Τρίτη, 28 Ιανουαρίου 2014 06:13

Καρκινικοί δείκτες

Γράφτηκε από την
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(1 Ψήφος)

Περισσότεροι από 20 καρκινικοί δείκτες χρησιμοποιούνται σήμερα

Καρκινικοί δείκτες είναι ουσίες που βρίσκονται στο αίμα, στα ούρα, στα κόπρανα, σε άλλα σωματικά υγρά, ή ιστούς σε μερικούς ασθενείς με καρκίνο.

Οι καρκινικοί δείκτες μπορεί να χρησιμοποιηθούν για να βοηθήσουν στη διάγνωση του καρκίνου, στην πρόβλεψη της απόκρισης του ασθενούς σε ορισμένες θεραπείες του καρκίνου, στον έλεγχο της απόκρισης του ασθενούς στη θεραπεία, ή να καθορίσουν εάν ο καρκίνος έχει υποτροπή.

Περισσότεροι από 20 καρκινικοί δείκτες είναι σήμερα σε χρήση.


Ποιοι είναι οι καρκινικοί δείκτες

Καρκινικοί δείκτες είναι ουσίες που παράγονται από τον καρκίνο ή από άλλα κύτταρα του σώματος σε απόκριση στον καρκίνο ή σε ορισμένες καλοήθεις καταστάσεις. Οι περισσότεροι δείκτες όγκου προέρχονται και από φυσιολογικά, καθώς επίσης και από καρκινικά κύτταρα. Εντούτοις, παράγονται σε πολύ υψηλότερα επίπεδα σε καρκίνο. Οι ουσίες αυτές μπορούν να βρεθούν στα αίμα, στα ούρα, στα κόπρανα, σε ιστούς, ή άλλα σωματικά υγρά. Οι περισσότεροι καρκινικοί δείκτες είναι πρωτεΐνες. Όμως και αλλαγές στο DNA έχουν επίσης αρχίσει να χρησιμοποιούνται ως δείκτες του όγκου.

Μέχρι σήμερα, περισσότεροι από 20 διαφορετικοί δείκτες όγκου είναι σε κλινική χρήση. Ορισμένοι συνδέονται με έναν μόνο τύπο καρκίνου, ενώ άλλοι σχετίζονται με δύο ή περισσότερους τύπους καρκίνου.

Υπάρχουν ορισμένοι περιορισμοί στη χρήση των καρκινικών δεικτών. Μερικές φορές, καλοήθεις καταστάσεις αυξάνουν  τα επίπεδα ορισμένων καρκινικών δεικτών. Επιπλέον, οι καρκινικοί δείκτες δεν αυξάνουν σε όλους τους ασθενείς με καρκίνο.


Ποιοι είναι οι καρκινικοί δείκτες που χρησιμοποιούνται;

Οι δείκτες όγκου χρησιμοποιούνται για να βοηθήσουν στον εντοπισμό, τη διάγνωση και τη διαχείριση ορισμένων τύπων καρκίνου. Μολονότι υψηλά επίπεδα ενός δείκτη όγκου μπορεί να υποδηλώνουν την παρουσία του καρκίνου, αυτό από μόνο του δεν είναι αρκετό για τη διάγνωση του καρκίνου. Συνεπώς, οι μετρήσεις των καρκινικών δεικτών συνήθως συνδυάζονται με άλλες εξετάσεις, όπως βιοψία, για τη διάγνωση του καρκίνου.

Οι καρκινικοί δείκτες μπορεί να μετρηθούν πριν από τη θεραπεία για να βοηθήσουν τους γιατρούς να σχεδιάσουν την κατάλληλη θεραπεία. Σε ορισμένους τύπους καρκίνου, τα επίπεδα του δείκτη όγκου αντικατοπτρίζουν το στάδιο (έκταση) της νόσου και / ή την πρόγνωση του ασθενούς.

Οι καρκινικοί δείκτες μπορεί, επίσης, να μετρηθούν περιοδικά κατά τη διάρκεια της θεραπείας του καρκίνου. Μία μείωση στο επίπεδο ενός δείκτη ή επιστροφή του σε φυσιολογικά επίπεδα μπορεί να υποδεικνύει ότι ο καρκίνος ανταποκρίνεται στη θεραπεία, ενώ καμία μεταβολή ή αύξηση μπορεί να υποδηλώνει ότι ο καρκίνος δεν αποκρίνεται.

Οι καρκινικοί δείκτες μπορεί, επίσης, να μετρηθούν, μετά το τέλος της θεραπείας για έλεγχο, τυχόν υποτροπής.

Πώς μετρώνται οι δείκτες όγκου;

Ένα δείγμα του καρκινικού ιστού ή σωματικού υγρού ελέγχεται με διάφορες μεθόδους για να μετρηθούν οι καρκινικοί δείκτες.

Για να ελεγχθεί η ανταπόκριση στη θεραπεία ενός όγκου απαιτούνται πολλές μετρήσεις.


Ποιες είναι οι δείκτες του όγκου που χρησιμοποιούνται σήμερα, και για ποιούς τύπους καρκίνου;

  • ALK (anaplastic lymphoma kinase) γονιδιακές αναδιατάξεις

Τύπoι καρκίνου: Μη μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα και αναπλαστικό λέμφωμα από μεγάλα κύτταρα

Ιστoί: Όγκος

Πώς χρησιμοποιείται: Θεραπεία και πρόγνωση

  • Alpha-εμβρυϊκή σφαιρίνη (AFP)

Τύπoι καρκίνου: Καρκίνος του ήπατος και όγκοι των γεννητικών κυττάρων

Ιστoί: Αίμα

Πώς χρησιμοποιείται: Για να βοηθήσει στη διάγνωση του καρκίνου του ήπατος και στην ανταπόκριση στη θεραπεία. Να εκτιμηθεί το στάδιο, η πρόγνωση και η ανταπόκριση στη θεραπεία των όγκων των γεννητικών κυττάρων

  • Βήτα-2-μικροσφαιρίνη (B2M)

Τύπoι καρκίνου:  Πολλαπλό μυέλωμα, χρόνια λεμφοκυτταρική λευχαιμία, και μερικά λεμφώματα

Ιστoί: Αίμα, ούρα ή εγκεφαλονωτιαίο υγρό

Πώς χρησιμοποιείται: Πρόγνωση και παρακολούθηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία

  • Βήτα-ανθρώπινη χοριακή γοναδοτροπίνη (β-hCG)

Τύπoι καρκίνου: Χοριοκαρκίνωμα και καρκίνος των όρχεων

Ιστoί: Εξέταση ούρων ή αίματος

Πώς χρησιμοποιείται: Για να εκτιμηθεί το στάδιο, η πρόγνωση και η ανταπόκριση στη θεραπεία

  • BCR-ABL γονίδιο σύντηξης

Τύπoι καρκίνου: Χρόνια Μυελογενής Λευχαιμία

Ιστoί: Αίμα και/ή μυελός των οστών

Πώς χρησιμοποιείται: Για να επιβεβαιώσει τη διάγνωση και την παρακολούθηση της κατάστασης της νόσου

  • BRAF V600E μετάλλαξη

Τύπoι καρκίνου: Δερματικό μελάνωμα και καρκίνος του παχέος εντέρου

Ιστoί: Όγκος

Πώς χρησιμοποιείται: Για να προβλέψει την απόκριση σε στοχευμένες θεραπείες

  • CA15-3/CA27.29

Τύπoι καρκίνου: Καρκίνος του μαστού

Ιστoί: Αίμα

Πώς χρησιμοποιείται: Για να εκτιμηθεί εάν η θεραπεία λειτουργεί ή νόσος έχει υποτροπιάσει

  • CA19-9

Τύπoι καρκίνου:  Καρκίνος του παγκρέατος, καρκίνος της χοληδόχου κύστης, καρκίνος του χοληφόρου πόρου, και γαστρικού καρκίνου

Ιστoί: Αίμα

Πώς χρησιμοποιείται: Για να εκτιμηθεί η θεραπεία

  • CA-125

Τύπoι καρκίνου: Καρκίνος των ωοθηκών

Ιστoί: Αίμα

Πώς χρησιμοποιείται: Για να βοηθήσει στη διάγνωση, στην εκτίμηση της ανταπόκρισης στηΝ θεραπεία, καθώς και στον έλεγχο τυχόν υποτροπής

  • Καλσιτονίνη

Τύπoι καρκίνου: Μυελοειδής καρκίνος του θυρεοειδούς

Ιστoί: Αίμα

Πώς χρησιμοποιείται: Για να βοηθήσει στη διάγνωση, στον έλεγχο λειτουργίας της θεραπείας και να αξιολογήσει για τυχόν υποτροπή

  • Καρκινοεμβρυονικό αντιγόνο (CEA)

Τύπoι καρκίνου: Καρκίνος του παχέος εντέρου και καρκίνος του μαστού

Ιστoί: Αίμα

Πώς χρησιμοποιείται: Έλεγχος για μετάσταση στον καρκίνο του παχέος εντέρου, έλεγχος για υποτροπή του καρκίνου του μαστού και  εκτίμηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία

  • CD20

Τύπoι καρκίνου:  Μη-Hodgkin λέμφωμα

Ιστoί: Αίμα

Πώς χρησιμοποιείται: Για να προσδιορίσετε εάν η στοχευμένη θεραπεία είναι κατάλληλη

  • Χρωμογρανίνη Α (CGA)

Τύπoι καρκίνου: Νευροενδοκρινείς όγκοι

Ιστoί: Αίμα

Πώς χρησιμοποιείται: Για να βοηθήσει στη διάγνωση, την εκτίμηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία, καθώς και την αξιολόγηση για τυχόν υποτροπή

  • Χρωμοσώματα 3, 7, 17, και 9p21

Τύπoι καρκίνου: Καρκίνος της ουροδόχου κύστης

Ιστoί: Ούρα

Πώς χρησιμοποιείται: Για να βοηθήσει στην παρακολούθηση για επανεμφάνιση του όγκου

  • Cytokeratin θραύσματα 21-1

Τύπoι καρκίνου: Καρκίνος του πνεύμονα

Ιστoί: Αίμα

Πώς χρησιμοποιείται: Για να βοηθήσει στην παρακολούθηση για επανεμφάνιση της νόσου

  • EGFR ανάλυση μετάλλαξης

Τύπoι καρκίνου: Μη μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα

Ιστoί: Όγκος

Πώς χρησιμοποιείται: Για να σας βοηθήσει να προσδιορίσετε τη θεραπεία και την πρόγνωση

  • Υποδοχείς οιστρογόνων (ER)/υποδοχείς προγεστερόνης (PR)

Τύπoι καρκίνου: Καρκίνος του μαστού

Ιστoί: Όγκος

Πώς χρησιμοποιείται: Για να προσδιοριστεί εάν η ορμονική θεραπεία (όπως η ταμοξιφένη) είναι κατάλληλη

  • Ινώδες/ινωδογόνο

Τύπoι καρκίνου: Καρκίνος της ουροδόχου κύστης

Ιστoί: Ούρα

Πώς χρησιμοποιείται: Για την παρακολούθηση της εξέλιξης της νόσου και της ανταπόκρισης στη θεραπεία

  • HE4

Τύπoι καρκίνου: Καρκίνος των ωοθηκών

Ιστoί: Αίμα

Πώς χρησιμοποιείται: Για την εκτίμηση της εξέλιξης της νόσου και για την επανεμφάνιση της νόσου

  • HER2/neu

Τύπoι καρκίνου: Καρκίνος του μαστού, γαστρικός καρκίνος, καρκίνος του οισοφάγου

Ιστoί:  Όγκος

Πώς χρησιμοποιείται: Για να προσδιορίσετε εάν η θεραπεία με τραστουζουμάμπη είναι κατάλληλη

  • Ανοσοσφαιρίνες

Τύπoι καρκίνου: Πολλαπλό μυέλωμα και μακροσφαιριναιμία Waldenström

Ιστoί: Αίμα και ούρα

Πώς χρησιμοποιούνται: Να βοηθήσουν τη διάγνωση της νόσου, την εκτίμηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία, και για έλεγχο τυχόν υποτροπής

  • c-KIT

Τύπoι καρκίνου: Γαστρεντερικοί στρωματικοί όγκοι και μελανώματα βλεννογόνων

Ιστoί: Όγκος

Πώς χρησιμοποιείται: Για να βοηθήσει στη διάγνωση και καθορισμό της θεραπείας

  • KRAS ανάλυση μετάλλαξης

Τύπoι καρκίνου: Καρκίνος του παχέος εντέρου και μη-μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα

Ιστoί: Όγκος

Πώς χρησιμοποιείται: Για να προσδιοριστεί εάν η θεραπεία με στοχευμένη θεραπεία είναι κατάλληλη

  • Γαλακτική αφυδρογονάση

Τύπoι καρκίνου: Όγκοι γεννητικών κυττάρων

Ιστoί: Αίμα

Πώς χρησιμοποιείται: Για να εκτιμηθεί το στάδιο, η πρόγνωση και η ανταπόκριση στη θεραπεία

  • Πυρηνική πρωτεΐνη 22

Τύπoι καρκίνου: Καρκίνος της ουροδόχου κύστης

Ιστoί: Ούρα

Πώς χρησιμοποιείται: Για την παρακολούθηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία

  • Προστατικό ειδικό αντιγόνο (PSA)

Τύπoι καρκίνου: Καρκίνος του προστάτη

Ιστoί: Αίμα

Πώς χρησιμοποιείται: Για να βοηθήσει στη διάγνωση, την εκτίμηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία, και στον έλεγχο για τυχόν υποτροπή

  • Θυρεοσφαιρίνη

Τύπoι καρκίνου: Καρκίνος του θυρεοειδούς

Ιστoί: Όγκος

Πώς χρησιμοποιείται: Για την αξιολόγηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία και για τον έλεγχο υποτροπής

  • Ουροκινάσης ενεργοποιητής πλασμινογόνου (υΡΑ) και αναστολέας ενεργοποιητή πλασμινογόνου (ΡΑΙ-1)

Τύπoι καρκίνου: Καρκίνος του μαστού

Ιστoί: Όγκος

Πώς χρησιμοποιείται: Για τον προσδιορισμό της επιθετικότητας του καρκίνου και για το είδος της θεραπείας

  • 5-πρωτεϊνης υπογραφή (Ova1)

Τύπoι καρκίνου:  Καρκίνος των ωοθηκών

Ιστoί:  Αίμα

Πώς χρησιμοποιείται: Για να εκτιμηθεί προεγχειρητικά μια πυελική μάζα σε υποψία καρκίνου των ωοθηκών

  • 21-Gene υπογραφή (Oncotype DX)

Τύπoι καρκίνου: Καρκίνος του μαστού

Ιστoί: Όγκος

Πώς χρησιμοποιείται: Για την αξιολόγηση του κινδύνου υποτροπής

  • 70-Gene υπογραφή (Mamma Print)

Τύπoι καρκίνου: Καρκίνος του μαστού

Ιστoί: Όγκος

Πώς χρησιμοποιείται: Για την αξιολόγηση του κινδύνου υποτροπής


Μπορεί οι καρκινικοί δείκτες να χρησιμοποιηθούν στον προσυμπτωματικό έλεγχο του καρκίνου;

Επειδή οι καρκινικοί δείκτες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την εκτίμηση της απόκρισης του όγκου στη θεραπεία και για την πρόγνωση, οι ερευνητές έχουν ελπίδα ότι θα μπορούσαν, επίσης, να είναι χρήσιμοι για την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου, πριν υπάρχουν συμπτώματα.

Για να είναι χρήσιμοι στη διάγνωση, πρέπει να έχουν πολύ υψηλή ευαισθησία (δυνατότητα να αναγνωρίζει σωστά τα άτομα που πάσχουν από τη νόσο) και ειδικότητα (δυνατότητα να αναγνωρίζει σωστά τα άτομα που δεν έχουν την ασθένεια). Εάν μια δοκιμή είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη, θα εντοπίσει τα περισσότερα άτομα με τη νόσο και θα οδηγήσει σε πολύ λίγα ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα. Εάν μία δοκιμασία είναι ιδιαίτερα ειδική, μόνο ένας μικρός αριθμός των ατόμων που θα είναι θετικοί για την ασθένεια δεν θα την έχουν. Με άλλα λόγια, θα οδηγήσει σε πολύ μικρό αριθμό ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων.

Μολονότι οι καρκινικοί δείκτες είναι εξαιρετικά χρήσιμοι στον καθορισμό εάν ένας όγκος ανταποκρίνεται στη θεραπεία ή στην εκτίμηση για τυχόν υποτροπή, κανένας καρκινικός δείκτης δεν έχει βρεθεί μέχρι σήμερα να είναι αρκετά ευαίσθητος ή ειδικός να χρησιμοποιηθεί μόνος της για την διάγνωση του καρκίνου.

Για παράδειγμα, το προστατικό ειδικό αντιγόνο (PSA), το οποίο μετρά το επίπεδο του PSA στο αίμα, χρησιμοποιείται συχνά σε άνδρες για έλεγχο για καρκίνο του προστάτη. Ωστόσο, αυξημένα επίπεδα PSA μπορεί να προκληθούν από καλοήθεις παθήσεις του προστάτη, καθώς και από  καρκίνο του προστάτη, και οι περισσότεροι άνδρες με αυξημένα επίπεδα PSA δεν έχουν καρκίνο του προστάτη.

Τα πρώτα αποτελέσματα από δύο μεγάλες τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες του καρκίνου του προστάτη, του πνεύμονα, του παχέος εντέρου, των ωοθηκών για προσυμπτωματικό έλεγχο του καρκίνου, έδειξαν ότι η εξέταση PSA, στην καλύτερη περίπτωση οδηγεί σε μόνο μια μικρή μείωση του αριθμού των θανάτων από καρκίνο του προστάτη. Επιπλέον, δεν είναι σαφές κατά πόσον τα οφέλη του προσυμπτωματικού ελέγχου PSA υπερτερούν των βλαβών με τις συνεχείς διαγνωστικές εξετάσεις και θεραπείες για τον καρκίνο που σε πολλές περιπτώσεις δεν θα απειλούσε τη ζωή ενός ανθρώπου.

Παρομοίως, το CA-125, ένας δείκτης όγκου που μερικές φορές είναι αυξημένος στο αίμα των γυναικών με καρκίνο των ωοθηκών, αλλά μπορεί, επίσης, να είναι αυξημένος σε γυναίκες με καλοήθεις καταστάσεις, δεν είναι αρκετά ευαίσθητος ή ειδικός για να χρησιμοποιείται μαζί με το διακολπικό υπερηχογράφημα για τον έλεγχο για τον καρκίνο των ωοθηκών σε γυναίκες με μέσο κίνδυνο της νόσου. Μια μεταανάλυση  έδειξε ότι το CA-125 δεν είναι χρήσιμος στην ανίχνευση της νόσου στις γυναίκες σε μέσο κίνδυνο.


Τι είδους έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη για την ανάπτυξη καρκινικών δεικτών μεγάλης ακριβείας;

Ερευνητές του καρκίνου στρέφονται προς την πρωτεομική (η μελέτη της δομής των πρωτεϊνών, η λειτουργία, και τα πρότυπα της έκφρασης) με ελπίδες για την ανάπτυξη νέων βιολογικών δεικτών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον εντοπισμό της νόσου σε πρώιμα στάδια, για την πρόβλεψη της αποτελεσματικότητας της θεραπείας, ή για να προβλέψουν την πιθανότητα υποτροπής του καρκίνου μετά τη θεραπεία.

Οι επιστήμονες αξιολογούν, επίσης, τα πρότυπα γονιδιακής έκφρασης για την πρόγνωση ή την ανταπόκριση στη θεραπεία, όπως το μοριακό προφίλ του όγκου.


Διαβάστε, επίσης,

Ο καρκινικός δείκτης CA 19-9

Έκφραση του κολλαγόνου σε καρκίνο του πνεύμονα

Καρκίνος αγνώστου πρωτοπαθούς

Δείκτες νεοπλασίας

Ο καρκινικός δείκτης CA-125

Ο καρκινικός δείκτης άλφα-φετοπρωτεϊνη

CA-50 καρκινικός δείκτης

Ο καρκινικός δείκτης Cyfra 21-1

Που μπορεί να εφαρμοστεί το μοριακό προφίλ

Ο ρόλος του p53 στον καρκίνο του μαστού

Μοριακό προφίλ του όγκου

Μοριακή ανάλυση στον καρκίνο εντέρου

Θεραπεία του καρκίνου εξατομικευμένα

Oncotype DX στον καρκίνο παχέος εντέρου

Ειδική Νευρωνική Ενολάση

www.emedi.gr

 

Διαβάστηκε 6813 φορές Τελευταία τροποποίηση στις Τρίτη, 28 Ιανουαρίου 2014 09:42
Σαββούλα Μάλλιου Κριαρά

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.