Дървен материал от www.emsien3.com

The best bookmaker bet365

The best bookmaker bet365

Menu

Όταν κάνετε πρόληψη για τον καρκίνο

Όταν κάνετε πρόληψη για τον καρκίνο

Τι πρέπει να προσέχετε όταν κάνεται προσυμπτωματικό έλεγχο για καρκίνο

Γράφει η

Δρ Σάββη Μάλλιου Κριαρά

Ειδικός Παθολόγος- Ογκολόγος, MD, PhD

Προσυμπτωματικός έλεγχος για καρκίνο

Ο προσυμπτωματικός έλεγχος του καρκίνου (screening) είναι μια προσπάθεια για έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου σε ασυμπτωματικό πληθυσμό, με στόχο την έγκαιρη παρέμβαση και την ελάττωση της νοσηρότητας και θνησιμότητας.

Το screening γίνεται για να προσδιοριστεί αν υπάρχει καρκίνος και αν είναι απαραίτητος επιπρόσθετος έλεγχος με βιοψία και σταδιοποίηση.

Για να έχει όφελος ο προσυμπτωματικός έλεγχος πρέπει να οδηγεί σε έγκαιρη θεραπεία και να προσφέρει ίαση ή πολύ καλύτερη έκβαση της νόσου όταν συγκρίνεται με τη θεραπεία που γίνεται μετα την έναρξη των συμπτωμάτων.

Η ιδανική εκτίμηση της αξίας του προσυμπτωματικού ελέγχου γίνεται μέσω του προσδιορισμού της ειδικότητάς του για τη νόσο και της συνολικής θνησιμότητας για τη νόσο σε μια τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη.


Τα σημεία κλειδιά του προσυμπτωματικού ελέγχου

  • Ο προσυμπτωματικός έλεγχος για τον καρκίνο είναι πολύ πιο περίπλοκος από ένα απλό τεστ που γίνεται για την ανεύρεση ενός εντοπισμένου καρκίνου.
  • Τα συστηματικά σφάλματα στον προσυμπτωματικό έλεγχο είναι η διαλογή, ο χρόνος, και η υπερδιάγνωση. Αυτά τα συστηματικά σφάλματα μπορεί να κάνουν έναν προσυμπτωματικό έλεγχο να φαίνεται προνομιακός, αλλά στην πραγματικότητα να είναι επιζήμιος.
  • Ένας αριθμός εξειδικευμένων οργανισμών με μεθοδικότητα και αντικειμενικότητα έχουν μελετήσει τα επιστημονικά δεδομένα και έχουν κάνει συστάσεις.

Η έγκαιρη διάγνωση ενός προφανούς τοπικού καρκίνου δεν προσφέρει  κάποιο όφελος. Υπάρχουν δοκιμασίες προσυμπτωματικού ελέγχου για ορισμένες νόσους που έχει βρεθεί ότι δεν έχουν κανένα όφελος, όπως η ακτινογραφία θώρακος για τον καρκίνο του πνεύμονα, που χρησιμοποιήθηκε στη δεκαετία του 1960 ή το τεστ vanillylmandelic acid για την έγκαιρη διάγνωση νευροβλαστώματος.

Τα screening tests και η κατάλληλη χρήση τους σαν εργαλεία θα πρέπει προσεκτικά να εκτιμούνται πριν χρησιμοποιηθούν ευρέως.

Ο χρόνος επιβίωσης μετά τη διάγνωση είναι ένας φτωχός και παραπλανητικός δείκτης της αποτελεσματικότητας, ενός screening test έξω από μια τυχαιοποιημένη μελέτη, όπου η επιβίωση των ατόμων που έκαναν προσυμπτωματικό έλεγχο συγκρίνεται με την επιβίωση ατόμων που τυχαιοποιημένα τοποθετήθηκαν στο σκέλος των ασθενών που δεν έκαναν προσυμπτωματικό έλεγχο.


Εκτίμηση των screening tests

Ένα προσυμπτωματικός έλεγχος καλύτερα εκτιμάται με μια τυχαιοποιημένη, πληθυσμιακή, ελεγχόμενη μελέτη με έλεγχο της ειδικής για τη νόσο θνησιμότητας, σαν τελικό σημείο αξιολόγησης (edpoint). Οι μελέτες που δείχνουν μείωση στην επίπτωση του προχωρημένου καρκίνου, βελτιωμένη επιβίωση ή μετάβαση σε πρωιμότερο στάδιο της νόσου είναι ασθενέστερες και δεν προσφέρουν κανένα όφελος στην υγεία.

Επειδή οι καλύτερες τυχαιοποιημένες μελέτες για την εκτίμηση των screening tests είναι πολυπληθυσμιακές και διαρκούν πολύ, λιγότερο περίπλοκες μελέτες χρησιμοποιούνται για να εκτιμηθεί η ικανότητα και η αποτελεσματικότητα.

Σύμφωνα με τη δύναμη της απόδειξης η ικανότητα ενός τεστ προσυμπτωματικού ελέγχου προσδιορίζεται από:

  • Τα ευρήματα από εσωτερικές ελεγχόμενες μελέτες στις οποίες, ως μέθοδοι παρέμβασης και κατανομής, χρησιμοποιούνται άλλες μέθοδοι εκτός της τυχαιοποίησης, όπως η κατανομή βάσει της ημερομηνίας γέννησης και της επίσκεψης στο νοσοκομείο
  • Τα αποτελέσματα από ομαδοποιημένες ή ελεγχόμενες κατά περίπτωση αναλυτικές μελέτες παρατήρησης
  • Από τα ευρήματα από μελέτες σε πολλαπλούς ελεγχόμενους χρόνους με ή χωρίς παρέμβαση
  • Από τις γνώμες των πιστοποιημένων οργανισμών που βασίζονται στην κλινική εμπειρία, στις περιγραφικές μελέτες ή σε αναφορές από ειδικούς.

Πιθανά συστηματικά σφάλματα του προσυμπτωματικού ελέγχου

Προσέξτε!

Ο προσυμπτωματικός έλεγχος μπορεί να έχει διάφορα συστηματικά σφάλματα, όπως στη διαλογή, στο χρόνο παρακολούθησης, στη βαρύτητα, που υποεκτιμούνται σε μια τυχαιοποιημένη μελέτη. Μπορεί τα συστηματικά αυτά σφάλματα ή  αυτές οι παγίδες να οδηγήσουν στην λανθασμένη αντίληψη ότι ένα τεστ προσυμπτωματικού ελέγχου έχει όφελος, ενώ στην πραγματικότητα δεν έχει κανένα και μπορεί, μάλιστα, σε μερικές περιπτώσεις να κάνει κακό στην υγεία.

Ο προσυμπτωματικός έλεγχος που είτε είναι ωφέλιμος είτε δεν είναι θα αυξήσει τον αριθμό των ειδικών καρκίνων που διαγιγνώσκονται. Επίσης, ο προσυμπτωματικός έλεγχος μπορεί να αλλάξει το στάδιο της νόσου και να βελτιώσει τις στατιστικές επιβίωσης, χωρίς να μειώνει τη θνησιμότητα (αριθμός θανάτων από ένα είδος καρκίνου στον αριθμό των ατόμων που έχουν τον κίνδυνο της νόσου). Σε αυτή την περίπτωση, η διάρκεια της επιβίωσης, που μετράται από την ημέρα της διάγνωσης θα αυξηθεί χωρίς να έχουν πραγματικά σωθεί ζωές ή να έχει αλλάξει το προσδόκιμο επιβίωσης.

Όταν υπάρχουν συστηματικά σφάλματα χρόνου επιβίωσης, δηλαδή ο χρόνος από την διάγνωση ως το θάνατο, είναι αυξημένος, αλλά η θεραπεία που γίνεται δεν επεκτείνει τη ζωή. Οι ασθενείς δεν ζουν περισσότερο, απλώς γίνεται η διάγνωση της νόσου τους πιο νωρίς. Το screening test απλά παρατείνει το χρόνο που ο ασθενής γνωρίζει ότι έχει τη νόσο και τον χρόνο της ασθένειας.

Τα συστηματικά σφάλματα βαρύτητας συμβαίνουν όταν αργά αναπτυσσόμενοι καρκίνοι, λιγότερο επιθετικοί ανευρίσκονται κατά τη διάρκεια του προσυμτωματικού ελέγχου. Οι καρκίνοι στους οποίους γίνεται διάγνωση όταν αρχίζουν τα συμπτώματα, συνήθως είναι πιο επιθετικοί και τα αποτελέσματα των θεραπειών δεν είναι καλά. Η μεγαλύτερη παγίδα βαρύτητας είναι η υπερδιάγνωση καρκίνου ή η ανίχνευση ψευδονόσου. Μερικοί καρκίνοι που δεν έχουν βρεθεί αλλά έχουν αργή ανάπτυξη μπορεί να πληρούν τα ιστολογικά κριτήρια του καρκίνου, τα οποία πολλές φορές είναι υποκειμενικά, αλλά ποτέ δεν θα δημιουργούσαν κλινικά συμπτώματα ή ποτέ δεν θα προκαλούσαν θάνατο. Άλλες αιτίες θανάτου, όπως η καρδιακή νόσος, είναι πιο προφανείς...

Τα συστηματικά σφάλματα διαλογής ασθενών, επίσης, πρέπει να μελετώνται όταν αναλύονται τα αποτελέσματα μιας μελέτης. Η ομάδα που ξεκίνησε προσυμπτωματικό έλεγχο μπορεί να διαφέρει από το γενικό πληθυσμό που το αποτέλεσμα της μελέτης πρέπει να εκτιμηθεί.

Στον προσυμπτωματικό έλεγχο, πολλοί είναι εθελοντές, γιατί έχουν έναν ειδικό κίνδυνο που δεν ανευρίσκεται στον περισσότερο πληθυσμό, όπως το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου. Γενικά, οι εθελοντές νοιάζονται περισσότερο για την υγεία τους και το πιο πιθανό είναι να έχουν καλύτερη πρόγνωση ή μειωμένη θνησιμότητα ανεξάρτητα αν έκαναν προσυμπτωματικό έλεγχο ή όχι και αυτό ονομάζεται ''υγιές ανίκτυπο εθελοντή'' και συμβαίνει σε όλες τις ασθένειες.


Δυνητικές αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία από τον προσυμπτωματικό έλεγχο

Η αρνητική επίδραση στην υγεία μπορεί να οφείλεται στο ίδιο το τεστ, στην επεξεργασία των θετικών τεστ (αληθώς θετικά και ψευδώς θετικά αποτελέσματα) και οι ανεπανόρθωτες βλάβες από την θεραπεία των αληθώς θετικών αποτελεσμάτων. Ο προσυμπτωματικός έλεγχος μπορεί να ανιχνεύσει καρκίνους που ποτέ δεν θα δημιουργούσαν ιατρικά προβλήματα. Η θεραπεία αυτών των καρκίνων είναι που βλάπτει την υγεία.


Ακρίβεια ενός τεστ

Η ακρίβεια ενός οποιουδήποτε ιατρικού τεστ περιγράφεται με βάση τέσσερις δείκτες, την ευαισθησία, την ειδικότητα, την θετική διαγνωστική αξία και την αρνητική διαγνωστική αξία.

Η ευαισθησία και η ειδικότητα είναι ανεξάρτητοι από την υποκείμενη επίπτωση μιας νόσου ή τον κίνδυνο που έχει ο πληθυσμός που ελέγχεται προσυμπτωματικά.

Η θετική και η αρνητική προγνωστική αξία εξαρτώνται πολύ από την επίπτωση νόσου. Με άλλα λόγια ένα τεστ προσυμπτωματικού ελέγχου είναι πιο προνομιακό, αποτελεσματικό και οικονομικό όταν στοχεύει έναν καρκίνο συχνό στο γενικό πληθυσμό ή σε ομάδες με αυξημένο κίνδυνο για τον ειδικό καρκίνο που ελέγχεται.

Ένα screening test για να είναι πολύτιμο πρέπει να έχει υψηλή ειδικότητα. Η ευαισθησία δεν χρειάζεται να είναι πολύ υψηλή.

Τα αποτελέσματα από μελέτες είναι πειστικά ότι ο προσυμπτωματικός έλεγχος για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, του παχέος εντέρου και του μαστού έχουν όφελος όταν γίνονται σε συγκεκριμένες ηλικίες για άτομα που έχουν φυσιολογικό κίνδυνο. Το ίδιο, μάλλον, ισχύει για άτομα υψηλού κινδύνου για κάποιο συγκεκριμένο καρκίνο λόγω οικογενειακού ιστορικού ή γενετικού κινδύνου.


Δείκτες για τον έλεγχο της ακρίβειας ενός Screening test

Ευαισθησία: Η αναλογία των ανθρώπων με νόσο που έχουν θετικό τον προσυμπτωματικό έλεγχο. Ο έλεγχος κάνει διάγνωση στη νόσο όταν είναι παρούσα A/(A+C)

Ειδικότητα: Η αναλογία των ανθρώπων χωρίς νόσο που έχουν αρνητικό τον προσυμπτωματικό έλεγχο. Ο έλεγχος που ορθά επιβεβαιώνει τη απουσία της νόσου D/(B+D)

Θετική διαγνωστική αξία ή θετικός προγνωστικός δείκτης Η αναλογία των ανθρώπων με θετικό τον προσυμπτωματικό έλεγχο που έχουν τη νόσο. Η ακρίβεια στη διάγνωση σε παρουσία νόσου A/(A+B)

Αρνητική διαγνωστική αξία ή αρνητικός προγνωστικός δείκτης Η αναλογία των ανθρώπων με αρνητικό τον προσυμπτωματικό έλεγχο που δεν έχουν τη νόσο. Η ακρίβεια στη διάγνωση σε απουσία νόσου D/(C+D)

A: Αληθώς θετικά αποτελέσματα- Το τεστ είναι θετικό

Β: Ψευδώς θετικά αποτελέσματα- Το τεστ είναι θετικό

C: Ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα- Το τεστ είναι αρνητικό

D: Αληθώς αρνητικά αποτελέσματα- Το τεστ είναι αρνητικό

Θετική διαγνωστική αξία ή θετικός προγνωστικός δείκτης = (Ευαισθησία)(Επίπτωση)/(Ευαισθησία) (Επίπτωση)+(1-Ειδικότητα)(1-Επίπτωση)

Εκφράζεται % και επηρεάζεται κυρίως από την ειδικότητα

Διαβάστε, επίσης,

Οι ασθενείς που έχουν καρκίνο δεν έχουν όλοι καρκίνο

Πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας

Ρετινοβλάστωμα

Οδηγίες για την πρόληψη καρκίνου του παχέος εντέρου

Πρόληψη καρκίνου του δέρματος

Οδηγίες για την πρόληψη καρκίνου του προστάτη

Πρόληψη καρκίνου πνεύμονος

Πρόληψη καρκίνου μαστού

Τελικά είναι απαραίτητη η μαστογραφία;

Καρκινικοί δείκτες

Ανάπτυξη κακοήθειας μετά από μεταμόσχευση οργάνων

Διάγνωση καρκίνου του δέρματος με το κινητό τηλέφωνο

Ακτινογραφία θώρακος κατά την εισαγωγή στο νοσοκομείο

Cobas® 4800 HPV Τest

HPV εμβόλιο και σε ενεργές σεξουαλικά γυναίκες

Κίνδυνος για καρκίνο προστάτη

Για όσες έχουν κίνδυνο για καρκίνο μαστού

Αν έχετε κίνδυνο για καρκίνο στο συκώτι

Για όσους έχουν κίνδυνο για καρκίνο του εντέρου

Για όσους έχουν κίνδυνο για καρκίνο στομάχου

Γιατί τα αντηλιακά είναι υπεύθυνα για το μελάνωμα

Για όσους έχουν κίνδυνο για καρκίνο από το κάπνισμα

Γνωστοί παράγοντες που προκαλούν καρκίνο

Πρόληψη καρκίνου του πνεύμονα με διακοπή καπνίσματος

Τα είδη πρόληψης του καρκίνου

Επιδημιολογία του καρκίνου

www.emedi.gr

Γράφει η

Δρ Σάββη Μάλλιου Κριαρά

Ειδικός Παθολόγος- Ογκολόγος, MD, PhD

Διαβάστε, περισσότερα, για τη Σάββη Μάλλιου Κριαρά

Τελευταία τροποποίηση στιςΣάββατο, 07 Ιουνίου 2014 21:56
Συνδεθείτε για να υποβάλετε σχόλια
επιστροφή στην κορυφή


Σχετικά με το EMEDI

Εφημερεύοντα Φαρμακεία