Παρασκευή, 12 Απριλίου 2019 08:55

Είναι υγιεινό το αλεύρι σιταριού;

Γράφτηκε από την
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(1 Ψήφος)

Χρήσιμες πληροφορίες για το αλεύρι

 

Το αλεύρι σίτου είναι σκόνη που προέρχεται από την άλεση του σιταριού που προορίζεται για κατανάλωση από τον άνθρωπο.

Οι ποικιλίες σίτου ονομάζονται "μαλακές"  εάν η περιεκτικότητα σε γλουτένη είναι χαμηλή και ονομάζονται "σκληρές" εάν έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε γλουτένη.

Το σκληρό αλεύρι ή το αλεύρι ψωμιού υψηλής περιεκτικότητας σε γλουτένη, με περιεκτικότητα σε γλουτένη 12% έως 14% δίνει ζύμη ελαστική που διατηρεί το σχήμα του ψωμιού, όταν ψηθεί.

Το μαλακό αλεύρι είναι συγκριτικά χαμηλό σε γλουτένη και ως εκ τούτου έχει σαν αποτέλεσμα το ψωμί να έχει λεπτότερη και εύθρυπτη υφή.

Το μαλακό αλεύρι χωρίζεται, συνήθως, σε αλεύρι για κέικ, το οποίο είναι το χαμηλότερο σε γλουτένη, και σε αλεύρι ζαχαροπλαστικής, το οποίο έχει ελαφρώς περισσότερη γλουτένη από το αλεύρι για κέικ.

Όσον αφορά τα τμήματα των κόκκων που χρησιμοποιούνται στο αλεύρι αυτά είναι: το ενδοσπέρμιο ή το πρωτεϊνικό / αμυλούχο μέρος, το πλούσιο σε βότανα, πρωτεΐνη / λίπος / βιταμίνες, καθώς και το πίτουρο ή το τμήμα των ινών.

black psomi 4

Υπάρχουν, έτσι, τρεις τύποι αλευριού.

Το άσπρο αλεύρι που κατασκευάζεται μόνο από το ενδοσπέρμιο.

Το καστανό αλεύρι περιλαμβάνει μερικά από τα φύτρα και τα πίτουρα των σιτηρών.

Το αλεύρι ολικής αλέσεως παρασκευάζεται από ολόκληρους τους κόκκους, συμπεριλαμβανομένου του πίτουρου, του ενδοσπέρματος και του φύτρου.

Υπάρχει και αλεύρι που κατασκευάζεται από το ενδοσπέρμιο και το φύτρο, χωρίς το πίτουρο.

black psomi 3

Για να παραχθεί το ραφιναρισμένο (λευκό) σιτάλευρο,  προστίθεται υγρασία στους κόκκους, πριν από την άλεση, για να βελτιστοποιηθεί η αποτελεσματικότητα της άλεσης. Αυτό μαλακώνει το αμυλούχο τμήμα του πυρήνα του σιταριού, το οποίο θα διαχωριστεί κατά τη διαδικασία άλεσης για να παράγει αυτό που είναι γνωστό στους καταναλωτές ως λευκό αλεύρι. Η προσθήκη υγρασίας, επίσης, σκληραίνει το πίτουρο και τελικά μειώνει την απαιτούμενη ενέργεια για να θρυμματιστεί ο πυρήνας, αποφεύγοντας ταυτόχρονα τη θραύση των πιτύρων και των σωματιδίων του φύτρου που πρέπει να διαχωριστούν σε αυτή τη διαδικασία άλεσης με κοσκίνισμα.

Το τμήμα του ενδοσπέρματος του πυρήνα αποτελεί περίπου το 80% του όγκου και είναι επιθυμητό επειδή τα προϊόντα που παρασκευάζονται από αυτό το λευκό αλεύρι θεωρούνται συχνά ότι έχουν πιο ήπια γεύση, ομαλότερη υφή και στην περίπτωση του ψωμιού, μεγαλύτερο όγκο. Η ισορροπία του πυρήνα αποτελείται από το πίτουρο και το φύτρο που τείνουν να είναι πιο χονδροειδείς. Με την εφεύρεση του συστήματος άλεσης με κυλίνδρους στα τέλη του 19ου αιώνα, το πίτουρο και το φύτρο είναι σε θέση να αφαιρεθούν, βελτιώνοντας δραματικά την ελκυστικότητα των ψημένων προϊόντων στο κοινό.

Ο υγρανθείς κόκκος περνάει πρώτα διαμέσου της σειράς κυλίνδρων θραύσης, κατόπιν κοσκινίζεται για να διαχωρίσει τα λεπτά σωματίδια που συνθέτουν το άσπρο αλεύρι. Η ισορροπία είναι ενδιάμεσα σωματίδια ενδοσπερμίου και χονδροειδή σωματίδια πίτουρου και φύτρων. Το μεσαίο τμήμα στη συνέχεια κάνει πολλαπλά περάσματα μέσα από τους κυλίνδρους μείωσης και μετά κοσκινίζεται μετά από κάθε πέρασμα για να μεγιστοποιηθεί η εκχύλιση λευκού αλεύρου από το ενδοσπέρμιο, ενώ απομακρύνεται το χονδρότερο πίτουρο και τα σωματίδια των βλαστών.

Για να παραχθεί αλεύρι ολικής αλέσεως, το 100% του πίτουρου και του φύτρου πρέπει να επανεισαχθεί στο άσπρο αλεύρι που σχεδιάστηκε αρχικά από το σύστημα άλεσης με κυλίνδρους για να το διαχωρίσει. Επομένως, τα στοιχεία αυτά αρχικά γειώνονται σε άλλο μύλο (συνήθως μύλο με πείρους). Αυτά τα λεπτότερα πίτυρα και τα  κλάσματα επανεισάγονται στη συνέχεια στο ενδοσπέρμιο (λευκό αλεύρι) για να παράγουν αλεύρι ολικής αλέσεως από 100% πυρήνα σιταριού.

black psomi 1

Γιατί το σιτάρι είναι το καταλληλότερο για την παρασκευή ψωμιού

Το σιτάρι είναι μοναδικό ανάμεσα στα άλλα σιτηρά γιατί το αλεύρι του όταν αναμιγνύεται με το νερό μπορεί να σχηματίσει ένα συνεκτικό ζυμάρι. Επιπλέον το ζυμάρι που προέρχεται από άλευρο σιταριού είναι ικανό,  περισσότερο από οποιοδήποτε άλευρο άλλου είδους σιτηρού, να συγκρατήσει το διοξείδιο του άνθρακα της ζύμωσης κατά τη διαδικασία της παρασκευής του ψωμιού. Αυτή η ιδιότητα είναι ιδιαίτερα σημαντική για την παραγωγή ενός προϊόντος με ψίχα που να έχει ομοιογενή δομή.

Πολλοί τύποι σιταριού καλλιεργούνται σ’ όλο τον κόσμο.

Δύο γενετικοί τύποι σιταριού καλλιεργούνται σε εμπορική κλίμακα: Triticum aestivum (κοινός σίτος), Triticum durum (σκληρός σίτος).

Ο κοινός σίτος διαιρείται σε σκληρό και μαλακό είδος ανάλογα με την περιεκτικότητα του κόκκου σε πρωτεΐνη.

Το σκληρό είδος χρησιμοποιείται για την παρασκευή ψωμιού.

Το μαλακό είδος χρησιμοποιείται για την παρασκευή κέικ, μπισκότων, κράκερς και άλλων προϊόντων.

Από το Triticum durum παράγεται το κίτρινο αλεύρι και το σιμιγδάλι που αποτελεί την πρώτη ύλη παραγωγής των ζυμαρικών.

black psomi 6

Σύνθεση αλεύρου σίτου

Τα κύρια συστατικά του κόκκου του σιταριού είναι το πίτουρο, το φύτρο και το ενδοσπέρμιο.

Tο ενδοσπέρμιο περιλαμβάνει το εξωτερικό στρώμα αλευρώνης , που απομακρύνεται από το πίτουρο κατά την άλεση του σιταριού και το αμυλώδες ενδοσπέρμιο.

Το φύτρο περιλαμβάνει το έμβρυο.

Η ποιότητα του άσπρου αλεύρου εξαρτάται από το αμυλώδες ενδοσπέρμιο το οποίο αποτελεί το 85 % του κόκκου σίτου.

Τα συστατικά του κόκκου του σιταριού συναντιούνται σε διαφορετικές συνθέσεις, έτσι ώστε, η ανάμειξη του αλευριού με πίτουρο και φύτρο να αλλάζει τη σύνθεση και τις ιδιότητες του αλευριού.

Η διατροφική αξία των προϊόντων του αλεύρου σίτου βασίζεται στη μεγάλη περιεκτικότητα του σε υδατάνθρακες (άμυλο) 60-68 %, 8-15 % πρωτεΐνες, 9-18 % νερό, κυτταρίνη 1,5-2 %, τέφρα 1,5-2 %, σάκχαρα 2-3 % και λιπίδια 1,5-2 %.

Η πρωτεΐνη του σιταριού (ιδιαίτερα ένα μέρος του κλάσματος της πρωτεΐνης που ονομάζεται γλουτένη) θεωρείται ως ο πιο σπουδαίος παράγοντας που καθορίζει την ποιότητα, τον όγκο και τη δομή της ψίχας του ψωμιού. Ιδιαίτερη σημασία έχει η ποσότητα και η ποιότητα των πρωτεϊνών. Γενικά, όσο μεγαλύτερη είναι η περιεκτικότητα του σίτου σε πρωτεΐνη τόσο καλύτερη είναι και η αρτοποιητική του αξία, εφόσον και η ποιότητα της πρωτεΐνης είναι καλή.

Η περιεκτικότητα του σίτου σε πρωτεΐνες, εξαρτάται από διάφορους παράγοντες του περιβάλλοντος, όπως είναι η εδαφική υγρασία, το ποσό του αζώτου, η θερμοκρασία, το μήκος της ημέρας και το μήκος της περιόδου ωριμάνσεως του κόκκου του σιταριού.

Οι πρωτεΐνες του σιταριού διακρίνονται σε διάφορες κατηγορίες ανάλογα με την διαλυτότητα τους:

α) αλβουμίνες,

β) γλοβουλίνες,

γ) γλοιαδίνες (προλαμίνες), και

δ) γλουτενίνες (γλουτελίνες),

Οι γλοιαδίνες και οι γλουτενίνες αποτελούν το 80 % περίπου της πρωτεΐνης του ενδοσπερμίου. Απαντώνται σε αναλογία 1:1. Αυτές οι δύο πρωτεΐνες σχηματίζουν τη γλουτένη. Η γλοιαδίνη όταν απομονωθεί και ενυδατωθεί, γίνεται κολλώδης και εμφανίζει εκτατότητα. H γλουτενίνη όταν ενυδατωθεί γίνεται ταυτόχρονα συνεκτική και ελαστική.

H γλουτένη μπορεί να απομονωθεί με πλύση του ζυμαριού με νερό μέχρι να απομακρυνθούν οι περισσότερες από τις αλβουμίνες, γλοβουλίνες και το άμυλο.

Το λευκό αλεύρι είναι κατώτερο σε περιεχόμενο μετάλλων και βιταμινών από το αλεύρι ολικής αλέσεως.

Το λευκό αλεύρι μερικές φορές ενισχύεται με ασβέστιο, σίδηρο, θειαμίνη (Β1) και νικοτινικό οξύ (Β3) (Ενισχυμένο λευκό αλεύρι).

Να προτιμάτε το αλεύρι ολικής αλέσεως για να παίρνεται όλες τις βιταμίνες και τα μέταλλα.

Τα καλύτερα βιολογικά τρόφιμα για την υγεία σας

Πατήστε, εδώ, για να παραγγείλετε τα καλύερα βιολογικά τρόφιμα για την υγεία σας

 black psomi 2

Διαβάστε, επίσης,

Τα οφέλη από το πίτουρο στην υγεία

Η καθημερινή διατροφή των καρκινοπαθών

Βιοτίνη

Χρήσιμες πληροφορίες για το φυλλικό οξύ

Πόσο οι βιταμίνες απορροφούνται από τον οργανισμό μας

Πυριδοξίνη

Ριβοφλαβίνη

Θειαμίνη

Προϊόντα ολικής αλέσεως

Γιατί οι φυτικές ίνες είναι απαραίτητες στον καρκίνο παχέος εντέρου

Βρώμη

Δε φταίει μόνο η γλουτένη για τα φουσκώματα στο έντερο

Πρωινό για καρκινοπαθείς

Το καλό πρωινό είναι υγεία

Υποκατάστατα τροφίμων

Να προτιμάτε τα βιολογικά προϊόντα

Αυγά και ζεστό ζυμωτό ψωμί

Ψωμί με μπανάνα και καρύδα

Ενίσχυση των τροφών με βιταμίνες

Υπάρχουν υγιεινές πίτσες;

Δίαιτα για την ελκώδη κολίτιδα

Οι καλύτερες τροφές για να ρίξετε την κακή χοληστερίνη

Τι είναι ο γλυκαιμικός δείκτης

Τα οφέλη που έχουν οι φυτικές ίνες για την υγεία

Τα καλύτερα κόλπα για να χάσετε γρήγορα βάρος

Οδηγίες για την πρόληψη καρκίνου του παχέος εντέρου

Το καλύτερο πρωινό

Οι πιο δυνατοί συνδυασμοί τροφίμων

Χρήσιμες συμβουλές για τη διατροφή σας

Τροφές αντί για ζάχαρη για υγεία

Γιατί οι φυτικές ίνες είναι απαραίτητες στον καρκίνο παχέος εντέρου

Πότε είναι απαραίτητο το χρώμιο στον οργανισμό;

Εκστρατεία κατά της παχυσαρκίας

Η διατροφή στον καρκίνο του παχέος εντέρου

Oι διαφορές του μαύρου και του άσπρου ψωμιού

Το ψωμί και η θρεπτική του αξία

Σπιτικό ψωμί

Χρήσιμες πληροφορίες για τα σιτηρά

www.emedi.gr

 

Διαβάστηκε 76 φορές Τελευταία τροποποίηση στις Παρασκευή, 12 Απριλίου 2019 16:19
Σαββούλα Μάλλιου Κριαρά

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Σχετικά Άρθρα

  • Τα οφέλη από το πίτουρο στην υγεία Τα οφέλη από το πίτουρο στην υγεία

    Χρήσιμες πληροφορίες για το πίτουρο

    Είναι το πίτουρο υγιεινή τροφή;

    Το πίτουρο είναι τα σκληρά εξωτερικά στρώματα των κόκκων δημητριακών.

    Αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των δημητριακών ολικής αλέσεως.

    Το πίτουρο περιέχεται σε σιτηρά δημητριακών (ρύζι, καλαμπόκι, σιτάρι, βρώμη, κριθάρι, σίκαλη και κεχρί).

    Το πίτουρο ή bran είναι ιδιαίτερα πλούσιο σε διαιτητικές ίνες και απαραίτητα λιπαρά οξέα και περιέχει σημαντικές ποσότητες αμύλου, πρωτεϊνών, βιταμινών και διαιτητικών μετάλλων. Είναι, επίσης, πηγή φυτικού οξέος.

    Το πίτουρο ρυζιού είναι ένα υποπροϊόν της διαδικασίας άλεσης ρυζιού (μετατροπή του καφέ ρυζιού σε λευκό ρύζι) και περιέχει διάφορα αντιοξειδωτικά που έχουν πολλά οφέλη στην ανθρώπινη υγεία. Περιέχει 12% -13% έλαιο, τοκοτριενόλες (μορφή βιταμίνης Ε), γ-ορυζανόλη και β-σιτοστερόλη. Όλα αυτά τα συστατικά  συμβάλλουν στη βελτίωση του προφίλ των λιπιδίων. Τό πίτουρο ρυζιού περιέχει, επίσης, υψηλό επίπεδο διαιτητικών ινών (β-γλυκάνη, πηκτίνη και κόμμι). 

    Το πίτουρο βρώμης χρησιμοποιείται για να εμπλουτίσει τα ψωμιά και τα δημητριακά και αυξάνει την πρόσληψη διαιτητικών ινών. 

    Το πίτουρο σιταριού είναι χρήσιμο ως ζωοτροφή για πουλερικά και άλλα ζώα.

    Το πίτουρο βρώμης είναι το εξωτερικό περίβλημα του σπόρου της βρώμης. Τα πίτουρα των σπόρων περιέχουν σε μεγαλύτερες ποσότητες τα θρεπτικά συστατικά του καρπού σε σχέση με τους σπόρους.

    Το πίτουρο περιέχει πολλές φυτικές ίνες  και θρεπτικά συστατικά, όπως κάλιο, φώσφορο, φυλλικό οξύ, σελήνιο, ωμέγα-3 και ωμέγα-6 λιπαρά οξέα.

    Το πίτουρο είναι πλούσιο σε β-γλυκάνη που δρα κατά της χοληστερίνης.

    Συντελεί στην σωστή λειτουργία του εντέρου και σε προβλήματα δυσκοιλιότητας.

    Μπορεί να βοηθήσει, επίσης, στη δίαιτα, δεν περιέχει γλουτένη, έχει υψηλή περιεκτικότητα σε διαλυτές φυτικές ίνες, μας δίνει το αίσθημα του κορεσμού της πείνας.

    Το πίτουρο είναι ισχυρή αντικαρκινική διατροφή

    Οι βιταμίνες που περιέχει το πίτουρο σε 100 γραμμάρια

    Βιταμίνη Β3 άνω του 100%

    Βιταμίνη Β6 68%

    Φυλλικό οξύ 63%

    Βιταμίνη Β1 60%

    Βιταμίνη Β5 25%

    Βιταμίνη Β2 20%

    Βιταμίνη Ε 8%

    Βιοτίνη 5%

    Τα μέταλλα που περιέχει το πίτουρο σε 100 γραμμάρια

    Mg άνω του 100%

    Ph άνω του 100%

    Zn άνω του 100%

    Mn 98%

    Fe 73%

    Cu 68%

    Cr 32%

    K 30%

    Mo 28%

    Se 27%

    Ca 15%

    Cl 7%

    S 5%

    Na 2%

    Τα καλύτερα βιολογικά δημητριακά

    Πατήστε, εδώ, για να παραγγείλετε τα καλύτερα βιολογικά δημητριακά

    pitoyro 1

    Διαβάστε, επίσης,

    Η καθημερινή διατροφή των καρκινοπαθών

    Βιοτίνη

    Χρήσιμες πληροφορίες για το φυλλικό οξύ

    Πόσο οι βιταμίνες απορροφούνται από τον οργανισμό μας

    Πυριδοξίνη

    Ριβοφλαβίνη

    Θειαμίνη

    Προϊόντα ολικής αλέσεως

    Γιατί οι φυτικές ίνες είναι απαραίτητες στον καρκίνο παχέος εντέρου

    Βρώμη

    www.emedi.gr

     

     

  • Η κοιλιοκάκη Η κοιλιοκάκη

    Η εντεροπάθεια από γλουτένη

    Η κοιλιοκάκη, ICD-10 K90.0, είναι μια αυτοάνοση διαταραχή του λεπτού εντέρου που εμφανίζεται σε γενετικώς προδιατεθειμένα άτομα όλων των ηλικιών από τη μέση παιδική ηλικία και μετά.

    Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν πόνο και δυσφορία στον πεπτικό σωλήνα, χρόνια δυσκοιλιότητα και διάρροια, αδυναμία ανάπτυξης (σε παιδιά), αναιμία και κόπωση.

    Οι ελλείψεις βιταμινών, συχνά, είναι αποτέλεσμα της μειωμένης ικανότητας του λεπτού εντέρου να απορροφά σωστά τα θρεπτικά συστατικά από τα τρόφιμα.

    Η κοιλιοκάκη προκαλείται από μια αντίδραση στη γλιαδίνη, μια προλαμίνη (πρωτεΐνη) που βρίσκεται στο σιτάρι, και σε παρόμοιες πρωτεΐνες που βρίσκονται στα Triticeae (κριθάρι και σίκαλη). Κατά την έκθεση στη γλιαδίνη, το ένζυμο τρανσγλουταμινάση  τροποποιεί την πρωτεΐνη, και το ανοσοποιητικό σύστημα αντιδρά στον ιστό του λεπτού εντέρου, προκαλώντας μία φλεγμονώδη αντίδραση. Αυτό οδηγεί σε βλάβη των λαχνών του λεπτού εντέρου (ατροφία των λαχνών). Αυτό παρεμβαίνει με την απορρόφηση των θρεπτικών ουσιών, διότι οι εντερικές λάχνες είναι υπεύθυνες για την απορρόφηση.

    Η μόνη γνωστή αποτελεσματική θεραπεία είναι η δίαιτα χωρίς γλουτένη δια βίου.

    Η κοιλιοκάκη ή μη τροπικό sprue ή εντεροπάθεια από γλουτένη είναι μια χρόνια διαρροϊκή διαταραχή που χαρακτηρίζεται από εντερική δυσαπορρόφηση όλων, ουσιαστικά, των θρεπτικών συστατικών κι εμφανίζεται μετά από πρόσληψη τροφών που περιέχουν γλουτένη.

    Η επίπτωση είναι 5-75 ανά 100.000 κι έχει μεγαλύτερη επίπτωση σε ηλικίες 1-60 ετών κι εμφανίζεται συχνότερα σε άνδρες με αναλογία γυναίκες:άνδρες (3:2).


    Σημεία και συμπτώματα κοιλιοκάκης

    Σοβαρή ασθένεια η κοιλιοκάκη οδηγεί στα χαρακτηριστικά συμπτώματα με χαλαρά και λιπαρά κόπρανα (στεατόρροια) και απώλεια βάρους ή  αποτυχία πρόσληψης βάρους (σε μικρά παιδιά). Πολλοί ενήλικες με ήπια νόσο έχουν μόνο κούραση ή αναιμία.

    -Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος σε κοιλιοκάκη

    Η διάρροια που είναι χαρακτηριστικό της κοιλιοκάκης είναι χρόνια, ογκώδης και ασυνήθιστα δύσοσμη. Το κοιλιακό άλγος και οι κράμπες, με την κοιλιακή διάταση (πιστεύεται ότι οφείλεται σε ζυμωτική παραγωγή των φυσικών αερίων του εντέρου) και επίσης, μπορεί να συνυπάρχουν στοματικά έλκη. Καθώς, το έντερο καταστρέφεται, ένας βαθμός δυσανεξίας στη λακτόζη μπορεί να αναπτυχθεί. Συχνά, τα συμπτώματα αποδίδονται σε σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και αργότερα αναγνωρίζονται μόνο ως κοιλιοκάκη.

    Η κοιλιοκάκη οδηγεί σε αυξημένο κίνδυνο τόσο για αδενοκαρκίνωμα, όσο και για λέμφωμα του λεπτού εντέρου (εντεροπάθεια που σχετίζεται με Τ-κυτταρικό λέμφωμα (EATL) ή άλλα μη-Hodgkin λεμφώματα).  Ο κίνδυνος αυτός είναι, επίσης, υψηλότερος σε συγγενείς πρώτου βαθμού, όπως αδέλφια. Άλλες μακροχρόνιες επιπλοκές, όπως η ελκώδης κολίτιδα (σχηματισμός έλκους του λεπτού εντέρου) και η στένωση εντέρου (ουλές με απόφραξη του εντέρου), είναι πιθανές.

    -Δυσαπορρόφηση σε κοιλιοκάκη

    • Οι αλλαγές στο έντερο το καθιστούν να μην είναι σε θέση να απορροφήσει τα θρεπτικά συστατικά, τα μέταλλα και τις λιποδιαλυτές βιταμίνες A, D, E, και Κ. Η αδυναμία του εντέρου να απορροφήσει τους υδατάνθρακες και τα λίπη μπορεί να προκαλέσει απώλεια βάρους (ή αδυναμία ανάπτυξης / καχεκτική ανάπτυξη στα παιδιά) και κόπωση ή έλλειψη ενέργειας.
    • Η αναιμία μπορεί να αναπτυχθεί με διάφορους τρόπους: η δυσαπορρόφηση σιδήρου μπορεί να προκαλέσει σιδηροπενική αναιμία, και η δυσαπορρόφηση του φυλλικού οξέος και της βιταμίνης Β12 μπορεί να προκαλέσει μεγαλοβλαστική αναιμία.
    • Η δυσαπορρόφηση ασβεστίου και βιταμίνης D (αντισταθμιστικά προκαλεί δευτεροπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό) μπορεί να προκαλέσει οστεοπενία (μειωμένη περιεκτικότητα σε ανόργανα άλατα των οστών) ή οστεοπόρωση (εξασθένηση των οστών και κίνδυνο καταγμάτων).
    • Ένα μικρό ποσοστό ασθενών έχει μη φυσιολογική πήξη που οφείλεται σε ανεπάρκεια βιταμίνης K και αυξημένο  κίνδυνο για αιμορραγία.
    • Η κοιλιοκάκη, επίσης, σχετίζεται με βακτηριακή υπερανάπτυξη του λεπτού εντέρου, η οποία μπορεί να επιδεινώσει τη δυσαπορρόφηση.

    Σημεία και συμπτώματα κοιλιοκάκης

    • Διάρροια
    • Στεατόρροια
    • Μυϊκές κράμπες
    • Ζάλη
    • Ευερεθιστότητα
    • Απώλεια βάρους
    • Αδυναμία ανάπτυξης
    • Αδυναμία
    • Κόπωση
    • Καταβολή
    • Αυξημένη όρεξη
    • Κοιλιακή διάταση
    • Μετεωρισμός
    • Κοιλιακό άλγος, ναυτία, έμετοι, σπάνια
    • Ανεπάρκεια της IgA είναι παρούσα σε 2,3% των ατόμων με κοιλιοκάκη, και αυτή η κατάσταση προδιαθέτει σε δεκαπλάσια αύξηση του κινδύνου για κοιλιοκάκη. Άλλα χαρακτηριστικά αυτής της κατάστασης είναι ο αυξημένος κίνδυνος λοιμώξεων και αυτοάνοσων ασθενειών.
    • Ερπητοειδής δερματίτιδα. Αυτή η δερματική κατάσταση που συνοδεύεται με φαγούρα έχει συνδεθεί με το ένζυμο τρανσγλουταμινάση στο δέρμα, και μπορεί να ανταποκριθεί σε διατροφή χωρίς γλουτένη ακόμη και αν δεν υπάρχουν γαστρεντερικά συμπτώματα.
    • Ανεπάρκεια ανάπτυξης ή / και καθυστέρηση της εφηβείας μπορεί να συμβούν ακόμη και χωρίς εμφανή συμπτώματα του εντέρου ή σοβαρό υποσιτισμό.
    • Οι επιπλοκές της κύησης σε περίπτωση κοιλιοκάκης κατά την εγκυμοσύνη είναι οι αποβολές, η ενδομήτρια καθυστέρηση της ανάπτυξης, το χαμηλό σωματικό βάρος γέννησης και ο πρόωρος τοκετός.
    • Υποσπληνισμός. Συμβαίνει περίπου στο ένα τρίτο των περιπτώσεων και μπορεί να προδιαθέτei σε μόλυνση δεδομένου του ρόλου του σπλήνα στην προστασία έναντι των βακτηριδίων.
    • Η κοιλιοκάκη σχετίζεται με μια σειρά άλλες ιατρικές καταστάσεις, όπως αυτοάνοσες διαταραχές: Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1, υποθυρεοειδισμός, πρωτοπαθής χολική κίρρωση, και μικροσκοπική κολίτιδα.
    • Σε μια ομάδα ασθενειών αντιγλοιαδινικά αντισώματα μερικές φορές ανιχνεύονται, αλλά δεν υπάρχει νόσος του εντέρου. Μερικές φορές η κατάσταση βελτιώνεται με την αφαίρεση γλουτένης από τη διατροφή.
    • Η κοιλιοκάκη συνδέεται με παρεγκεφαλιδική αταξία, περιφερική νευροπάθεια, σχιζοφρένεια και αυτισμό.

    Αιτίες κοιλιοκάκης

    Ευαισθησία στην γλουτένη ειδικότερα στο κλάσμα γλιαδίνης. Η κοιλιοκάκη προκαλείται από μια αντίδραση στη γλιαδίνη, μια προλαμίνη (πρωτεΐνη γλουτένης) που βρίσκεται στο σιτάρι, και παρόμοιες πρωτεΐνες που βρίσκονται στις καλλιέργειες Triticeae (δημητριακά όπως κριθάρι και σίκαλη).

    Άλλα είδη σιτηρών, όπως το κριθάρι, η σίκαλη, το τριτικάλε και άλλα, επίσης, προκαλούν συμπτώματα κοιλιοκάκης. Μια μικρή μειονότητα των ατόμων με κοιλιοκάκη αντιδρούν, επίσης, στη βρώμη. Είναι πιο πιθανό ότι η βρώμη παράγει συμπτώματα λόγω επιμόλυνσης με άλλα δημητριακά. Ως εκ τούτου, η βρώμη γενικά δεν συνιστάται. Άλλα δημητριακά όπως το καλαμπόκι, το κεχρί και το άγριο ρύζι είναι ασφαλή για τα άτομα με κοιλιοκάκη, καθώς και ο  αμάραντος, το quinoa και το φαγόπυρο. Τα τρόφιμα πλούσια σε υδατάνθρακες, που δεν είναι δημητριακά, όπως οι πατάτες και οι μπανάνες δεν περιέχουν γλουτένη και δεν προκαλούν συμπτώματα.


    Παράγοντες κινδύνου για κοιλιοκάκη

    Υπάρχουν διάφορες θεωρίες για το τι καθορίζει αν ένα γενετικά ευαίσθητο άτομο θα αναπτύξει κοιλιοκάκη, όπως η θεωρία για λοίμωξη από τον ροταϊό ή τον ανθρώπινο εντερικό αδενοϊό.

    Μερικές έρευνες έχουν δείξει ότι το κάπνισμα προστατεύει από την κοιλιοκάκη.

    Οι άνθρωποι που εκτίθενται στο σιτάρι, στο κριθάρι και στην σίκαλη πριν το φράγμα του εντέρου να αναπτυχθεί πλήρως (εντός των τριών πρώτων μηνών μετά τη γέννηση) έχουν πέντε φορές  μεγαλύτερο κίνδυνο για ανάπτυξη κοιλιοκάκης σε σχέση με εκείνους που εκτίθενται τέσσερις έως έξι μήνες μετά τη γέννηση. Οι εκτεθειμένοι μετά από έξι μήνες μετά τη γέννησή τους βρέθηκαν να έχουν μόνο έναν ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο σε σχέση με εκείνους που εκτίθενται στους τέσσερις έως έξι μήνες μετά τη γέννησή τους. Η έγκαιρη εισαγωγή των δημητριακών στη διατροφή, βέβαια, είναι προστατευτική ενάντια στις αλλεργίες. Ο θηλασμός μπορεί επίσης που καθυστερείτην εισαγωγή των σιτηρών που περιέχουν γλουτένη στη διατροφή σχετίζεται με 50% μείωση του κινδύνου για ανάπτυξη κοιλιοκάκης. Παράγοντες που μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα κοιλιοκάκης είναι η χειρουργική επέμβαση, η εγκυμοσύνη, η μόλυνση και το συναισθηματικό στρες. Οι συγγενείς πρώτου βαθού έχουν 10% επίπτωση και οι μονοωογενείς δίδυμοι 71%.


    Παθοφυσιολογία κοιλιοκάκης

    Η κοιλιοκάκη φαίνεται να είναι πολυπαραγοντική.

    Σχεδόν όλοι οι άνθρωποι με κοιλιοκάκη έχουν είτε την αλληλόμορφη παραλλαγή HLA-DQ2 ή (λιγότερο συχνά) την αλληλόμορφη παραλλαγή HLA-DQ8. Ωστόσο, περίπου το 20-30% των ανθρώπων χωρίς κοιλιοκάκη έχουν κληρονομήσει, επίσης, ένα από αυτά τα αλληλόμορφα. Αυτό υποδηλώνει ότι πρόσθετοι παράγοντες απαιτούνται για την κοιλιοκάκη για να αναπτυχθεί. Δηλαδή, ο κίνδυνος από τις παραλλαγές HLA είναι αναγκαίος αλλά όχι ικανός να αναπτύξει κοιλιοκάκη. Επιπλέον, περίπου το 5% των ανθρώπων που αναπτύσσουν κοιλιοκάκη δεν έχουν τα τυπικά HLA-DQ2 ή HLA-DQ8 αλληλόμορφα.

    • Γενετική

    Η συντριπτική πλειοψηφία των ατόμων με κοιλιοκάκη έχουν έναν από τους δύο τύπους της πρωτεΐνης HLA-DQ. Η HLA-DQ είναι μέλος της κατηγορίας II των πρωτεϊνών παρουσίασης αντιγόνου του MHC υποδοχέα (που ονομάζεται, επίσης, ανθρώπινο αντιγόνο λευκοκυττάρων) και το σύστημα διακρίνει τα κύτταρα του οργανισμού από τα ξένα κύτταρα. Οι δύο υπομονάδες της πρωτεΐνης HLA-DQ που κωδικοποιούνται από τα HLA-DQA1 και HLA-DQB1 γονίδια βρίσκονται στο μικρό βραχίονα του χρωμοσώματος 6.

    Υπάρχουν επτά HLA-DQ παραλλαγές (DQ2 και DQ4-DQ9). Πάνω από το 95% των ατόμων με κοιλιοκάκη έχουν την ισομορφή DQ2 ή DQ8, η οποία κληρονομείται. Ο λόγος που αυτά τα γονίδια προκαλούν μία αύξηση του κινδύνου της κοιλιοκάκης είναι ότι οι υποδοχείς που σχηματίζονται από αυτά τα γονίδια προσδένονται σε πεπτίδια γλιαδίνης πιο σφικτά από ό, τι άλλες μορφές του υποδοχέα παρουσίασης αντιγόνου. Ως εκ τούτου, αυτές οι μορφές του υποδοχέα είναι πιο πιθανό να ενεργοποιούν τα Τ λεμφοκύτταρα και να ξεκινήσει η αυτοάνοση διεργασία.

    Οι περισσότεροι άνθρωποι με κοιλιοκάκη φέρουν δύο γονίδια  HLA-DQ2 τα DQ2.5 (DQA1 * 0501 και DQB1 * 0201), τα οποία κωδικοποιούν τις δύο υπομονάδες, DQ και DQ α5 β2. Στα περισσότερα άτομα, η DQ2.5 ισομορφή κωδικοποιείται από ένα από τα δύο χρωμοσώματα 6 και κληρονομείται από τους γονείς (DQ2.5cis). Οι περισσότεροι ασθενείς με κοιλιοκάκη κληρονομούν μόνο ένα αντίγραφο αυτού του DQ2.5 απλότυπου γονιδίων, ενώ μερικοί κληρονομούν το γονίδιο και από τους δύο γονείς και έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για την κοιλιοκάκη, και είναι πιο επιρρεπείς σε σοβαρές επιπλοκές.

    Μερικά άτομα κληρονομούν το DQ2.5 από ένα γονέα και ένα επιπλέον τμήμα του απλοτύπου (είτε DQB1 * 02 ή DQA1 * 05) από τον άλλο γονέα, αυξάνοντας έτσι τον κίνδυνο. Λιγότερο συχνά, ορισμένα άτομα κληρονομούν το DQA1 * 05 αλληλόμορφο από τον ένα γονέα και το DQB1 * 02 από τον άλλο γονέα (DQ2.5trans) (trans-απλότυπος), και αυτά τα άτομα είναι σε παρόμοιο κίνδυνο για κοιλιοκάκη, όπως εκείνοι με ένα μονό χρωμόσωμα DQ2.5- 6, αλλά σε αυτή την περίπτωση της νόσου δεν είναι οικογενής. 6% των ασθενών με κοιλιοκάκη  δεν έχουν DQ2.5 (cis ή trans) ή DQ8 (που κωδικοποιείται από το DQA1 * απλοτύπο 03: DQB1 * 0302), 4% έχει την ισομορφή DQ2.2, και το υπόλοιπο 2% δεν έχει  DQ2 ή DQ8.

    Η συχνότητα αυτών των γονιδίων ποικίλλει γεωγραφικά.

    • Προλαμίνη

    Η πλειοψηφία των πρωτεϊνών στην τροφή που είναι υπεύθυνες για την ανοσολογική αντίδραση στην κοιλιοκάκη είναι οι προλαμίνες. Αυτά είναι πρωτεΐνες αποθήκευσης πλούσιες σε προλίνη (prol-) και γλουταμίνη (-amin) που διαλύονται σε αλκοόλες και είναι ανθεκτικές στις πρωτεάσες και πεπτιδάσες του εντέρου. Οι προλαμίνες βρίσκονται σε σπόρους δημητριακών: σιτάρι (γλιαδίνη), κριθάρι (χορδεΐνη), σίκαλη (σικαλίνη), καλαμπόκι (ζεϊνη) και ως αβερίνη στη βρώμη. Μια περιοχή της α-γλιαδίνης διεγείρει τα κύτταρα της μεμβράνης στα εντεροκύτταρα κι επιτρέπει σε μεγαλύτερα μόρια να περάσουν τον προστατευτικό φραγμό του εντέρου. Η διακοπή των σφιχτών συνδέσεων επιτρέπει σε πεπτίδια μεγαλύτερα από τρία αμινοξέα  να μπουν στην  κυκλοφορία.

    Η μεμβράνη επιτρέπει τη διαρροή πεπτιδίων της γλιαδίνης και την ανοσολογική απάντηση,  με τη μεσολάβηση των Τ-βοηθητικών κυττάρων. Ένα πεπτίδιο πρωτεάση-ανθεκτική από την  α-γλιαδίνη περιέχει μια περιοχή που διεγείρει τα λεμφοκύτταρα και απελευθερώνεται  ιντερλευκίνη-15. Αυτή η αντίδραση της γλιαδίνης στη σηματοδότηση του ανοσοποιητικού συστήματος προσελκύει φλεγμονώδη κύτταρα και αυξάνει την απελευθέρωση των φλεγμονωδών χημικών ουσιών. Η ισχυρότερη και πιο συχνή προσαρμοστική απόκριση στη γλιαδίνη κατευθύνεται προς ένα θραύσμα α2-γλιαδίνης που αποτελείται από 33 αμινοξέα και οι ασθενείς έχουν μια ισομορφή DQ2. Το πεπτίδιο αυτό, όταν μεταβληθεί με την εντερική τρανσγλουταμινάση, έχει υψηλή πυκνότητα επικαλυπτόμενων επιτόπων Τ-κυττάρων. Αυτό αυξάνει την πιθανότητα ότι η ισομορφή του DQ2 θα δεσμευτεί και θα παραμείνει συνδεδεμένη με το πεπτίδιο όταν αναγνωριστεί από τα Τ-κύτταρα. Η γλιαδίνη στο σιτάρι είναι το πιο κατανοητό μέλος αυτής της οικογένειας, αλλά υπάρχουν και άλλες προλαμίνες, όπως η χορδεΐνη (από κριθάρι) και η σικαλίνη (από σίκαλη), που μπορεί να προκαλέσουν κοιλιοκάκη. Ωστόσο, δεν προκαλούν  όλες οι προλαμίνες αυτή την ανοσολογική αντίδραση, και υπάρχει διαμάχη σχετικά με την ικανότητα της αβερίνης (η προλαμίνη στη βρώμη) για το αν επάγει αυτήν την απόκριση σε κοιλιοκάκη.

    • Τρανσγλουταμινάση

    Τα αντισώματα στο ένζυμο τρανσγλουταμινάση (tTG) ανευρίσκονται στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων. Η τρανσγλουταμινάση ιστού τροποποιεί τα πεπτίδια γλουτένης σε μια μορφή που διεγείρει το ανοσοποιητικό σύστημα. Αυτά τα πεπτίδια τροποποιούνται από τα tTG με δύο τρόπους, την απαμίδωση ή την  αμίδωση.

    Απαμίδωση είναι η αντίδραση με την οποία ένα υπόλειμμα γλουταμικού σχηματίζεται με διάσπαση της ε-αμινομάδας μιας πλευρικής αλυσίδας γλουταμίνης. Η τρανσαμιδώση, λαμβάνει χώρα τρεις φορές πιο συχνά από ό, τι η απαμίδωση και είναι η εγκάρσια σύνδεση ενός καταλοίπου γλουταμίνης από το πεπτίδιο γλιαδίνης σε ένα κατάλοιπο λυσίνης του tTg σε μία αντίδραση που καταλύεται από την τρανσγλουταμινάση. Σταυροειδείς δεσμοί μπορεί να συμβούν είτε εντός είτε εκτός της δραστικής θέσης του ενζύμου. Η τελευταία περίπτωση αποδίδει ένα μόνιμα ομοιοπολικά συνδεδεμένο σύμπλοκο μεταξύ της γλιαδίνης και του tTg. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τον σχηματισμό νέων επιτόπων τα οποία πιστεύεται ότι ενεργοποιούν την πρωτογενή ανοσολογική απόκριση με την οποία αναπτύσσονται τα αυτοαντισώματα έναντι των tTg.

    Οι βιοψίες από ασθενείς με κοιλιοκάκη έχουν αποκαλύψει ότι οι εναποθέσεις αυτοαντισωμάτων σε ασθενείς με κοιλιοκάκη εμφανίζονται  πριν από την κλινική νόσο. Αυτές οι εναποθέσεις βρίσκονται, επίσης, σε άτομα που παρουσιάζουν άλλες αυτοάνοσες νόσους, αναιμία, ή δυσαπορρόφηση  σε πολύ αυξημένο ποσοστό πάνω από το φυσιολογικό πληθυσμό. Είναι συστατικά αντισωμάτων (EMA) προς τα tTG και κατευθύνονται προς την κυτταρική επιφάνεια της τρανσγλουταμινάσης, και αυτά τα αντισώματα χρησιμοποιούνται για την επιβεβαίωση της διάγνωσης της κοιλιοκάκης. Όσοι ασθενείς έχουν αρνητικά ΕΜΑ με κοιλιοκάκη τείνουν να είναι μεγαλύτερης ηλικίας άνδρες με πιο έντονα κοιλιακά συμπτώματα και χαμηλότερη συχνότητα «άτυπων» συμπτωμάτων και αυτοάνοσης νόσου. Η γλιαδίνη, δηλαδή, μπορεί να είναι πιο υπεύθυνη για τις κύριες εκδηλώσεις της κοιλιοκάκης, ενώ τα tTG είναι παράγοντας σε δευτερογενείς αντιδράσεις, όπως αλλεργικές αντιδράσεις και δευτεροπαθείς αυτοάνοσες ασθένειες. Σε ένα μεγάλο ποσοστό στα άτομα με κοιλιοκάκη, τα αντισώματα αντι-tTG αναγνωρίζουν επίσης μια πρωτεΐνη ροταϊού που ονομάζεται VP7. Αυτά τα αντισώματα διεγείρουν τον πολλαπλασιασμό των μονοκυττάρων, και η μόλυνση του ροταϊού μπορεί να εξηγήσει στα πρώτα στάδια τον καταρράκτη του ανοσοποιητικού κυτταρικού πολλαπλασιασμού που προκαλεί ατροφία των λαχνών. Αυτό υποδηλώνει ότι οι ιικές πρωτεΐνες μπορούν να λάβουν μέρος στην αρχική επιπέδωση και διεγείρουν την αυτοδιασταυρούμενη αντίδραση της αντι-VP7 παραγωγής αντισωμάτων. Τα αντισώματα προς τον VP7 μπορεί επίσης να επιβραδύνουν την επούλωση μέχρις ότου η γλιαδίνη μεσολαβήσει με την  tTG παρουσίαση και παρέχει τα αντισώματα για μια δεύτερη πηγή διασταυρούμενης αντίδρασης.

    Ατροφία των λαχνών και δυσαπορρόφηση

    Η φλεγμονώδης διαδικασία, που διαμεσολαβείται από τα Τ κύτταρα, οδηγεί σε διαταραχή της δομής και της λειτουργίας του βλεννογόνου του λεπτού εντέρου και προκαλεί δυσαπορρόφηση, καθώς μειώνει την ικανότητα του σώματος να απορροφήσει τα θρεπτικά συστατικά, τα μέταλλα και τις λιποδιαλυτές βιταμίνες Α, D, Ε και Κ από τα τρόφιμα. Η δυσανεξία στη λακτόζη μπορεί να υπάρχει λόγω της μειωμένης επιφάνειας του εντέρου και της μειωμένης παραγωγή της λακτάσης, αλλά συνήθως  η κατάσταση αντιμετωπίζεται.

    Η απελευθέρωση ιντερλευκίνης 15 και η ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος από το βραχύτερο πεπτίδιο της γλουτένης (p31-43 / 49) προκαλεί τη θανάτωση των εντερικών κυττάρων από τα λεμφοκύτταρα στο επιθήλιο. Η ατροφία των λαχνών σε βιοψία μπορεί επίσης να οφείλεται σε άλλες αιτίες, όπως η τροπική στεατόρροια, η λαμβλίαση και η εντερίτιδα από ακτινοβολία.

    Εάν δεν υπάρχει ανταπόκριση με τη διατροφή τότε άλλη νόσος αναζητάται εκτός από την κοιλιοκάκη.


    Διαφορική διάγνωση κοιλιοκάκης

    Σύνδρομο βραχέος εντέρου, παγκρεατική ανεπάρκεια, νόσος του Crohn, νόσος του Whipple, υπογαμμασφαιριναιμία, τροπικό sprue, λέμφωμα, σύνδρομο επίκτητης ανοσοοανεπάρκειας, οξεία εντερίτιδα, λαμβλίαση, ηωσινοφιλική γαστρεντερίτιδα.


    Διάγνωση κοιλιοκάκης

    Υπάρχουν διάφορες δοκιμές που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να βοηθήσουν στην διάγνωση. Το επίπεδο των συμπτωμάτων μπορεί να καθορίσει τη σειρά των δοκιμών, αλλά όλες οι δοκιμές χάνουν τη χρησιμότητά τους, εάν το άτομο ήδη κάνει μια δίαιτα ελεύθερη γλουτένης. Η εντερική βλάβη αρχίζει να θεραπεύεται μέσα σε λίγες εβδομάδες αν η  γλουτένη αφαιρεθεί από τη διατροφή και τα επίπεδα αντισωμάτων υποχωρούν σε λίγους μήνες. Για όσους έχουν ήδη ξεκινήσει σε μια δίαιτα ελεύθερη γλουτένης, μπορεί να χρειαστεί να κάνουν μια νέα πρόκληση με κάποια τρόφιμα που περιέχουν γλουτένη σε ένα γεύμα την ημέρα για 6 εβδομάδες πριν από την επανάληψη των εξετάσεων.

    Συνδυάζοντας τα ευρήματα της ενδοσκοπικής βιοψίας υπάρχει ευαισθησία 100%  σε έναν πληθυσμό  ατόμων με υψηλό δείκτη υποψίας για  κοιλιοκάκη, με ταυτόχρονη εξειδίκευση 61% (ψευδώς θετικό ποσοστό 39%). Ο κανόνας πρόβλεψης συνιστά ότι οι άνθρωποι με συμπτώματα υψηλού κινδύνου ή οι οροθετικοί πρέπει να υποβάλλονται σε ενδοσκοπική βιοψία του δωδεκαδάκτυλου. Η μελέτη ορίζει ως συμπτώματα υψηλού κινδύνου, την απώλεια βάρους, την αναιμία (αιμοσφαιρίνη λιγότερο από 12 στις γυναίκες ή λιγότερο από 13 στους άντρες), ή την διάρροια (περισσότερες από τρεις χαλαρές κενώσεις την ημέρα).

    Οι εξετάσεις 

    • Θετικά αντισώματα IgA και IgE κατά της γλιαδίνης
    • Θετικά αντισώματα κατά του πρωτοπλασματικού δικτύου και του ενδομυΪου
    • Προσδιορισμός του λίπους σε δείγμα κοπράνων 72 ωρών δείχνει δυσαπορρόφηση λίπους μεγαλύτερη από 7%
    • Δοκιμασία απορρόφησης D-ξυλόζης δείχνει δυσαπορρόφηση του δισακχαρίτη
    • Ελαττωμένο ασβέστιο
    • Χαμηλός χρόνος προθρομβίνης
    • Ελαττωμένα ουδέτερα λίπη
    • Χαμηλή χοληστερόλη
    • Ελαττωμένη βιταμίνη Α
    • Ελαττωμένη βιταμίνη Β12
    • Ελαττωμένη βιταμίνη C
    • Χαμηλό φυλλικό οξύ
    • Χαμηλός σίδηρος
    • Χαμηλές ολικές πρωτεϊνες
    • Αναιμία
    • Δοκιμές HLA αίματος για τη νόσο κοιλιοκάκη 

    HLA-DQ2 ειδ. 94%/ευαισθ. 73%

    HLA-DQ8 ειδ.12%//ευαισθ. 81%

    • Ενδοσκόπηση

    Η ενδοσκοπική εξέταση στο δωδεκαδάκτυλο του ατόμου με κοιλιοκάκη δείχνει αυξημένη κοίλανση του πτυχές. Η  βιοψία του δωδεκαδακτύλου  με  πολλαπλά δείγματα (οκτώ) από το δωδεκαδάκτυλο δείχνει ατροφία των λαχνών, υπερπλασία και επιμήκυνση των κρυπτών, πλασμακυτταρική και λεμφοκυτταρική διήθηση του υποβλεννογόνιου χιτώνα.

    Οι ακτινογραφίες του ανώτερου ΓΕΣ δείχνουν κροκύδωση του βαρίου, οίδημα κι επιπέδωση των βλεννογόνιων πτυχών.

    Στάδια κοιλιοκάκης κατά  Marsh:

    Marsh στάδιο 0: φυσιολογικός βλεννογόνος

    Marsh στάδιο 1: αύξηση του αριθμού των ενδοεπιθηλιακών λεμφοκυττάρων (IELs), συνήθως άνω των 20 ανά 100 εντεροκύτταρα

    Marsh στάδιο 2: πολλαπλασιασμός των κρυπτών του Lieberkuhn

    Marsh στάδιο 3: μερική ή ολική ατροφία των λαχνών και  υπερτροφία κρυπτών

    Marsh στάδιο 4: υποπλασία της μικρής αρχιτεκτονικής του εντέρου

    Άλλη ταξινόμηση είναι τα στάδια Α, Β1 και Β2 που  εκπροσωπούν λεμφοκυτταρική διήθηση με φυσιολογική εμφάνιση λαχνών (Α), (Β1) μερική ατροφία των λαχνών και Β2 πλήρης ατροφία των λαχνών.

    Οι αλλαγές αυτές βελτιώνονται ή αναστρέφονται όταν  η γλουτένη αφαιρεθεί από τη διατροφή. Ωστόσο, οι περισσότερες κατευθυντήριες γραμμές δεν συνιστούν επανάληψη της βιοψίας εάν δεν υπάρχει βελτίωση των συμπτωμάτων μετά  τη διατροφή. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μια πρόκληση με γλουτένη, ακολουθούμενη από βιοψία, μπορεί να γίνει για να επιβεβαιωθεί ή να διαψευσθεί η διάγνωση.

    Άλλες διαγνωστικές εξετάσεις

    Έλλειψη σιδήρου και βιταμίνης Β12, ανεπάρκεια φυλλικού οξέος και υπασβεστιαιμία (χαμηλά επίπεδα ασβεστίου, και  μειωμένα επίπεδα βιταμίνης D). Οι εξετάσεις λειτουργίας του θυρεοειδούς μπορεί να δείξουν υποθυρεοειδισμό, που είναι πιο συχνός σε άτομα με κοιλιοκάκη.

    Η οστεοπενία και οστεοπόρωση με ήπια και σοβαρά μειωμένη οστική πυκνότητα, συνυπάρχουν σε άτομα με κοιλιοκάκη, και μελέτες  για τη μέτρηση της οστικής πυκνότητας μπορεί να πραγματοποιηθούν κατά τη διάγνωση, όπως μέτρηση οστικής πυκνότητας με DEXA για τον προσδιορισμό του κινδύνου του κατάγματος και την ανάγκη για  προστασία των οστών με φάρμακα.

    Χάρη στην υψηλή ευαισθησία των ορολογικών εξετάσεων έχει προταθεί ως μέτρο ελέγχου, επειδή η παρουσία των αντισωμάτων θα εντοπίσει  αδιάγνωστες περιπτώσεις κοιλιοκάκης και μπορεί να γίνει πρόληψη των επιπλοκών σε αυτούς τους ανθρώπους. Υπάρχει σημαντική συζήτηση σχετικά με τα οφέλη του προσυμπτωματικού ελέγχου. Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι η έγκαιρη διάγνωση θα μειώσει τον κίνδυνο της οστεοπόρωσης και της αναιμίας.


    Θεραπεία κοιλιοκάκης

    Προς το παρόν, η μόνη αποτελεσματική θεραπεία είναι μια δίαιτα χωρίς γλουτένη δια βίου. Το ρύζι, το καλαμπόκι και το αραβοσιτέλαιο αποτελούν ασφαλή και εύγεστα υποκατάστατα.

    Η αυστηρή τήρηση της δίαιτας όταν κάποιος αποφεύγει την γλουτένη, το σιτάρι, το κριθάρι, τη  βρώμη και οτιδήποτε άλο περιέχει γλουτένη επιτρέπει στα έντερα να επουλωθούν, και μπορεί, επίσης, να εξαλείψει τον αυξημένο κίνδυνο οστεοπόρωσης και καρκίνου του εντέρου και  ορισμένες περιπτώσεις στειρότητας.

    Σε πολλές χώρες, τα προϊόντα χωρίς γλουτένη είναι διαθέσιμα. 

    Η κατανάλωση λιγότερο από 10 mg γλουτένης ανά ημέρα είναι απίθανο να προκαλέσει ιστολογικές ανωμαλίες στο έντερο.

    Οι άνδρες έχουν μεγαλύτερη βελτίωση από ό, τι οι γυναίκες.

    Η πρεδνιζόνη 40-60 mg ανά ημέρα από το στόμα σε περίπτωση ανθεκτικής νόσου χορηγείται.

    Προσοχή απαιτείται στα διουρητικά, γιατί η σύγχρονη χορήγησή τους προκαλεί υποκαλιαιμία.

    Μπορεί να απαιτείται συμπληρωματική χορήγηση ανθρακικού ασβεστίου 500 mg από το στόμα 2 φορές την ημέρα και βιταμίνης D εργοκαλσιφερόλη 10-100 μg/ημέρα και σε βαριά δυσαπορρόφηση μέχρι 2,5 mg ανά ημέρα.

    Επανάληψη της ενδοσκόπησης γίνεται 8 εβδομάδες μετά την έναρξη της δίαιτας ελεύθερης σε γλουτένη.


    Επιπλοκές κοιλιοκάκης

    • Κακοήθεια σε 10% των ασθενών, κυρίως, λέμφωμα λεπτού εντέρου
    • Ανθεκτικό sprue που ανταποκρίνεται σε πρεδνιζόνη 40-60 mg ανά ημέρα
    • Χρόνια ελκώδης ειλεϊτιδα με πολλαπλά έλκη, εντερική αιμορραγία, στενώσεις, διάτρηση, απόφραξη, περιτονίτιδα και 7% θνητότητα
    • Οστεοπόρωση λόγω μειωμένης απορρόφησης βιταμίνης D και ασβεστίου
    • Αφυδάτωση
    • Ηλεκτρολυτικές διαταραχές
    • Η κοιλιοκάκη μπορεί να σχετίζεται και με δευτεροπαθή ανεπάρκεια λακτάσης

    Τα καλύτερα προϊόντα χωρίς γλουτένη, για την κοιλιοκάκη

    Πατήστε, εδώ, για να παραγγείλετε τα καλύτερα προϊόντα διατροφής, χωρίς γλουτένη για την κοιλιοκάκη

    Διαβάστε, επίσης,

    Σύνδρομο διαρροής εντέρου

    Γαστρεντερίτιδα

    Στοματίτιδα

    Σωμάτια Howell-Jolly

    Σύνδροµο δυσαπορρόφησης εντέρου

    Σύνδρομο ανήσυχων ποδιών

    Παιδί χαμηλού αναστήματος

    Οστεοπόρωση

    Ολικά λευκώματα αίματος

    Νευρογενής ανορεξία

    Μικροσκοπική κολίτιδα

    Κατάταξη μη-Hodgkin λεμφωμάτων

    Διάγνωση της ανεπάρκειας της βιταμίνης Β12

    Ανεπάρκεια σιδήρου

    Ήλιος και βιταμίνη D

    Πότε γίνεται εξέταση αίματος για βιταμίνη Α

    Ανεξήγητη απώλεια βάρους

    Εμβόλιο για τη δυσανεξία στη γλουτένη

    Το σύνδρομο της χρόνιας κόπωσης

    Υγεία του πεπτικού συστήματος

    Χρήσιμες πληροφορίες για τα σιτηρά

    Όταν έχετε διάρροια

    Η ευαισθησία στις τροφές

    Πάσχετε από δυσανεξία στη λακτόζη;

    Αν έχετε σπαστική κολίτιδα

    Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου

    www.emedi.gr

     

  • Σύνδροµο δυσαπορρόφησης εντέρου Σύνδροµο δυσαπορρόφησης εντέρου

    Σύνδρομο Κακής Εντερικής  Απορροφήσεως  ή Σύνδροµο Δυσαπορροφήσεως Εντέρου

    Το σύνδροµο Κακής Εντερικής  Απορροφήσεως, ICD-10 K90 προκαλείται από διάφορα αίτια, που προσβάλλουν το βλεννογόνο του λεπτού εντέρου, µε συνέπεια την κακή απορρόφηση των προϊόντων της πέψης. Διαταράσσεται η απορρόφηση υδατανθράκων, πρωτεϊνών, λιποδιαλυτών βιταµινών, ηλεκτρολυτών και κυρίως του λίπους µε αποτέλεσµα να υπάρχει αυξηµένη αποβολή λίπους στα κόπρανα (λιπαρή διάρροια) και η κατάσταση καλείται και στεατόρροια (λίπος στα κόπρανα άνω των 7 γρ/24ωρο). Μερικές φορές µπορεί να απουσιάζει από τις κλινικές εκδηλώσεις η στεατόρροια.

    Κάποιοι προτιμούν την ταξινόμηση της δυσαπορρόφησης κλινικά σε τρεις βασικές κατηγορίες

    (1) επιλεκτική, όπως στη δυσαπορρόφηση της λακτόζης

    (2) μερική, όπως λιποπρωτεϊνών

    (3) ολική, όπως στην κοιλιοκάκη.


    Αίτια Κακής Εντερικής  Απορροφήσεως

    Η συνηθέστερη αιτία κακής εντερικής απορροφήσεως στην Ευρώπη είναι η κοιλιοκάκη, ενώ σε άλλες γεωγραφικές περιοχές (π.χ Άπω Ανατολή, lνδία) είναι το τροπικό sprue (tropical sprue).

    -Λόγω των μολυσματικών παραγόντων
    • Νόσος του Whipple
    • Φυματίωση του εντέρου
    • HIV που σχετίζεται με δυσαπορρόφηση
    • Τροπικό sprue
    • Διάρροια των ταξιδιωτών
    • Παράσιτα

    -Λόγω παθολογικών καταστάσεων

    • Φλεγμονώδης νόσος του εντέρου, συνήθως, στη νόσο του Crohn
    • Συρίγγια, στενώσεις
    • Αμυλοείδωση, λέμφωμα, ηωσινοφιλική γαστρεντερίτιδα
    • Ακτινοβολία εντέρου
    • Συστηματική σκλήρυνση και νοσήματα του κολλαγόνου
    • Σύνδρομο βραχέος εντέρου

    -Χειρουργικές διαρθρωτικές αλλαγές

    • Γαστρεκτομή, βαγοτομή
    • Βαριατρική χειρουργική επέμβαση (Χειρουργική επέμβαση απώλειας βάρους)

    -Λόγω ανωμαλίας του βλεννογόνου

    • Κοιλιοκάκη
    • Δυσανεξία στο γάλα αγελάδας
    • Δυσανεξία στο γάλα σόγιας
    • Δυσαπορρόφηση φρουκτόζης

    -Ελλείψεις ενζύμων

    • Λακτάσης, που προκαλεί δυσανεξία στη λακτόζη
    • Σουκρόζης
    • Εντερική ανεπάρκεια δισακχαριδάσης
    • Εντερική ανεπάρκεια εντεροπεπτιδάσης

    -Λόγω δυσλειτουργίας του πεπτικού

    ♦Ανεπάρκειες του παγκρέατος:

    • κυστική ίνωση
    • χρόνια παγκρεατίτιδα
    • καρκίνωμα του παγκρέατος
    • σύνδρομο Zollinger-Ellison

    Δυσαπρρόφηση χολικών αλάτων 

    • νόσος τελικού ειλεού
    • αποφρακτικός ίκτερος
    • βακτηριακή υπερανάπτυξη
    • διάρροια

    -Άλλες συστηματικοί νόσοι που επηρεάζουν την γαστρεντερική οδό

    • Κοιλιοκάκη
    • Υποθυρεοειδισμός και υπερθυρεοειδισμός
    • Νόσος του Addison
    • Σακχαρώδης διαβήτης
    • Υπερπαραθυρεοειδισμός και της Υποπαραθυρεοειδισμός
    • Καρκινοειδές σύνδρομο
    • Υποσιτισμός
    • Ανεπάρκεια φυτικών ινών

    Παθοφυσιολογία Κακής Εντερικής  Απορροφήσεως

    Ο κύριος σκοπός της γαστρεντερικής οδού είναι να αφομοιώνει και να απορροφάει τα θρεπτικά συστατικά (λίπη, υδατάνθρακες, πρωτεΐνες, και ίνες). Η ενζυματική υδρόλυση εκκινείται με ενδοαυλικές διεργασίες που απαιτούν γαστρικό, παγκρεατικό υγρό και χολή. Τα τελικά προϊόντα της πέψης απορροφώνται από τα εντερικά επιθηλιακά κύτταρα.

    Το σύνδροµο Κακής Εντερικής  Απορροφήσεως:

    Εντερική δυσαπορρόφηση μπορεί να οφείλεται σε:

    • Βλάβη του βλεννογόνου (εντεροπάθεια)
    • Συγγενή ή επίκτητη μείωση της απορροφητικής επιφάνειας
    • Ελαττώματα της εξειδικευμένης υδρόλυσης
    • Ελαττώματα της μεταφοράς ιόντων
    • Ανεπάρκεια του παγκρέατος
    • Μειωμένη εντεροηπατική κυκλοφορία

    Συμπτώματα Κακής Εντερικής  Απορροφήσεως

    Στο 1/3 των αρρώστων µε κοιλιοκάκη (celiac sprue) τα συµπτώµατα αρχίζουν από την πρώιµη παιδική ηλικία (στα δύο πρώτα χρόνια) µε διάρροια, καθυστερηµένη ανάmυξη, απώλεια βάρους, αναιµία, διατεταµένη κοιλιά, ευερεθιστότητα, έντονη ωχρότητα και γενική καχεξία.

    Η πάθηση χαρακτηρίζεται από ατροφία των λαχνών του λεπτού εντέρου, όπου στη δηµιουργία της φαίνεται ότι παρεµβαίνει η γλουτένη της τροφής και συγκεκριµένα ένα συστατικό της γλουτένης, το πολυπεπτίδιο γλιαδίνη. Η γλουτένη είναι ηρωτεϊνη που περιέχεται σε δηµητριακά (σιτάρι, σίκαλι, κριθάρι).

    Συχνά µετά από ορισµένο χρονικό διάστηµα, τα συµπτώµατα υποχωρούν και επανεµφανίζονται στην ενήλικη ζωή (τύπος ενηλίκων).

    Στους ενήλικες εκδηλώνεται µε έντονη διάρροια (άφθονα κάκοσµα, ογκώδη και ανοιχτόχρωµα κόπρανα), καταβολή, αναιµία, σκελετικούς πόνους (έλλειψη ασβεστίου και βιταµίνης Ο), αιµορραγίες (έλλειψη βιταµίνης Κ), οιδήµατα (λόγω υποπρωτεϊναιµίας) κ.λ.π.

    Τα συμπτώματα μπορεί να είναι εντερικά ή εξωεντερικά

    • Διάρροια, συχνά, στεατόρροια είναι το πιο συχνό σύπτωμα. Υδατώδεις, ημερήσιες και νυχτερινές, ογκώδεις, συχνές κενώσεις είναι το σήμα κατατεθέν της δυσαπορρόφησης. Είναι λόγω της μειωμένης απορρόφησης του νερού, υδατανθράκων και ηλεκτρολυτών ή ερεθισμός από τα λιπαρά οξέα που δεν έχουν απορροφηθεί. Τα τελευταία οδηγούν, επίσης, σε φούσκωμα, μετεωρισμό και κοιλιακή δυσφορία. Ο πόνος, συνήθως, υποδηλώνει εντερική απόφραξη, νόσος του Crohn, ειδικά αν επιμένει μετά την αφόδευση.
    • Η απώλεια βάρους μπορεί να είναι σημαντική παρά την αυξημένη από του στόματος πρόσληψη θρεπτικών ουσιών.
    • Καθυστέρηση της ανάπτυξης, καθυστερημένη εφηβεία σε παιδιά.
    • Πρήξιμο ή οίδημα από την απώλεια της πρωτεΐνης.
    • Αναιμία, συνήθως, βιταμίνης Β12, φυλλλικού οξέος και ανεπάρκεια σιδήρου με κόπωση και αδυναμία.
    • Μυϊκές κράμπες από μειωμένα επίπεδα βιταμίνης D, ή απορρόφησης ασβεστίου. Επίσης, οστεομαλακία και οστεοπόρωση.
    • Αιμορραγία από τη βιταμίνη Κ και άλλες ανεπάρκειες παραγόντων πήξης.

    Διάγνωση Κακής Εντερικής  Απορροφήσεως

    Η διάγνωση γίνεται µε βεβαιότητα από τη βιοψία του λεπτού εντέρου που δίδει χαρακτηριστική εικόνα των λαχνών.

    Δεν υπάρχει ειδική δοκιμή για δυσαπορρόφηση.

    -Η διάγνωση καθοδηγείται από τα συμπτώματα και τα σημεία.
    -Οι εξετάσεις αίματος
    • Οι εξετάσεις αίματος μπορεί να αποκαλύψουν αναιμία, υψηλή ή χαμηλή CRP και χαμηλή αλβουμίνη.
    • Μικροκυτταρικά αναιμία από έλλειψη σιδήρου και μακροκυττάρωση από έλλειψη φυλλικού οξέος ή δυσαπορρόφηση Β12  ή και των δύο.
    • Χαμηλή χοληστερόλη ή τριγλυκερίδια από την δυσαπορρόφηση του λίπους.
    • Χαμηλά επίπεδα ασβεστίου και φωσφόρου είναι ένδειξη οστεομαλακίας από χαμηλή βιταμίνη D.
    • Ειδικές βιταμίνες, όπως η βιταμίνη D ή και τα επίπεδα ψευδαργύρου μπορεί να ελεγχθούν. Οι λιποδιαλυτές βιταμίνες (A, D, E και K) επηρεάζονται σε δυσαπορρόφηση του λίπους.
    • Παρατεταμένος χρόνος προθρομβίνης μπορεί να προκληθεί από ανεπάρκεια βιταμίνης Κ.

    -Ορολογικές μελέτες

    • Αντισώματα IgA αντι-τρανσγλουταμινάσης ή IgA αντι-ενδομυσίου για κοιλιοκάκη (εντεροπάθεια από ευαισθησία στη γλουτένη).
    • Σε διάρροια, η μικροσκοπία μπορεί να δείξει μολυσματικούς παράγοντες.
    • Το λίπος κοπράνων για τη διάγνωση στεατόρροιας εκτελείται σπάνια στις μέρες μας.
    • Χαμηλή παγκρεατική ελαστάση κοπράνων είναι ενδεικτική της παγκρεατικής ανεπάρκειας. Η χυμοθρυψίνη μπορεί να εκτιμηθεί.

    -Ακτινολογικές εξετάσεις

    • Το βάριο είναι χρήσιμο. Ο βαριούχος υποκλυσμός δείχνει βλάβες του παχέος εντέρου ή βλάβες ειλεού.
    • Η CT κοιλίας είναι χρήσιμη για την διάγνωση της κατάστασης της εντέρου
    • Η μαγνητική χολαγγειοπαγκρεατογραφία (MRCP) είναι μια εναλλακτική λύση της ERCP.

    -Επεμβατικές μελέτες

    • Η βιοψία του λεπτού εντέρου δείχνει κοιλιοκάκη που εκδηλώνεται με άμβλυνση των λαχνών, υπερπλασία των κρυπτών και διήθησή τους με λεμφοκύτταρα.
    • Οισοφαγοδωδεκαδακτυλοσκόπηση για την ανίχνευση του δωδεκαδακτύλου (κοιλιοκάκη, τροπικό sprue, νόσος του Whipple).
    • Εντεροσκόπηση για την εντεροπάθεια και έλεγχος νήστιδας για βακτηριακή υπερανάπτυξη.
    • Η ενδοσκόπηση με κάψουλα είναι σε θέση να απεικονίσει το σύνολο του λεπτού εντέρου και είναι μερικές φορές χρήσιμη.
    • Η κολονοσκόπηση είναι απαραίτητη σε νόσο παχέος εντέρου και ειλεού.
    • Η ERCP θα δείξει δομικές ανωμαλίες παγκρέατος και των χοληφόρων.
    • Τεστ για τη διάγνωση  δυσαπορρόφησης του χολικού οξέος
    • Δοκιμή αναπνοής υδρογόνου για γλυκόζη για βακτηριακή υπερανάπτυξη
    • Δοκιμή αναπνοής υδρογόνου για λακτόζη για δυσανεξία στη λακτόζη
    • 51Cr-EDTA για την  εντερική διαπερατότητα.
    • Δοκιμασία απορρόφησης D-ξυλόζης για βλεννογονική νόσο ή βακτηριακή υπερανάπτυξη.
    • Τεστ αναπνοής (14C-glycocholate) για τον προσδιορισμό της δυσαπορρόφησης χολικών αλάτων.
    • Schilling test για την ανεπάρκεια Β12.

    Θεραπεία Κακής Εντερικής  Απορροφήσεως

    Η θεραπεία περιλαµβάνει δίαιτα χωρίς γλουτένη, περιορισµό των λιπών και χορήγηση βιταµινών, σιδήρου και ασβεστίου. Σπάνια συνιστώνται κορτικοειδή. Σε προχωρηµένα στάδια της πάθησης υπάρχει αυξηµένη πιθανότητα εµφανίσεως κακοήθους λεµφώµατος και καρκίνου, οπότε η δίαιτα χωρίς γλουτένη δεν αποδίδει.

    Η θεραπεία κατευθύνεται σε μεγάλο βαθμό στη διαχείριση της υποκείμενης αιτίας:

    -Αντικατάσταση των ηλεκτρολυτών, των  θρεπτικών συστατικών, και υγρών.

    -Σε σοβαρή ανεπάρκεια απαιτείται παρεντερική χορήγηση.

    -Τα παγκρεατικά ένζυμα συμπληρώνονται από το στόμα σε ανεπάρκειες.

    Διαιτητική τροποποίηση σε ορισμένες συνθήκες:

    • Δίαιτα ελεύθερη γλουτένης σε κοιλιοκάκη.
    • Αποφυγή λακτόζης σε δυσανεξία στη λακτόζη.
    • Αντιβιοτική θεραπεία σε βακτηριακή υπερανάπτυξη λεπτού εντέρου.
    • Χολεστεραμίνη για τη μείωση διάρροιας σε δυσαπορρόφηση χολικών οξέων.
    • Νηστιδοστομία.

    Τα καλύτερα συμπληρώματα διατροφής για το σύνδρομο δυσαπορρόφησης του εντέρου

    Πατήστε, εδώ, για να παραγγείλετε τα καλύτερα συμπληρώματα διατροφής για το σύνδρομο δυσαπορρόφησης του εντέρου

    Διαβάστε, επίσης,
    www.emedi.gr

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Επιδόρπιο με μπανάνα και ροδάκινο Φράουλα creme fraiche »