Παρασκευή, 25 Οκτωβρίου 2013 18:20

Ελονοσία

Γράφτηκε από την
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(3 ψήφοι)

Η ελονοσία είναι μια λοιμώδης νόσος των ανθρώπων και άλλων ζώων

Η ελονοσία, ICD-10 Β50-Β54, μεταδίδεται από τα μολυσμένα κουνούπια από τα πρώτιστα (ένα είδος μικροοργανισμού) του γένους πλασμωδίου.

Ξεκινά με ένα τσίμπημα από ένα μολυσμένο θηλυκό κουνούπι το ανωφελές, το οποίο εισάγει τα πρώτιστα μέσω του σάλιου του στο κυκλοφορικό σύστημα.

Στο αίμα, τα πρώτιστα ταξιδεύουν στο ήπαρ για να ωριμάσουν και να αναπαραχθούν. Η ελονοσία προκαλεί συμπτώματα που τυπικά περιλαμβάνουν πυρετό και κεφαλαλγία, η οποία σε σοβαρές περιπτώσεις μπορούν να εξελιχθούν σε κώμα ή θάνατο. Η ασθένεια είναι ευρέως διαδεδομένη σε τροπικές και υποτροπικές περιοχές σε μια ευρεία ζώνη γύρω από τον ισημερινό, όπως και ένα μεγάλο μέρος της Υποσαχάρια Αφρική, την Ασία και την Αμερική.

Πέντε είδη πλασμωδίου μπορεί να μολύνουν και να μεταδοθούν στον άνθρωπο. Η συντριπτική πλειοψηφία των θανάτων προκαλούνται από Ρ. falciparum και Ρ. vivax, ενώ οι  Ρ. ovale, και P. malariae μπορούν να προκαλέσουν μία γενικά ηπιότερη μορφή της ελονοσίας που είναι σπανίως θανατηφόρα. Το είδος P. knowlesi, στη Νοτιοανατολική Ασία, προκαλεί ελονοσία σε μακάκους, αλλά μπορεί, επίσης, να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις και στον άνθρωπο. Η ελονοσία είναι διαδεδομένη σε τροπικές και υποτροπικές περιοχές, δεδομένου ότι οι βροχοπτώσεις, οι υψηλές θερμοκρασίες, και τα στάσιμα νερά παρέχουν συνθήκες ιδανικές για τις προνύμφες κουνουπιών.

Η μετάδοση της νόσου μπορεί να μειωθεί με την πρόληψη από τα τσιμπήματα των κουνουπιών με κουνουπιέρες και εντομοαπωθητικά, ή με τα μέτρα ελέγχου των κουνουπιών, όπως ψεκασμό εντομοκτόνων και την αποστράγγιση λιμναζόντων νερών

Η ελονοσία συνήθως διαγιγνώσκεται από τη μικροσκοπική εξέταση του αίματος χρησιμοποιώντας ταινίες αίματος, ή με βασισμένες σε αντιγόνα ταχείες διαγνωστικές εξετάσεις. Σύγχρονες τεχνικές που χρησιμοποιούν την αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης για την ανίχνευση του DNA του παρασίτου έχουν επίσης αναπτυχθεί, αλλά αυτές δεν χρησιμοποιούνται ευρέως στην ελονοσία, σε ενδημικές περιοχές λόγω του κόστους και της πολυπλοκότητάς τους.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει εκτιμήσει ότι το 2010, υπήρχαν 219 εκατ. τεκμηριωμένες περιπτώσεις της ελονοσίας. Εκείνη τη χρονιά, μεταξύ 660.000 και 1,2 εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από την ασθένεια, πολλοί από τους οποίους ήταν παιδιά στην Αφρική. Ο πραγματικός αριθμός των θανάτων δεν είναι γνωστός με βεβαιότητα, γιατί  ακριβή στοιχεία δεν είναι διαθέσιμες σε πολλές αγροτικές περιοχές. Παρά την ανάγκη, δεν υπάρχει αποτελεσματικό εμβόλιο.

Πολλά φάρμακα είναι διαθέσιμα για την πρόληψη της ελονοσίας σε ταξιδιώτες σε ενδημικές για την ελονοσία χώρες (προφύλαξη). Μια ποικιλία από ανθελονοσιακά φάρμακα είναι διαθέσιμα. Η σοβαρή ελονοσία αντιμετωπίζεται με ενδοφλέβια ή ενδομυϊκή  κινίνη, από τα μέσα της δεκαετίας του 2000, ή αρτεμισινίνη παράγωγο του  artesunate, η οποία είναι ανώτερη της κινίνης τόσο σε παιδιά όσο και σε ενήλικες και δίνεται σε συνδυασμό με ένα δεύτερο αντιελονοσιακό φάρμακο, όπως, μεφλοκίνη. Αντίσταση έχει αναπτυχθεί σε αρκετά ανθελονοσιακά φάρμακα. Για παράδειγμα, ανθεκτικό στη χλωροκίνη P. falciparum έχει εξαπλωθεί στις περισσότερες περιοχές της ελονοσίας, και η αντίσταση στην αρτεμισινίνη έχει γίνει πρόβλημα σε ορισμένες περιοχές της Νοτιοανατολικής Ασίας.


Κύρια συμπτώματα της ελονοσίας

Τα σημεία και τα συμπτώματα της ελονοσίας συνήθως αρχίζουν 8-25 ημέρες μετά τη μόλυνση. Ωστόσο, τα συμπτώματα μπορούν να εμφανιστούν αργότερα σε αυτούς που έχουν λάβει ανθελονοσιακά φάρμακα, όπως για πρόληψη.  Οι αρχικές εκδηλώσεις της νόσου είναι κοινές σε όλα τα είδη της ελονοσίας και είναι  παρόμοια με της γρίπης, όπως συμπτώματα που μπορεί να μοιάζουν με σηψαιμία, γαστρεντερίτιδα, και ιογενείς ασθένειες. Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν κεφαλαλγία, πυρετό, ρίγη, πόνο στις αρθρώσεις, εμέτους, αιμολυτική αναιμία, ίκτερο, αιμοσφαιρίνη τα ούρα, βλάβη του αμφιβληστροειδούς και σπασμούς.

Το κλασικό σύμπτωμα της ελονοσίας είναι μια αιφνίδια ψυχρότητα που ακολουθείται από πυρετό και εφίδρωση, κάθε δύο ημέρες (τριταίος πυρετός) σε P. vivax και P. ovale μολύνσεις, και κάθε τρεις ημέρες (τεταρταίος πυρετός) σε Ρ. malariae. P. falciparum λοίμωξη μπορεί να προκαλέσει υποτροπιάζοντα πυρετό κάθε 36-48 ώρες ή λιγότερο έντονο και σχεδόν συνεχή πυρετό.

Σοβαρή ελονοσία προκαλείται συνήθως από το Ρ. falciparum (που συχνά αναφέρεται ως ελονοσία falciparum). Τα συμπτώματα της ελονοσίας falciparium εμφανίζονται 9-30 ημέρες μετά την μόλυνση.  Τα άτομα με εγκεφαλική ελονοσία εμφανίζουν συχνά νευρολογικά συμπτώματα, όπως παθολογική στάση σώματος, νυσταγμός, παράλυση συζυγούς βλέμματος (αποτυχία των οφθαλμών να γυρίσουν μαζί προς την ίδια κατεύθυνση), οπισθότονος, σπασμοί, ή κώμα.


Επιπλοκές

Υπάρχουν αρκετές σοβαρές επιπλοκές της ελονοσίας. Μεταξύ αυτών είναι η ανάπτυξη της αναπνευστικής δυσφορίας, η οποία εμφανίζεται σε 25% των ενηλίκων και 40% των παιδιών με σοβαρή ελονοσία Ρ. falciparum. Πιθανές αιτίες περιλαμβάνουν  μη καρδιογενές πνευμονικό οίδημα,  πνευμονία και σοβαρή αναιμία. Σύνδρομο οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας (ARDS) μπορεί να αναπτυχθεί σε 5-25% στους ενήλικες και έως 29% των εγκύων γυναικών, αλλά είναι σπάνια στα μικρά παιδιά. Επίσης, μπορεί να συμβεί, συνμόλυνση από τον ιό HIV με την αύξηση της θνησιμότητας της ελονοσίας. Η νεφρική ανεπάρκεια είναι μια χαρακτηριστική του πυρετού Blackwater, όπου αιμοσφαιρίνη από λυμένα ερυθρά αιμοσφαίρια ρέει στα ούρα.

Η μόλυνση με Ρ. falciparum μπορεί να οδηγήσει σε εγκεφαλική ελονοσία, μία μορφή σοβαρής ελονοσίας που περιλαμβάνει εγκεφαλοπάθεια. Σχετίζεται με λεύκανση του αμφιβληστροειδούς, που μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο κλινικό σημείο για διάκριση της ελονοσίας από άλλες αιτίες του πυρετού. Επίσης, σπληνομεγαλία, σοβαρή κεφαλαλγία, ηπατομεγαλία (διόγκωση του ήπατος), υπογλυκαιμία, και αιμοσφαιρινουρία με νεφρική ανεπάρκεια μπορεί να προκύψει.

Η ελονοσία σε έγκυες γυναίκες είναι μια σημαντική αιτία θνησιγένειας,  θνησιμότητας του εμβρύου και  χαμηλού βάρος κατά τη γέννηση, ιδίως σε λοίμωξη P. falciparum, αλλά και με P. vivax.


 

Ο κύκλος ζωής των παρασίτων της ελονοσίας

Ένα κουνούπι προκαλεί λοίμωξη με τη λήψη αίματος.  Τα σποροζωίδια εισέρχονται στην κυκλοφορία του αίματος, και μεταναστεύουν στο ήπαρ. Μολύνουν τα κύτταρα του ήπατος, όπου πολλαπλασιάζονται σε μεροζωϊδια, προκαλούν ρήξη των κυττάρων του ήπατος, και να επιστρέφουν  στην κυκλοφορία του αίματος. Στη συνέχεια, οι μεροζωίτες μολύνουν τα ερυθρά κύτταρα του αίματος, όπου μπορούν να αναπτύξουν σε μορφές δακτυλίου, τροφοζωίδια και σχιστά που με τη σειρά τους παράγουν περαιτέρω μεροζωίδια. Αναπαραγωγικές  μορφές παράγονται επίσης, που εάν ληφθούν από ένα κουνούπι, θα μολύνουν το έντομο και θα συνεχίσουν τον κύκλο ζωής.

Στον κύκλο ζωής του πλασμώδιου, ένα θηλυκό κουνούπι το ανωφελές μεταδίδει μια κινητική μολυσματική μορφή (που ονομάζεται σποροζωϊδιο) σε ένα σπονδυλωτό ξενιστή, όπως σε έναν άνθρωπο, ενεργώντας έτσι ως φορέα μετάδοσης. Τα σποροζωϊδια ταξιδεύουν μέσω των αιμοφόρων αγγείων στα ηπατικά κύτταρα (ηπατοκύτταρα), όπου αναπαράγουν τα σχιστά, που παράγουν χιλιάδες μεροζωίδια. Αυτά μολύνουν νέα ερυθρά αιμοσφαίρια για να ξεκινήσει μια σειρά από σχιστά να  παράγουν 8 έως 24 νέα μεροζωϊδια μολυσματικά, που προκαλούν ρήξη κυττάρων και ο κύκλος αρχίζει εκ νέου. Άλλα  μεροζωίδια αναπτύσσονται σε  γαμετοκύτταρα. Όταν ένα γονιμοποιημένο κουνούπι δαγκώνει ένα μολυσμένο άτομο, γαμετοκύτταρα λαμβάνονται με το αίμα. Τα αρσενικά και θηλυκά γαμετοκύτταρα αναπτύσσονται σε νέα σποροζωϊδια. Τα σποροζωίδια μεταναστεύουν στους  σιελογόνους αδένες του εντόμου, έτοιμα να μολύνουν ένα νέο ξενιστή σπονδυλωτό. Τα σποροζωϊδια εγχέεται στο δέρμα, μαζί με το σάλιο, όταν το κουνούπι ρουφάει αίμα. Μόνο τα θηλυκά κουνούπια μεταδίδουν τη νόσο. Τα αρσενικό κουνούπια τρέφονται με το νέκταρ των φυτών, και έτσι δεν μεταδίδουν την ασθένεια. Τα θηλυκά ανωφελή κουνούπια προτιμούν να τρέφονται το βράδυ. Τα παράσιτα της ελονοσίας μπορεί επίσης να μεταδοθούν και με μετάγγιση αίματος, αν και αυτό είναι σπάνιο.


Υποτροπιάζουσα  ελονοσία

Τα συμπτώματα της ελονοσίας μπορεί να επανεμφανιστούν μετά από περίοδους ελεύθερες συμπτωμάτων. Ανάλογα με την αιτία, η επανεμφάνιση μπορεί να χαρακτηριστεί είτε ως αναζωπύρωση, η υποτροπή ή επαναμόλυνση.

Επανεμφάνιση είναι όταν τα συμπτώματα επιστρέφουν μετά από μια περίοδο, ελεύθερη συμπτωμάτων και τα παράσιτα επιβιώνουν στο αίμα, ως αποτέλεσμα της ανεπαρκούς ή αναποτελεσματικής θεραπεία.

Υποτροπή είναι όταν τα συμπτώματα επανεμφανίζονται, αφού  τα παράσιτα έχουν εξαλειφθεί από το αίμα, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν ως αδρανείς υπνοζωϊτες στα ηπατικά κύτταρα. Η υποτροπή εμφανίζεται συνήθως μεταξύ 8-24 εβδομάδες και είναι κοινή με τις P. vivax και P. ovale λοιμώξεις.

Νέα μόλυνση είναι όταν  το παράσιτο που προκάλεσε στο παρελθόν μόλυνση έχει εξαλειφθεί από το σώμα, αλλά ένα νέο παράσιτο εισήχθη. Η επαναμόλυνση δεν μπορεί εύκολα να διακριθεί από την υποτροπή, αν και επανάληψη της μόλυνσης εντός δύο εβδομάδων από την θεραπεία για την αρχική μόλυνση συνήθως αποδίδεται σε αποτυχία της θεραπείας.


Παθοφυσιολογία

Η λοίμωξη της ελονοσίας αναπτύσσεται σε δύο φάσεις: μία που περιλαμβάνει το ήπαρ (εξωερυθροκυτταρική φάση), και μια  που περιλαμβάνει τα ερυθρά αιμοσφαίρια ή ερυθροκύτταρα (ερυθροκυτταρική φάση). Όταν ένα μολυσμένο κουνούπι διαπερνά το δέρμα σποροζωίδια από το σάλιο του κουνουπιού εισέρχονται  στην κυκλοφορία του αίματος και μεταναστεύουν στο συκώτι όπου μολύνουν τα  ηπατοκύτταρα και πολλαπλασιάζονται ασυμπτωματικά για διάστημα 8-30 ημερών.

Μετά από μια πιθανή λανθάνουσα περίοδο στο ήπαρ, αυτοί οι οργανισμοί διαφοροποιούνται για να δώσουν  χιλιάδες μεροζωϊδια τα οποία, μετά την ρήξη των κυττάρων του ξενιστή, διαφεύγουν στο αίμα και μολύνουν  τα ερυθρά αιμοσφαίρια για να ξεκινήσει το  ερυθροκυτταρικό στάδιο του κύκλου ζωής. Εντός των ερυθρών αιμοσφαιρίων, τα παράσιτα πολλαπλασιάζονται περαιτέρω, και πάλι προκαλούν ρήξη των κυττάρων του ξενιστή  και εισβάλουν σε νέα ερυθρά αιμοσφαίρια.

Μερικά σποροζωίδια P. vivax παράγουν υπνοζωϊτες  που παραμένουν αδρανείς για περιόδους από μερικούς μήνες 7-10 μήνες έως αρκετά χρόνια. Μετά από μια περίοδο λήθαργου, γίνεται επαναδραστηριοποίηση και παράγουν μεροζωϊτες. Οι υπνοζωϊτες είναι υπεύθυνοι για το μεγάλο χρόνο επώασης και τις αργές υποτροπές σε P. vivax λοιμώξεις.

Το παράσιτο είναι σχετικά προστατευμένο από την προσβολή από το ανοσοποιητικό σύστημα του σώματος, επειδή για κατοικεί μέσα στα κύτταρα του ήπατος και του αίματος και είναι σχετικά αόρατο στην ανοσολογική επιτήρηση. Ωστόσο, μολυσμένα κύτταρα του αίματος καταστρέφονται στο σπλήνα. Γι' αυτό το Ρ. falciparum παράσιτο εμφανίζει συγκολλητικές πρωτεΐνες στην επιφάνεια των μολυσμένων κυττάρων του αίματος, προκαλώντας τα κύτταρα του αίματος να κολλήσουν  στα τοιχώματα των μικρών αιμοφόρων αγγείων, με αποτέλεσμα να απομονωθεί το παράσιτο από τη γενική κυκλοφορία και τον σπλήνα. Η απόφραξη του μικροαγγειακού δικτύου προκαλεί συμπτώματα, όπως σε ελονοσία του πλακούντα και  μπορεί να διαπεράσει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και να προκαλέσει εγκεφαλική ελονοσία.

Αν και οι πρωτεΐνες της κυτταρικής επιφάνειας εκτίθενται στο ανοσοποιητικό σύστημα, δεν χρησιμεύουν ως στόχοι του ανοσοποιητικού εξαιτίας της εξαιρετικής ποικιλομορφίας τους. Υπάρχουν τουλάχιστον 60 παραλλαγές του πρωτεΐνης σε παράσιτο και ακόμη περισσότερες παραλλαγές μέσα ολόκληρους πληθυσμούς των παρασίτων.


Γενετική αντίσταση στην ελονοσία

Αρκετοί γενετικοί παράγοντες παρέχουν κάποια αντίσταση  στην ελονοσία από το το Ρ. falciparum, όπως η δρεπανοκυτταρική αναιμία,  το στίγμα, η θαλασσαιμία, η ανεπάρκεια γλυκόζη-6-φωσφορικής αφυδρογονάσης, και η απουσία Duffy αντιγόνων στα ερυθρά αιμοσφαίρια.

Στη δρεπανοκυτταρική αναιμία υπάρχει ένα ελάττωμα στο μόριο της αιμοσφαιρίνης στο αίμα. Αντί της διατήρησης του αμφίκοιλου σχήματος των ερυθρών κυττάρων του αίματος, το τροποποιημένο μόριο της αιμοσφαιρίνης S αναγκάζει το κύτταρο να είναι σα δρεπάνι ή να έχει ένα καμπυλωτό σχήμα. Λόγω του σχήματος δρεπανιού, το μόριο δεν είναι τόσο αποτελεσματικό στη λήψη ή απελευθέρωση  οξυγόνου. Η μόλυνση προκαλεί τα ερυθρά κύτταρα να λαμβάνουν περισσότερο σχήμα  δρεπανιού, και έτσι απομακρύνονται από την κυκλοφορία νωρίτερα. Αυτό μειώνει την συχνότητα με την οποία τα παράσιτα της ελονοσίας μπορούν να ολοκληρώσουν τον κύκλο ζωής τους στο κύτταρο. Τα άτομα που είναι ομόζυγα (με δύο αντίγραφα του αλληλόμορφου βήτα ανώμαλη αιμοσφαιρίνη) έχουν δρεπανοκυτταρική αναιμία, ενώ εκείνοι που είναι ετερόζυγοι (με ένα ανώμαλο αλληλόμορφο και ένα φυσιολογικό αλληλόμορφο)  έχουν αντίσταση στην ελονοσία.


Ηπατική δυσλειτουργία

Δυσλειτουργία του ήπατος ως αποτέλεσμα της ελονοσίας είναι σπάνια και συνήθως, είναι αποτέλεσμα μιας συνυπάρχουσας κατάσταση του ήπατος, όπως ιογενή ηπατίτιδα ή χρόνια ηπατική νόσο. Το σύνδρομο ονομάζεται μερικές φορές  ηπατίτιδα από ελονοσία, αν και φλεγμονή του ήπατος (ηπατίτιδα) στην πραγματικότητα δεν εμφανίζεται.


Η διάγνωση της ελονοσίας

Η ταινία του αίματος είναι το χρυσό πρότυπο για τη διάγνωση της ελονοσίας. Η ευαισθησία των ταινιών του αίματος κυμαίνεται 75-90% σε άριστες συνθήκες. Υπάρχει και η PCR.


Ταξινόμηση

Η ελονοσία έχει ταξινομηθεί είτε σε "σοβαρή" ή "απλή" από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ).  

Θεωρείται σοβαρή όταν κάποιο από τα ακόλουθα κριτήρια είναι παρόντα, αλλιώς θεωρείται απλή.

  • Αδυναμία να σιττιστεί ο ασθενής
  • Δύο ή περισσότεροι  σπασμοί
  • Χαμηλή αρτηριακή πίεση (μικρότερη από 70 mmHg σε ενήλικες και 50 mmHg στα παιδιά)
  • Αναπνευστικά προβλήματα
  • Κυκλοφορική καταπληξία
  • Νεφρική ανεπάρκεια ή αιμοσφαιρίνη στα ούρα
  • Αιμορραγία ή αιμοσφαιρίνης κάτω (5 g/dL)
  • Πνευμονικό οίδημα
  • Γλυκόζη αίματος κάτω από 2,2 mmol / L (40 mg/dL)
  • Οξέωση ή επίπεδα γαλακτικού οξέος μεγαλύτερα από 5 mmol/L
  • Επίπεδα στο αίμα μεγαλύτερα από 100.000 ανά μικρόλιτρο (μΐ) σε περιοχές χαμηλής έντασης μετάδοσης ή 250.000 ανά μL σε περιοχές υψηλής έντασης μετάδοσης
  • Σοβαρή P. falciparum ελονοσία με νευρολογικά συμπτώματα, όπως κώμα (με κλίμακα Γλασκώβης λιγότερο από 11), ή με ένα κώμα που διαρκεί περισσότερο από 30 λεπτά μετά από επιληψία

Πρόληψη

Οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για την πρόληψη της ελονοσίας περιλαμβάνουν φάρμακα, εξάλειψη των κουνουπιών, εξάλειψη και πρόληψη των τσιμπημάτων.

Πολλοί ερευνητές υποστηρίζουν ότι η πρόληψη της ελονοσίας μπορεί να είναι πιο αποδοτική από τη θεραπεία της νόσου

Καταπολέμηση των κουνουπιών

Ο  ψεκασμός με κηροζίνη σε λιμνάζοντα νερά και ο ψεκασμός με DDT και άλλα εντομοκτόνα  έχει εφαρμοστεί.

Οι κουνουπιέρες δημιουργούν ένα προστατευτικό φράγμα κατά της ελονοσίας.

Κάλυψη των περιοχών  με στάσιμα νερά, όπως δεξαμενές νερού, που είναι ιδανικές περιοχές αναπαραγωγής για το παράσιτο και τα κουνούπια, μειώνοντας έτσι, τον κίνδυνο της μετάδοσης μεταξύ των ανθρώπων.

Προφύλαξη από την ελονοσία

Πολλά φάρμακα, τα περισσότερα από τα οποία χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της ελονοσίας, μπορούν να ληφθούν για την πρόληψη από την ασθένεια κατά τη διάρκεια ταξιδιού σε ενδημικές περιοχές.

Η χλωροκίνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν το παράσιτο είναι ακόμη ευαίσθητο (2 δισκία, 300mg).

Σε ανθεκτικό P. falciparum στη χλωροκίνη χορηγείται, ένα από τα τρία φάρμακα μεφλοκίνη, δοξυκυκλίνη ή ο συνδυασμός της ατοβακουίνης και προγουανίλης, που είναι είναι η καλύτερα ανεκτός, γιατί η mefloquine συνδέεται με νευρολογικές και ψυχιατρικές παρενέργειες.

Η προφυλακτική λήψη θα ξεκινήσει  μία εβδομάδα πριν από την άφιξη και πρέπει να συνεχίσει τη λήψη τους για τέσσερις εβδομάδες μετά την αποχώρηση (ο συνδυασμός ατοβακουίνης και προγουανίλης  πρέπει να ξεκινήσει δύο ημέρες πριν και να συνεχιστεί για επτά ημέρες μετά).


Θεραπεία

Η θεραπεία της ελονοσίας εξαρτάται από τη σοβαρότητα της νόσου. Η απλή ελονοσία μπορεί να αντιμετωπιστεί με φάρμακα από το στόμα.

Η πιο αποτελεσματική στρατηγική για τη μόλυνση Ρ. falciparum είναι η χρήση artemisinin σε συνδυασμό με άλλα ανθελονοσιακά (γνωστή ως θεραπεία συνδυασμού με αρτεμισινίνη - ACT), η οποία μειώνει την ικανότητα του παρασίτου για την ανάπτυξη αντίστασης σε οποιοδήποτε μεμονωμένο συστατικό του συνδυασμού  φαρμάκων.

Τα πρόσθετα ανθελονοσιακά περιλαμβάνουν την αμοδιακίνη, λουμεφαντρίνη, μεφλοκίνη ή σουλφαδοξίνη/πυριμεθαμίνη. Ένας άλλος συνιστώμενος συνδυασμός είναι dihydroartemisinin και piperaquine. Η ACT είναι περίπου 90% αποτελεσματική όταν χρησιμοποιείται για τη θεραπεία μη επιπλεγμένης  ελονοσίας. 

Για τη θεραπεία της ελονοσίας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ο ΠΟΥ συνιστά τη χρήση της κινίνης συν κλινδαμυκίνη νωρίς στην εγκυμοσύνη (1ο τρίμηνο), και ACT σε μεταγενέστερα στάδια (2ο και 3ο τρίμηνο).  Στη δεκαετία του 2000, ελονοσία με μερική αντοχή σε artemisins προέκυψε στη Νοτιοανατολική Ασία.

H Σοβαρή ελονοσία απαιτεί την παρεντερική χορήγηση ανθελονοσιακών φαρμάκων. Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 2000 η πλέον χρησιμοποιούμενη θεραπεία για σοβαρή ελονοσία ήταν η κινίνη, αλλά η artesunate έχει δειχθεί να είναι ανώτερη από την κινίνη τόσο σε παιδιά όσο και σε ενήλικες. Η θεραπεία της σοβαρής ελονοσίας περιλαμβάνει, επίσης, υποστηρικτικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένων της διαχείρισης  υψηλού πυρετού (υπερπυρεξία) και τις κρίσεις που μπορεί να προκύψουν από αυτό, και παρακολούθηση για αναπνευστική καταστολή, υπογλυκαιμία, και υποκαλιαιμία. Η μόλυνση με το P. vivax, P. ovale και P. malariae, συνήθως, αντιμετωπίζεται στο σπίτι με χλωροκίνη ή ACT), καθώς και η εκκαθάριση του ήπατος με πριμακουίνη.


Πρόγνωση

Όταν κατάλληλη θεραπεία χορηγείται υπάρχει πλήρης ανάκαμψη. Ωστόσο, η σοβαρή ελονοσία μπορεί να προχωρήσει πολύ γρήγορα και να προκαλέσει θάνατο μέσα σε λίγες ώρες ή ημέρες. Στις πιο σοβαρές περιπτώσεις της νόσου, τα ποσοστά θνησιμότητας μπορεί να φτάσουν το 20 %, ακόμη και με εντατική φροντίδα και τη θεραπεία. Μακροπρόθεσμα, αναπτυξιακές διαταραχές έχουν τεκμηριωθεί σε παιδιά που έχουν υποστεί επεισόδια σοβαρής ελονοσίας. Χρόνια λοίμωξη χωρίς σοβαρή νόσο μπορεί να εμφανιστεί σε διαταραχή της ανοσίας. Η ελονοσία προκαλεί εκτεταμένη και άμεση βλάβη στον εγκέφαλο. Μερικοί επιζώντες από εγκεφαλική ελονοσία έχουν αυξημένο κίνδυνο νευρολογικών και γνωστικών ελλειμμάτων, διαταραχών συμπεριφοράς, και επιληψίας.


Εμβόλιο κατά της ελονοσίας

Ένα άτομο μπορεί να προστατευθεί από μια μόλυνση P. falciparum, εφόσον λάβει περίπου χίλια τσιμπήματα από κουνούπια που μεταφέρουν μια έκδοση του παρασίτου μη-μολυσματικά μετά από μια δόση ακτινοβολίας με ακτίνες  Χ ακτινοβολία. Ένα αποτελεσματικό εμβόλιο δεν είναι ακόμη διαθέσιμο για την ελονοσία, αν και πολλά είναι υπό ανάπτυξη. Η εξαιρετικά πολυμορφική φύση πολλών πρωτεϊνών Ρ . falciparum οδηγεί σε σημαντικές προκλήσεις για το σχεδιασμό εμβολίων.

Οι πρόοδοι στις τεχνολογίες της  γενετικής μηχανικής καθιστούν δυνατή την εισαγωγή ξένου DNA εντός του γονιδιώματος του κουνουπιού και είτε μειώνουν τη διάρκεια ζωής του κουνουπιού, ή το κάνουν  πιο ανθεκτικό στο παράσιτο της ελονοσίας. Η τεχνική στείρωσης είναι μια γενετική μέθοδος ελέγχου σύμφωνα με την οποία  μεγάλοι αριθμοί στείρων αρσενικών κουνουπιών εκτρέφονται και απελευθερώνονται. Το ζευγάρωμα με άγρια θηλυκά μειώνει τον άγριο πληθυσμό στην επόμενη γενιά.  

Άλλα ζώα που μολύνονται

Σχεδόν 200 παρασιτικά είδη Plasmodium έχουν εντοπιστεί ότι μολύνουν πτηνά, ερπετά, και άλλα θηλαστικά, και περίπου 30 είδη φυσικά μολύνουν μη-ανθρώπινα πρωτεύοντα θηλαστικά.

Η υπερθέρμανση του πλανήτη αναμένεται να αυξήσει τον επιπολασμό και την παγκόσμια διανομή της ελονοσίας, γιατί οι υψηλές θερμοκρασίες παρέχουν ιδανικές συνθήκες για την αναπαραγωγή του παράσιτου.

Τα καλύτερα συμπληρώματα διατροφής για τις λοιμώξεις

Πατήστε, εδώ, για να παραγγείλετε τα κατάλληλα συμπληρώματα διατροφής για τις λοιμώξεις

Η καθοδήγηση για την επιλογή των ποιων συμπληρωμάτων διατροφής, από τα ανωτέρω, είναι κατάλληλα για την ασθένειά σας θα γίνει σε συνεννόηση με το θεράποντα ιατρό.

Διαβάστε, επίσης,

Η αλλαγή του κλίματος και η επίπτωση στην υγεία μας

www.emedi.gr

 

Διαβάστηκε 3812 φορές Τελευταία τροποποίηση στις Δευτέρα, 26 Οκτωβρίου 2020 21:27
Σαββούλα Μάλλιου Κριαρά

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Σχετικά Άρθρα

  • Υγιεινό ρύζι λαπάς Υγιεινό ρύζι λαπάς

    Νόστιμο και υγιεινό ρύζι λαπάς

    Ο λαπάς είναι γνωστό ότι βοηθά το πεπτικό σύστημα (στομάχι και έντερο) να συνέλθει, όταν είναι ταλαιπωρημένο.

    Αποτελεί εξαιρετική επιλογή σε περιπτώσεις σοβαρής εντερικής κολίτιδας, επειδή, έχει χαμηλή περιεκτικότητα σε ίνες αλλά και επουλωτικές ιδιότητες.

    Επίσης, ανήκει και στις αντιγηραντικές τροφές.

    Αυτό το ταπεινό φαγητό περιέχει μεγάλη ποσότητα φυλλικού οξέος (βιταμίνη B9), μιας βιταμίνης που συμβάλλει στην παραγωγή νέων κυττάρων. 

    Η πυκνόρρευστη, κρεμώδης υφή του λαπά οφείλεται στον τύπο του ρυζιού: Γίνεται με ρύζι γλασέ ή καρολίνα, που έχουν υψηλή αμυλοπηκτίνη. 

    Η νοστιμιά θα προκύψει από τον τρόπο με τον οποίο θα τον μαγειρέψετε, το παρθένο ελαιόλαδο, καθώς και τα μυρωδικά που θα του προσθέσετε.

    Ρύζι λαπάς

    Είναι κατάλληλο για βραδινό φαγητό

    ΥΛΙΚΑ ΓΙΑ 4 ΑΤΟΜΑ

    300 γραμμάρια ρύζι γλασέ ή καρολίνα ή αναποφλοίωτο ρύζι

    1,5 λίτρο νερό πηγής

    4 κ.σ. (50 γραμμάρια) βιολογικό ελαιόλαδο

    Ιωδιούχο ανεπεξέργαστο θαλασσινό αλάτι

    1/2 βιολογικό λεμόνι

    unnamed 21

    ΕΚΤΕΛΕΣΗ

    1. Βράζουμε το ρύζι με το νερό και το αλάτι μέχρι να γίνει τελείως μαλακό (λαπάς)
    2. Σερβίρουμε 300-400 γραμμάρια καυτό λαπά για κάθε άτομο και χωριστά (για να μην καταστραφούν οι βιταμίνες τους) 1 κ.σ. ελαιόλαδο και 1/8 λεμόνι. Τα αναμιγνύουμε, αμέσως, πριν να τα φάμε.
    3. Τρώγεται με το κουταλάκι του γλυκού μασώντας κάθε κουταλίτσα 15 φορές.

    Αντί για το λάδι, το αλάτι και το λεμόνι σερβίρουμε 100 γραμμάρια sauce κολοκύθι-πατάτα:

    ΥΛΙΚΑ

    50 γραμμάρια βιολογικό κολοκύθι, μαλακά βρασμένο

    150 γραμμάρια βιολογική πατάτα, μαλακά βρασμένη

    50 γραμμάρια ζωμό κολοκύθι-πατάτα

    100 γραμμάρια ελαιόλαδο

    50 γραμμάρια χυμό λεμονιού

    Ιωδιούχο ανεπεξέργαστο θαλασσινό αλάτι 

    72564799 c59a 4923 b375 5ee04ce0423b soupe courgettes pommes de terre et vache qui rit 50632

    ΕΚΤΕΛΕΣΗ

    1. Βράζουμε την πατάτα και το κολοκύθι με λίγο νερό μέχρι να γίνου τελείως μαλακά. Τα αφήνουμε να κρυώσουν και τα πολτοποιούμε μαζί με το λάδι. το χυμό λεμονιού και το αλάτι με το μπλέντερ χειρός.
    2. Μπορούμε να τα σερβίρουμε και χωρίς λάδι, μόνο με αλάτι και λεμόνι ή και με 100 γραμμάρια ώριμο αβοκάντο για κάθε άτομο.
    3. Αντί για 300 γραμμάρια ρύζι γλασέ χρησιμοποιούμε 300 γραμμάρια αναποφλοίωτο ρύζι. Χρειάζεται να βράσουμε παραπάνω (περίπου 2 ώρες) μέχρι να γίνει σχετικά μαλακό.

    ΚΑΛΗ ΣΑΣ ΟΡΕΞΗ!!!

    by Savvi Diet

    Τα καλύτερα βιολογικά προϊόντα

    Πατήστε, εδώ, για να παραγγείλετε τα καλύτερα βιολογικά προϊόντα

    lapas1

     

    Διαβάστε, επίσης,

    Ρύζι λαπάς

    Σούπα με λαχανικά και ρύζι

    Σούπα με λαχανικά για όσους είναι άρρωστοι

    Σαλάτα με άγριο ρύζι

    Τροφές φάρμακα για τον καρκίνο

    Σούπα με αρακά και πράσο

    Κολοκυθόσουπα βελουτέ

    Καροτόσουπα βελουτέ

    Κρύο αγγούρι με σούπα Wasabi

    www.emedi.gr

     

     

  • Υγιεινά φασολάκια με πατάτες Υγιεινά φασολάκια με πατάτες

    Νόστιμα και υγιεινά φασολάκια με πατάτες

    Φασολάκια με πατάτες

    Είναι ένα αλκαλικό, εύπεπτο και θρεπτικό γεύμα πλούσιο σε ιχνοστοιχεία και βιταμίνες.

    ΠΡΑΣΙΝΑ ΦΑΣΟΛΑΚΙΑ: Τα πράσινα φασολάκια κάνουν καλό στη σιλουέτα. Με μόλις 32 θερμίδες στα 100 γραμμάρια, τα φασολάκια είναι μια καλή επιλογή στη δίαιτα, αρκεί να μην τα φορτώσετε με λάδι. Επίσης, οι φυτικές τους ίνες σας προκαλούν κορεσμό, ώστε να μην πεινάτε στη συνέχεια σε σύντομο χρονικό διάστημα. Κάνουν καλό στα οστά. Η περιεκτικότητά τους σε βιταμίνη Κ είναι σημαντική γιατί βοηθά –όταν καταναλώνεται τακτικά σε επάρκεια- στη βελτίωση της υγείας των οστών, βελτιώνοντας την απορρόφηση και μειώνοντας την ουρική έκκριση ασβεστίου. Σημειώστε ότι από 1 φλιτζάνι πράσινα φασόλια λαμβάνουμε σχεδόν το 20% των ημερήσιων αναγκών μας σε βιταμίνη Κ, καθώς και το 4% ασβεστίου. Έχουν αντικαρκινική δράση. Τα φασολάκια, χάρη στη χλωροφύλλη τους, η οποία βοηθάει στο να μεταφέρεται το οξυγόνο στον οργανισμό και να αμύνεται ενάντια στις παθήσεις, δρουν κατά του καρκίνου και άλλων ασθενειών. Αν μάλιστα τα συνδυάσετε με ψητό κρέας, μειώνουν τις καρκινογόνες επιδράσεις των ετεροκυκλικών αμινών που παράγονται όταν κρέας σε υψηλή θερμοκρασία. Δρουν κατά της κατάθλιψης. Αυτή τους την ιδιότητα, την οφείλουν στο φυλλικό οξύ, το οποίο όταν υπάρχει σε επάρκεια στον οργανισμό, αποτρέπει την περίσσια ομοκυστεΐνης στον οργανισμό που μπορεί να επηρεάσει την παραγωγή των ορμονών, όπως η σεροτονίνη, η ντοπαμίνη, η νορεπινεφρίνη, που μας κάνουν να αισθανόμαστε καλά. Προωθούν τη γονιμότητα. Ο σίδηρος που περιέχουν τα φασολάκια προωθεί τη γονιμότητα σε γυναίκες της αναπαραγωγικής ηλικίας και το φυλλικό τους οξύ είναι απαραίτητο για τις εγκύους, προκειμένου να προστατεύσουν το έμβρυο από ανωμαλίες του κεντρικού νευρικού σωλήνα.

    ΠΑΤΑΤΕΣ: Οι πατάτες είναι πλούσιες σε υδατάνθρακες. Οι υδατάνθρακες αποτελούν σημαντική πηγή ενέργειας για τον ανθρώπινο οργανισμό και πρέπει να λαμβάνονται σε αρκετή ποσότητα σε καθημερινή βάση, γι’ αυτό και τις λαμβάνουμε από διάφορες τροφές. Μια επιπλέον σημαντική θρεπτική ιδιότητα της πατάτας είναι η περιεκτικότητά της σε φυτικές ίνες. Οι φυτικές ίνες είναι απαραίτητες για την καλή λειτουργία του εντέρου, αλλά και γενικότερα του γαστρεντερικού συστήματος. Οι βραστές πατάτες περιέχουν σημαντική ποσότητα βιταμίνης C, έχουν αντιοξειδωτικές ιδιότητες, ενώ συμβάλλουν και στη διατήρηση της υγείας των οστών, των δοντιών και του δέρματος. Είναι εξίσου πλούσιες σε βιταμίνες του συμπλέγματος Β. Οι βιταμίνες αυτές είναι σημαντικές για το μεταβολισμό των υδατανθράκων και άρα, για την παραγωγή ενέργειας στον οργανισμό, για την υγεία του δέρματος, αλλά και του νευρικού συστήματος. Επιπλέον, η πατάτα δεν περιέχει νάτριο και σε συνδυασμό με το γεγονός ότι είναι πλούσια σε κάλιο, καθίσταται σημαντική στην πρόληψη της αρτηριακής πίεσης. Το κάλιο βελτιώνει, επίσης, τη μυϊκή και νευρική λειτουργία.

    ΚΡΕΜΜΥΔΙΑ: Βοηθούν στην επούλωση των πληγών και ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστηµα, καθώς, είναι πλούσιο σε βιταµίνη C. Έχουν αντικαρκινική δράση. Επιστημονικές μελέτες έδειξαν ότι η κουερσετίνη και κατ’ επέκταση το κρεμμύδι, όπως και άλλα φρούτα και λαχανικά που την περιέχουν συμβάλλει στη μείωση της εμφάνισης  καρκίνου του προστάτη, των ωοθηκών, του μαστού, του στομάχου, του παχέος εντέρου.

    ΝΤΟΜΑΤΕΣ: Οι ντομάτες είναι πλούσιες σε βιταμίνη C, ενώ περιέχουν, λυκοπένιο, αισκουλίνη Α, τοματιδίνη και χαλκοναρινγενίνη. Αυτές οι ουσίες έχουν αντιφλεφμονώδεις και αντιοξειδωτικές ιδιότητες, με αποτέλεσμα η ντομάτα να έχει τις αντικαρκινικές και ευεργετικές ιδιότητες υπέρ της καρδιάς! Επίσης, οι ντομάτες έχουν Βιταμίνες Α, Β6 και Κ, φυλλικό οξύ, μαγνήσιο και ποτάσιο. Το λυκοπένιο στις ντομάτες παίζει σημαντικό ρόλο και στην υγεία των οστών. Το πανεπιστήμιο του Τορόντο όρισε δίαιτα 4 εβδομάδων, αφαιρώντας τις πηγές λυκοπένιου από γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση.  Αυτές εμφάνισαν σημαντικά σημάδια μείωσης στα μέταλλα των οστών. Σε επόμενο χρόνο οι ερευνητές θα ψάξουν αν τα χαμηλά επίπεδα λυκοπενίου προκαλούν κακή αντιοξειδωτική άμυνα στα κύτταρα των οστών. Η Α-τοματίνη και το λυκοπένιο επιτίθενται σε καρκινικά κύτταρα, λειτουργώντας αποτρεπτικά στον καρκίνο του μαστού και του προστάτη, μειώνοντας ταυτόχρονα τον κίνδυνο εμφάνισης. Μαγειρεμένες περιέχουν περισσότερα αντιοξειδωτικά, ενώ με την προσθήκη ελαιόλαδου, υπάρχει καλύτερη απορρόφηση από τον οργανισμό.

    Fasolakia stewed green beans image 735x551

    Φασολάκια με πατάτες

    Είναι κατάλληλο για μεσημεριανό φαγητό

    ΥΛΙΚΑ ΓΙΑ 4 ΑΤΟΜΑ

    1 κιλό βιολογικά φασολάκια φρέσκα

    500 γραμμάρια βιολογικές πατάτες

    300 γραμμάρια βιολογικά κρεμμύδια

    500 γραμμάρια βιολογικά ντοματάκια φρέσκα

    500 γραμμάρια νερό 

    Ιωδιούχο ανεπεξέργαστο θαλασσινό αλάτι

    ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΓΙΑ 4 ΑΤΟΜΑ

    250 γραμμάρια μπαγκέτα

    200 γραμμάρια βιολογική φέτα ή αβοκάντο

    12 κ.σ. βιολογικό ελαιόλαδο

    200 γραμμάρια νάμα

    ΕΚΤΕΛΕΣΗ

    1. Καθαρίζουμε τα φασολάκια από τις ουρίτσες και τις ράχες. Κόβουμε τη ντομάτα σε μικρά κομμάτια και τη θερμαίνουμε μαζί με το νερό και το αλάτι (1 κ.γ.). Μόλις κοχλάσουν προσθέτουμε τα φασολάκια, τα κρεμμυδάκια και τις πατάτες και αφήνουμε να βράσουν μέχρι να γίνουν όλα τελείως μαλακά.
    2. Σερβίρουμε καυτά 400 γραμμάρια φασολάκια-πατάτες-κρεμμυδάκια για κάθε άτομο και χωριστά 3 κ.σ. λάδι, 60 γραμμάρια μπαγκέτα και 50 γραμμάρια τυρί ή αβοκάντο καθαρισμένο. Αμέσως πρiν να φάμε περιχύνουμε τις 2 κ.σ. ελαιόλαδο επάνω στα φασολάκια.
    3. Τρώγεται μασώντας προσεκτικά τα φασολάκια, τα κρεμμυδάκια και τις πατάτες 20-30 φορές κάθε μπουκιά. Ενδιάμεσα ή στο τέλος τρώμε τη μπαγκέτα σε ροδέλες μαζί με λίγο ελαιόλαδο και λίγο φέτα ή αβοκάντο. Μασάμε 60-80 φορές κάθε μπουκιά. 
    4. Επιδόρπιο: 50 γραμμάρια γλυκό κρασί (νάμα) για κάθε άτομο. Πίνεται γουλίτσα-γουλίτσα απομυζώντας 5-10 φορές σάλιο με κάθε γουλίτσα.

    ΚΑΛΗ ΣΑΣ ΟΡΕΞΗ!!!

    by Savvi Diet

    Τα καλύτερα υγιεινά τρόφιμα για την υγεία σας

    Πατήστε, εδώ, για να παραγγείλετε τα καλύτερα τρόφιμα για την υγεία σας

    3762 fasolakiagiahniport sized

     

    Διαβάστε, επίσης,

    Φασολάκια αρωματικά

    Πλήρης οδηγός για την αλκαλική δίαιτα

    Μεσημεριανό φαγητό χωρίς κρέας

    Πλήρης οδηγός για την αλκαλική δίαιτα

    Υγιεινό μαγείρεμα στην κατσαρόλα

    Λαχανικά ανάλογα με τις ανάγκες σας

    Φασόλια

    Χρήσιμες συμβουλές για τη διατροφή σας

    Ποιες είναι οι αλκαλικές και ποιες οι όξινες τροφές

    Οι καλύτερες πηγές σιδήρου

    www.emedi.gr

     

     

  • Λοιμώδης ενδοκαρδίτιδα Λοιμώδης ενδοκαρδίτιδα

    Χρήσιμες πληροφορίες για τη λοιμώδη ενδοκαρδίτιδα

    Η λοιμώδης ενδοκαρδίτιδα είναι νόσος που οφείλεται σε λοίμωξη πρωτογενώς μεν του ενδοκαρδίου των καρδιακών βαλβίδων και μερικές φορές δευτερογενώς μεν του ενδοκαρδίου του μυοκαρδιακού μυός

    • Οξεία ενδοκαρδίτιδα: Επιθετική πορεία που, συνήθως, οφείλεται σε περισσότερο παθογόνους οργανισμούς, όπως ο χρυσίζων σταφυλόκοκκος και ο β-αιμολυτικός στρεπτόκοκκος, πιθανώς να μην έχει ως προδιάθεση υποκείμενη βλάβη των βαλβίδων 
    • Υποξεία ενδοκαρδίτιδα: Βραδεία πορεία, συνήθως, οφειλόμενη σε α-αιμολυτικούς στρεπτόκοκκους, εντερόκοκκους (συνήθως, στο έδαφος υποκείμενης βαλβιδικής βλάβης)
    • Ενδοκαρδίτιδα σε χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών: Συνήθως, αφορά την τριγλώχινα βαλβίδα. Ο χρυσίζων σταφυλόκοκκος είναι ο συχνότερος παθογόνος μικροοργανισμός 
    • Πρώιμη ενδοκαρδίτιδα προσθετικής βαλβίδας: Εμφανίζεται μέσα σε 60 ημέρες μετά την αλλαγή βαλβίδας. Οι συχνότεροι λοιμώδεις μικροοργανισμοί είναι ο σταφυλόκοκκος, οι Gram (-) βάκιλλοι και η Candida
    • Όψιμη ενδοκαρδίτιδα προσθετικής βαλβίδας: Εμφανίζεται μετά τις 60 πρώτες ημέρες από την αντικατάσταση της βαλβίδας. Ο σταφυλόκοκκος επιδερμίδας, οι α-αιμολυτικοί στρεπτόκοκκοι και ο εντερόκοκκος είναι οι συχνότεροι λοιμώδεις παράγοντες

    Επηρεαζόμενα συστήματα: Καρδιαγγειακό και άλλα

    Επικρατέστερη ηλικία: Όλες οι ηλικίες

    Επικρατέστερο φύλο: Άνδρες > Γυναίκες (ελάχιστα)

    ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΛΟΙΜΩΔΟΥΣ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑΣ

    • Πυρετός, μπορεί να είναι υψηλός, χαμηλός ή να απουσιάζει. Μπορεί να είναι το μόνο σύμπτωμα σε ενδοκαρδίτιδα προσθετικής βαλβίδας
    • Βραδινοί ιδρώτες, κρυάδες
    • Αδιαθεσία, μυαλγίες, αρθρικοί πόνοι
    • Πόνοι στην πλάτη, μερικές φορές οξείς 
    • Ανορεξία, απώλεια βάρους
    • Αυχενικός σπασμός
    • Παραλήρημα, πονοκέφαλος 
    • Παράλυση, ημιπάρεση, αφασία
    • Αιμωδίες, μυική αδυναμία
    • Ψυχρά, επώδυνα άκρα
    • Αιματουρία, μακροσκοπική ή μικροσκοπική
    • Αιμορραγικά πτύελα από σηπτική πνευμονική εμβολή
    • Πετέχειες
    • Αιμορραγίες επιπεφυκότος 
    • Αιμορραγικές ή νεκρωτικές βλατίδες
    • Πόνος στις θηλές των δακτύλων χειρών ή ποδιών (υποκειμενικό σύμπτωμα οζιδίων του Osler)
    • Θωρακικός πόνος, βήχας
    • Ωχρότητα
    • Κηλίδες Roth
    • Οζίδια Osler
    • Βλάβες Janeway
    • Καρδιακά φυσήματα, αν και μπορεί να απουσιάζουν 
    • Διάταση αυχενικών φλεβών 
    • Καλπαστικός ρυθμός 
    • Τρίζοντες
    • Καρδιακή αρρυθμία
    • Περικαρδιακή τριβή
    • Ήχος υπεζοκωτικής τριβής
    • Σπληνομεγαλία

    ΑΙΤΙΑ ΛΟΙΜΩΔΟΥΣ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑΣ

    Ο χρυσίζων σταφυλόκοκκος είναι ένας αιτιολογικός παράγοντας που απαντάται σε όλους  τους τύπους της ενδοκαρδιτιδας, αλλά, ιδιαίτερα στην οξεία ενδοκαρδίτιδα και στην ενδοκαρδίτιδα των χρηστών ενδοφλεβίως ναρκωτικών

    Οξεία ενδοκαρδιτιδα:

    • Σταφυλόκοκκος χρυσίζων 
    • Στρεπτόκοκκος, ομάδων Α, Β, C, G
    • Αιμόφιλος ινφλουέντσας
    • Αιμόφιλος παραϊνφλουέντσας
    • Στρεπτόκοκκος πνευμονίας
    • Εντερόκοκκος
    • Ναϊσσέρεια της γονόρροιας

    Υποξεία ενδοκαρδίτιδα:

    • Α-αιμολυτικοί στρεπτόκοκκοι (πρασινίζοντες στρεπτόκοκκοι)
    • Στρεπτόκοκκος των βοειδών (bovis)
    • Είδη εντερόκοκκου (Ε. faecalis, E. faecium, E. durans)
    • Αιμόφιλος των ειδών aphrophilus και paraphrophilus
    • Ακτινοβάκιλλος actinomycetemcomitans
    • Cardiobacterium hominis
    • Eikenella corrodens
    • Kingella kingae
    • Σταφυλόκοκκος ο χρυσίζων 

    Ενδοκαρδίτιδα σε χρήστες ενδοφλεβίως ναρκωτικών

    • Σταφυλόκοκκος ο χρυσίζων
    • Ψευδομονάδα cepacia
    • Άλλοι Gram αρνητικοί βάκιλλοι
    • Είδη εντεροκόκκου
    • Μύκητες του γένους Candida

    Πρώιμη ενδοκαρδίτιδα προσθετικής βαλβίδας:

    • Σταφυλόκοκκος ο χρυσίζων 
    • Σταφυλόκοκκος επιδερμίδος
    • Gram αρνητικοί βάκιλλοι
    • Μύκητες του γένους Candida
    • Μύκητες του γένους Aspergilus

    Όψιμη ενδοκαρδίτιδα προσθετικής βαλβίδας:

    • α-αιμολυτικοί στρεπτόκοκκοι (πρασινίζοντες στρεπτόκοκκοι)
    • Είδη εντεροκόκκων
    • Μύκητες του γένους Candida
    • Μύκητες του γένους Aspergilus

    5e7eec 6353627878694e0cabd614befd67e62b mv2

    ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΛΟΙΜΩΔΟΥΣ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑΣ

    Καταστάσεις που προδιαθέτουν στην ανάπτυξη ενδοκαρδίτιδας:

    • Προσθετικές καρδιακές βαλβίδες, που περιλαμβάνουν βιοπροσθετικές και βαλβίδες από ομοιομόσχευμα
    • Προηγούμενη βακτηριδιακή ενδοκαρδίτιδα ακόμη και σε απουσία καρδιακής νόσου
    • Οι περισσότερες συγγενείς καρδιακές ανωμαλίες
    • Ο ρευματικός πυρετός και άλλες επίκτητες βαλβιδικές δυσλειτουργίες ακόμη και μετά χειρουργική της βαλβίδας
    • Υπερτροφική καρδιομυοπάθεια
    • Πρόπτωση μιτροειδούς βαλβίδος με ανεπάρκεια αυτής 
    • Ενδοφλέβια παραμονή προσθετικών υλικών

    Οδοντιατρικές ή χειρουργικές επεμβάσεις που μπορεί να προκαλέσουν παροδική βακτηριαιμία οδηγώντας σε ενδοκαρδίτιδα σε ευπαθή άτομα:

    • Οδοντιατρικές επεμβάσεις που προκαλούν ερεθισμό των ούλων, ακόμη και το καθάρισμα των δοντιών από τον οδοντίατρο
    • Αμυγδαλεκτομή ή/και εκτομή αδενοειδών εκβλαστήσεων 
    • Χειρουργικές επεμβάσεις που αφορούν στο βλεννογόνο του γαστρεντερικού ή του αναπνευστικού 
    • Βρογχοσκόπηση με άκαμπτο βρογχοσκόπιο
    • Σκληροθεραπεία για οισοφαγικούς κιρσούς 
    • Διαστολές οισοφάγου
    • Χειρουργική χοληδόχου
    • Κυστεοσκόπηση
    • Διαστολές ουρήθρας
    • Καθετηριασμός ουρήθρας σε λοίμωξη ουροποιητικού 
    • Προσθετική χειρουργική 
    • Εκτομή και παροχέτευση μολυσμένων ιστών 
    • Διακολπική υπερεκτομία
    • Τοκετός μέσω κόλπου σε περίπτωση τοπικής λοίμωξης 

    ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΛΟΙΜΩΔΟΥΣ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑΣ

    ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΛΟΙΜΩΔΟΥΣ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑΣ

    • Εγκεφαλικό απόστημα
    • Εγκεφαλικό έμβολο ειδικότερα σε νέο άτομο
    • Εγκεφαλική αιμορραγία με πυρετό
    • Νοσήματα του συνδετικού ιστού 
    • Πυρετός αγνώστου προελεύσεως 
    • Σπειραματονεφρίτιδα
    • Λοιμώξεις της κοιλίας
    • Μηνιγγίτιδα
    • Έμφραγμα μυοκαρδίου
    • Οστεομυελίτιδα
    • Περικαρδίτιδα
    • Πυώδης μηνιγγίτιδα
    • Ρευματικός πυρετός
    • Σμαλμονέλλωση
    • Φυματίωση
    • Σηπτικά πνευμονικά έμφρακτα

    ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΛΟΙΜΩΔΟΥΣ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑΣ

    • Θετικές καλλιέργειες που ελήφθησαν σε διαφορετικές στιγμές 
    • Η υπερηχοκαρδιογραφία 2-διαστάσεων δεν καταδεικνύει πάντα τις εκβλαστήσεις (διοισοφαγική υπερηχοκαρδιογραφία είναι πιο ευαίσθητη)
    • Λευκοκυττάρωση στην οξεία ενδοκαρδίτιδα
    • Αυξημένη ΤΚΕ
    • Ελαττωμένα C3, C4, CH50 σε υποξεία ενδοκαρδίτιδα
    • Αιματουρία, μικροσκοπική ή μακροσκοπική
    • Ρευματοειδής παράγων (RF) σε υποξεία ενδοκαρδίτιδα

    Φάρμακα που μπορεί να μεταβάλλουν τα ευρήματα:

    Αντιβιοτικά που μπορεί να μετατρέψουν τις καλλιέργειες σε ψευδώς αρνητικές 

    Διαταραχές που μπορεί να μεταβάλλουν τα ευρήματα:

    • Ενδοκαρδίτιδα που οφείλεται σε μύκητες, chlamydia trachomatis, chlamydia psittaci, Coxiella bumeti μπορεί να δίνει αρνητικές καλλιέργειες
    • Παρατεταμένη επώαση των καλλιεργειών είναι αναγκαία σε περιπτώσεις ειδικών οργανισμών , π.χ. είδη αιμόφιλου, Actinobacillus actnomycetemcomitans, cardiobacterium hominiw, Eikenella corrodens, Kingella species, Brucella species

    ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΛΟΙΜΩΔΟΥΣ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑΣ

    • Οι εκβλαστήσεις του προσβεβλημένου ενδοκαρδίου αποτελούνται από αιμοπετάλια, ινική και αποικίες μικροοργανισμών. Καταστροφή του βαλβιδικού ενδοκαρδίου, διατήρηση των βαλβιδικών πετάλων, ρήξη των τενοντίων χορδών, αποστήματα μυοκαρδίου, ρήξη του κόλπου του Valsalva και περικαρδίτιδα μπορούν επίσης να εμφανισθούν 
    • Έμβολα και/ή έμφρακτα μπορούν να εμφανισθούν σε διάφορα όργανα. Αποστήματα και μικροαποστήματα μπορούν επίσης να βρεθούν σε διάφορα όργανα. Στους νεφρούς μπορεί να παρατηρηθεί σπειραματονεφρίτιδα, είτε λόγω εμφράκτου και φλεγμονής, είτε λόγω ανοσοσυμπλεγμάτων 

    ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΛΟΙΜΩΔΟΥΣ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑΣ

    • Σπινθηρογράφημα αερισμού/αιματώσεως του πνεύμονα μπορεί να αποκαλύψει πνευμονικά έμφρακτα και είναι χρήσιμο, ειδικά σε ενδοκαρδίτιδα προσθετικής/βιοπροσθετικής βαλβίδας
    • Αξονική τομογραφία σπονδυλικής στήλης μπορεί να είναι χρήσιμη στο να αποκαλύψει αποστήματα

    ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΛΟΙΜΩΔΟΥΣ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑΣ

    • Διοισοφάγεια υπερηχοκαδιογραφία, ίσως χρήσιμη, ειδικά σε ενδοκαρδίτιδα προσθετικών/βιοπροσθετικών βαλβίδων 
    • Καρδιακός καθετηριασμός, ίσως, ενδείκνυται για υπολογισμό του βαθμού βαλβιδικής βλάβης
    • Σκιαγράφηση του αορτικού τόξου μπορεί να είναι χρήσιμη όταν υποπτευόμαστε αποστήματα του αορτικού τόξου ή ρήξη του κόλπου του Valsalva 

    ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΛΟΙΜΩΔΟΥΣ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑΣ

    ΕΝΔΕΙΚΝΥΟΜΕΝΗ ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ ΛΟΙΜΩΔΟΥΣ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑΣ

    • Αρχικά νοσοκομειακή φροντίδα
    • Μπορεί να απαιτείται εντατική φροντίδα σε ασθενείς που είναι κρίσιμα
    • Για ασθενείς που είναι σταθεροί και σε καλή κατάσταση μπορεί να ακολουθήσει νοσηλεία στο σπίτι με ενδοφλέβια χορήγηση αντιβιοτικών

    ΓΕΝΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΛΟΙΜΩΔΟΥΣ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑΣ

    • Θεραπεία για συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια αν έχει προστεθεί στην κλινική εικόνα
    • Ίσως απαιτείται χορήγηση οξυγόνου 
    • Για ασθενείς που ανέπτυξαν νεφρική ανεπάρκεια επιβάλλεται αιμοδιάλυση

    ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΛΟΙΜΩΔΟΥΣ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑΣ

    • Αρχικά κλινοστατισμός
    • Περιπατητικός ασθενής, όταν βελτιωθεί

    ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΛΟΙΜΩΔΗ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑ

    • Διδάξτε τον ασθενή για τη σημασία της στοματικής υγιεινής
    • Τονίστε με έμφαση στον ασθενή ότι είναι σημαντικό να παίρνει αντιβιοτικά σαν προφύλαξη όταν υποβάλλεται σε οδοντιατρικές/χειρουργικές επεμβάσεις

    ΦΑΡΜΑΚΑ ΛΟΙΜΩΔΟΥΣ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑΣ

    ΦΑΡΜΑΚΑ ΕΚΛΟΓΗΣ ΛΟΙΜΩΔΟΥΣ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑΣ

    Τα αντιβιοτικά υψηλής δόσης είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της θεραπείας για τη μολυσματική ενδοκαρδίτιδα. Αυτά τα αντιβιοτικά χορηγούνται μέσω της ενδοφλέβιας οδού (IV) για μεγιστοποίηση της διάχυσης των μορίων αντιβιοτικών από το αίμα που γεμίζει τους θαλάμους της καρδιάς. Τα αντιβιοτικά συνεχίζονται, συνήθως, για δύο έως έξι εβδομάδες ανάλογα με τα χαρακτηριστικά της λοίμωξης και τους αιτιολογικούς μικροοργανισμούς. Η θεραπεία με αντιβιοτικά μειώνει τον κίνδυνο εμβολικών επεισοδίων σε άτομα με μολυσματική ενδοκαρδίτιδα. Στην οξεία ενδοκαρδίτιδα, λόγω της φλεγμονώδους φλεγμονής, η εμπειρική αντιβιοτική θεραπεία ξεκινά αμέσως μετά τη λήψη του αίματος για καλλιέργεια ώστε να αποσαφηνιστούν οι βακτηριακοί οργανισμοί που είναι υπεύθυνοι για τη μόλυνση. Αυτό, συνήθως, περιλαμβάνει εγχύσεις βανκομυκίνης και κεφτριαξόνης IV έως ότου εντοπιστεί ο μολυσματικός οργανισμός και να γίνει διαθέσιμη η έκθεση ευαισθησίας με την ελάχιστη ανασταλτική συγκέντρωση. Μόλις, αυτές οι πληροφορίες είναι διαθέσιμες, αυτό επιτρέπει στον επαγγελματία υγείας να τροποποιήσει την αντιμικροβιακή θεραπεία για να στοχεύσει τον συγκεκριμένο μολυσματικό μικροοργανισμό. Η  χρήση γενταμυκίνης για τη θεραπεία της ενδοκαρδίτιδας είναι κατάλληλη για λοιμώξεις που προκαλούνται από Enterococcus και  στρεπτόκοκκους.  Οι στρεπτόκοκκοι της ομάδας Viridans και Streptococcus bovis είναι, συνήθως, πολύ ευαίσθητοι στην πενικιλίνη και μπορούν να αντιμετωπιστούν με πενικιλλίνη ή κεφτριαξόνη. Σχετικά ανθεκτικά στελέχη των στρεπτόκοκκων και Streptococcus bovis ομάδας viridans αντιμετωπίζονται με πενικιλλίνη ή κεφτριαξόνη μαζί με μια βραχύτερη χορήγηση δύο εβδομάδων αμινογλυκοσίδης κατά την αρχική φάση της θεραπείας. Πολύ ανθεκτικά σε πενικιλίνη στελέχη των στρεπτόκοκκων της ομάδας viridans, και στρεπτόκοκκοι όπως Granulicatella sp., Gemella sp., Abiotrophia defectiva, και Enterococci, συνήθως, αντιμετωπίζονται με μια συνδυαστική θεραπεία που αποτελείται από πενικιλλίνη και αμινογλυκοσίδη με διάρκεια 4– 6 εβδομάδες.

    Μερικά άτομα μπορεί να υποβληθούν σε θεραπεία με σχετικά μικρότερη πορεία θεραπείας (δύο εβδομάδες) με βενζυλική πενικιλίνη IV εάν η μόλυνση προκαλείται από στρεπτόκοκκους της ομάδας viridans ή Streptococcus bovis εφόσον πληρούνται οι ακόλουθες καταστάσεις:

    • Ενδοκαρδίτιδα φυσικής βαλβίδας, όχι προσθετικής βαλβίδας A MIC ≤ 0,12 mg / l
    • Παρουσιάζεται επιπλοκή, όπως, καρδιακή ανεπάρκεια, αρρυθμία ή πνευμονική εμβολή
    • Δεν υπάρχουν ενδείξεις εξωκαρδιακής επιπλοκής, όπως, ο σηπτικός θρομβοεμβολισμός
    • Ταχεία κλινική ανταπόκριση και εκκαθάριση της λοίμωξης από την κυκλοφορία του αίματος

    Επιπλέον, ο ευαίσθητος στην οξακιλλίνη Staphylococcus aureus στην ενδοκαρδίτιδα της βαλβίδας της δεξιάς καρδιάς μπορεί, επίσης, να αντιμετωπιστεί με μια σύντομη πορεία 2 εβδομάδων αντιβιοτικού βήτα-λακτάμης, όπως, η ναφκιλλίνη με ή χωρίς αμινογλυκοσίδες. Η χειρουργική απομάκρυνση του μολυσμένου υλικού και η αντικατάσταση της βαλβίδας με μηχανική ή βιοπροθετική τεχνητή καρδιακή βαλβίδα είναι απαραίτητη σε ορισμένες περιπτώσεις:

    • Ασθενείς με σημαντική στένωση βαλβίδας ή παλινδρόμηση που προκαλούν καρδιακή ανεπάρκεια
    • Απόδειξη αιμοδυναμικού συμβιβασμού με τη μορφή αυξημένης τελικής διαστολικής αριστερής κοιλίας ή αριστερής κολπικής πίεσης ή μέτριας έως σοβαρής πνευμονικής υπέρτασης
    • Παρουσία ενδοκαρδιακών επιπλοκών, όπως, απόστημα, ελαττώματα αγωγιμότητας ή καταστροφικές διεισδυτικές βλάβες
    • Επαναλαμβανόμενη σηπτική εμβολή παρά την κατάλληλη θεραπεία με αντιβιοτικά
    • Μεγάλες εκβλαστήσεις (> 10 mm)
    • Μόνιμα θετικές καλλιέργειες αίματος παρά την κατάλληλη θεραπεία με αντιβιοτικά
    • Αφαίρεση προσθετικής βαλβίδας
    • Υποτροπιάζουσα λοίμωξη παρουσία προσθετικής βαλβίδας
    • Σχηματισμός αποστήματος
    • Πρόωρο κλείσιμο της μιτροειδούς βαλβίδας
    • Μόλυνση που προκαλείται από μύκητες ή ανθεκτικά κατά Gram αρνητικά βακτήρια.

    ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΛΟΙΜΩΔΗ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑ

    • Επίπεδα γενταμυκίνης αίματος αν χορηγείται γενταμυκίνη για πάνω από 5 ημέρες, και για σθενείς με νεφρική δυσλειτουργία. Τα υψηλότερα επίπεδα γενταμυκίνης πρέπει να είναι περίπου 3 μg/ml και τα χαμηλότερα κάτω από 1 μg/ml 
    • Επίπεδα βανκομυκίνης πρέπει να μετρώνται σε ασθενείς με νεφρική δυσλειτουργία. Επιθυμητό ανώτερο επίπεδο είναι 30-45 μg/ml  και κατώτατο κάτω από 10 μg/ml 
    • Δύο φορές την εβδομάδα άζωτο ουρίας αίματος και κρεατινίνη πρέπει να μετρώνται αν ο άρρωστος παίρνει γενταμυκίνη
    • Εξετάστε την πιθανότητα αυτοπαρακολουθήσεως εργαστηριακών δεικτών από τον ασθενή για μακροχρόνια θεραπεία με αμινογλυκοσίδες

    ΠΡΟΛΗΨΗ/ΑΠΟΦΥΓΗ ΛΟΙΜΩΔΟΥΣ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑΣ

    Δεν χρειάζονται όλα τα άτομα με καρδιακές παθήσεις αντιβιοτικά για την πρόληψη της μολυσματικής ενδοκαρδίτιδας. Οι καρδιακές παθήσεις έχουν ταξινομηθεί σε υψηλού, μεσαίου και χαμηλού κινδύνου εμφάνισης λοιμώδους ενδοκαρδίτιδας. Όσοι εμπίπτουν στην κατηγορία υψηλού κινδύνου απαιτούν χειμιοπροφύλαξη πριν από ενδοσκοπήσεις.

    Ασθένειες που αναφέρονται σε υψηλό κίνδυνο περιλαμβάνουν:

    • Προηγούμενη ενδοκαρδίτιδα
    • Μη επιδιορθωμένες κυανωτικές συγγενείς καρδιακές παθήσεις
    • Επιδιορθώσεις σε συγγενείς καρδιακές παθήσεις τους πρώτους 6 μήνες 
    • Προσθετικές καρδιακές βαλβίδες
    • Ανεπαρκής επιδιόρθωση συγγενών καρδιακών παθήσεων
    • Βαλβιδοπάθεια καρδιακής μεταμόσχευσης

    Ακολουθούν τα αντιβιοτικά σχήματα που προτείνει η American Heart Association για την πρόληψη των αντιβιοτικών:

    • Αμοξικιλλίνη από το στόμα μία ώρα πριν από τη διαδικασία
    • Ενδοφλέβια ή ενδομυϊκή αμπικιλλίνη μία ώρα πριν από τη διαδικασία
    • Σε ασθενείς αλλεργικούς στις πενικιλίνες αζιθρομυκίνη ή κλαριθρομυκίνη από το στόμα μία ώρα πριν από τη διαδικασία
    • Κεφαλεξίνη από το στόμα μία ώρα πριν από τη διαδικασία
    • Κλινδαμυκίνη από το στόμα μία ώρα πριν από τη διαδικασία

    Υπάρχουν κάποιοι που δεν συμβουλεύουν πλέον την χημειοπροφύλαξη (π.χ. αλλεργία και αυξημένη αντοχή σε βακτηρίδια)

    ΠΙΘΑΝΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΛΟΙΜΩΔΟΥΣ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑΣ

    • Συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια
    • Ρήξη γλωχίνος βαλβίδας
    • Ανεύρυσμα του κόλπου του Valsalva 
    • Αποστήματα του αορτικού τόξου 
    • Μυοκαρδιακά αποστήματα
    • Περικαρδίτιδα
    • Καρδιακή αρρυθμία
    • Μηνιγγίτιδα
    • Εγκεφαλικά έμβολα
    • Αποστήματα εγκεφάλου
    • Ρήξη μυκωτικού ανευρύσματος 
    • Σηπτικά πνευμονικά έμφρακτα
    • Έμφρακτα σπληνός
    • Αρτηριακές εμβολές και έμφρακτα
    • Αρθρίτιδα
    • Σπειραματονεφρίτιδα
    • Οξεία νεφρική ανεπάρκεια 
    • Έμφρακτα μεσεντερίων αγγείων  

    ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΗ ΠΟΡΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΛΟΙΜΩΔΟΥΣ ΕΝΔΟΚΑΡΔΙΤΙΔΑΣ

    • Σε σταφυλοκοκκική ενδοκαρδίτιδα, ο πυρετός και οι θετικές καλλιέργειες αίματος μπορεί να επιμένουν για 10 ημέρες μετά την έναρξη κατάλληλης αντιβιοτικής αγωγής 
    • Σε στρεπτοκοκκική ενδοκαρδίτιδα θα υπάρχει κλινική ανταπόκριση μέσα σε 48 ώρες από την αντιβιοτική αγωγή και οι καλλιέργειες θα αρνητικοποιηθούν πολύ γρήγορα μετά την έναρξη αντιβιοτικής θεραπείας
    • Η πρόγνωση εξαρτάται κυρίως από την ανάπτυξη επιπλοκών 

    ΔΙΑΦΟΡΑ

    ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

    Οι περισσότεροι ασθενείς με ενδοκαρδίτιδα τριγλώχινος είναι χρήστες ενδοφλεβίως ναρκωτικών ή έχουν μόνιμους φλεβικούς καθετήρες

    Γηριατρικό: Η πρόγνωση είναι βαρύτερη σε γηραιότερους ασθενείς

    ΚΥΗΣΗ

    Η χρήση γενταμυκίνης με προσοχή. Κατά το δυνατόν να αποφεύγεται

    Τα καλύτερα συμπληρώματα διατροφής για τα καρδιοαγγειακά νοσήματα

    Πατήστε, εδώ, για να παραγγείλετε τα κατάλληλα συμπληρώματα διατροφής για τα καρδιοαγγειακά νοσήματα

    Η καθοδήγηση για την επιλογή των ποιων συμπληρωμάτων διατροφής, από τα ανωτέρω, είναι κατάλληλα για την ασθένειά σας θα γίνει σε συνεννόηση με το θεράποντα ιατρό.

    Διαβάστε, επίσης,

    Ιδιοπαθής υπερτροφική υπαορτική στένωση

    Ισθμική στένωση αορτής

    Η χρήση της κάνναβης στις απεξαρτήσεις

    Αντιμετωπίστε τις μολύνσεις με φυσικό τρόπο

    Να προτιμάτε τους εναλλακτικούς οδοντίατρους

    Τα κατάλληλα συμπληρώματα για την ουλίτιδα και την περιοδοντίτιδα

    Τα ξένα σώματα στο σώμα υπεύθυνα για πολλές λοιμώξεις

    Ανεπάρκεια τριγλώχινας

    Στένωση τριγλώχινας

    Τρίχωρος καρδιά εκ δύο κόλπων και μίας κοιλίας

    Ποιοι πρέπει να βάλουν εμφυτεύσιμο απινιδωτή

    Η περιοδοντίτιδα σχετίζεται με πολλές ασθένειες

    Όλα όσα πρέπει να ξέρετε για τα βακτήρια

    Έλεγχος λοιμώξεων από εντερόκοκκους στο νοσοκομείο

    Η περιοδοντίτιδα επηρεάζει την καρδιά

    Προστασία από λοιμώδη ενδοκαρδίτιδα

    Χημειοπροφύλαξη ενδοκαρδίτιδας

    www.emedi.gr

     

     

  • Υγιεινά χόρτα βλήτα Υγιεινά χόρτα βλήτα

    Νόστιμα βλήτα

    Τα βλίτα ή βλήτα είναι μια εξαιρετική πηγή σε βιταμίνες, μέταλλα και ιχνοστοιχεία. Εξαιτίας της υψηλής περιεκτικότητας τους σε φυτικές ίνες, συμβάλουν στη βελτίωση της υγείας του πεπτικού και μειώνουν τη δυσκοιλιότητα. Επιπλέον, βοηθούν στη διαχείριση του βάρους και στη μείωση των επιπέδων της ινσουλίνης στο αίμα. Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα των βλίτων είναι η ικανότητα τους να μειώνουν την LDL ή κακή χοληστερόλη στο αίμα λόγω της τοκοτριενόλης, ένα είδος βιταμίνης Ε, και των φυτικών ινών που περιέχει. Είναι ιδανικά και για άτομα με αναιμία, διότι είναι πλούσια σε σίδηρο. Μια μερίδα 132 γρ. βραστά βλήτα παρέχουν το 17% της συνιστώμενης ημερήσιας πρόσληψης σε σίδηρο. Τα βλήτα είναι μια εξαιρετική διαιτητική πηγή σε φυτοστερόλες, οι οποίες μειώνουν την πίεση του αίματος και προλαμβάνουν τις καρδιακές παθήσεις και τα εγκεφαλικά επεισόδια. Τέλος, επειδή περιέχουν λυσίνη (απαραίτητο αμινοξύ) σε συνδυασμό με βιταμίνη Ε, σίδηρο, μαγνήσιο, φώσφορο και κάλιο και βιταμίνη C, βοηθούν στην καταπολέμηση των ελεύθερων ριζών, οι οποίες είναι υπεύθυνες για τη γήρανση και το σχηματισμό των κακοηθών κυττάρων.

    b vlita

    Υγιεινά χόρτα βλήτα

    Είναι κατάλληλο για μεσημεριανό φαγητό

    Είναι ελαφρώς δύσπεπτο

    ΥΛΙΚΑ ΓΙΑ 4 ΑΤΟΜΑ

    2 κιλά βιολογικά βλίτα

    500 γραμμάρια νερό

    Ιωδιούχο ανεπεξέργαστο θαλασσινό αλάτι

    Βιολογικό ελαιόλαδο

    Βιολογικά λεμόνια

    ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΓΙΑ 4 ΑΤΟΜΑ

    250 γραμμάρια μπαγκέτα

    250 γραμμάρια αβοκάντο ή φέτα

    2 κ.σ. βιολογικό ελαιόλαδο

    ΕΚΤΕΛΕΣΗ

    1. Καθαρίζουμε τα βλίτα. Θερμαίνουμε το νερό μόνο του μέχρι να κοχλάσει. Μετά ρίχνουμε τα βλίτα και το αλάτι (1 κ.γ.). Τα αφήνουμε να βράσουν μέχρι να μαλακώσουν τελείως. Στραγγίζουμε.
    2. Σερβίρουμε καυτά 400 γραμμάρια για κάθε άτομο και χωριστά 3 κ.σ. ελαιόλαδο, μισό λεμόνι, 60 γραμμάρια μπαγκέτα, 60 γραμμάρια φέτα ή αβοκάντο με 1 κ.σ. ελαιόλαδο. Αναμιγνύουμε τα χόρτα με το ελαιόλαδο και το χυμό λεμονιού αμέσως πριν να φάμε.
    3. Τρώγεται εναλλάξ χόρτα-μπαγκέτα με φέτα μασώντας πολύ προσεκτικά κάθε μπουκιά 50 φορές ή και περισσότερο μέχρι να υγροποιηθεί πλήρως.

    ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΓΕΥΜΑΤΑ

    1. Αντί των βλίτων βάζουμε: ραδίκια, φαρμακουλήθρες, ιταλικά χόρτα, σπαράγγια, αντίδια, ζοχούς, σπανάκι.
    2. Αντί για 3 κ.σ. ελαιόλαδο επάνω στα χόρτα βάζουμε 1 μικρό ώριμο αβοκάντο κομμένο σε μικρά κομμάτια.

    ΚΑΛΗ ΣΑΣ ΟΡΕΞΗ!!!

    by Savvi Diet

    Τα καλύτερα υγιεινά τρόφιμα για την υγεία σας

    Πατήστε, εδώ, για να παραγγείλετε τα καλύτερα τρόφιμα για την υγεία σας

    b4cd45b9dcdf28778c9b938159445747 XL

     

    Διαβάστε, επίσης,

    Χρήσιμες ιατρικές συνταγές με λάπαθο

    Χρήσιμες ιατρικές συνταγές με καυκαλήθρες

    Αλμυρίκια

    Η Ελλάδα διαθέτει μία από τις πιο πλούσιες χλωρίδες του κόσμου

    Να τρώτε άγρια χόρτα

    Χρήσιμες ιατρικές συνταγές με αλαδανιά

    Χρήσιμες ιατρικές συνταγές με ασκολύμπρους

    Τα κρητικά βότανα είναι αναγνωρισμένα παγκοσμίως

    Σταμναγκάθι

    Γιατί οι Κρητικοί ζουν περισσότερο

    Νόστιμο φαγητό στην κατσαρόλα

    Χρήσιμες ιατρικές συνταγές με παπαρούνες

    Τσιγαριαστά χόρτα

    Τσουκνίδα

    www.emedi.gr

     

  • Χρήσιμες πληροφορίες για τα τρόφιμα Χρήσιμες πληροφορίες για τα τρόφιμα

    Η αξία και η ευπεπτότητα της τροφής

    Η αξία της τροφής

    Η αξία της τροφής για το σώμα εξαρτάται από το τι περιέχει, δηλαδή, από τα συστατικά της και από το πόσο χρήσιμα ή και απαραίτητα είναι αυτά για το σώμα.

    Μπορεί π.χ. μία τροφή να περιέχει πολλούς υδατάνθρακες και λίπη. Αυτή είναι μία τροφή ενεργειακά (θερμιδικά) σημαντική (π.χ. ψωμί, γλυκά, πατάτες, λίπη, έλαια).

    Ή μπορεί να περιέχει πολλές πρωτεΐνες. Οπότε είναι δομικά σημαντική για τις δομικές ανάγκες του σώματος (π.χ. κρέας, αυγά, γάλα κ.λ.π.).

    Ή να είναι πλούσια σε νερό και άλατα οπότε είναι για το σώμα ηλεκτρολυτικά σημαντική (π.χ. νερό, χυμοί, φρούτα, λαχανικά κ.λ.π.).

    Ή τέλος μπορεί να περιέχει κρίσιμα συστατικά, όπως, βιταμίνες, ιχνοστοιχεία, ακόρεστα λιπαρά οξέα. Σε αυτά τα κρίσιμα συστατικά ανήκουν και οι λεγόμενες προστατευτικές ουσίες, αυτές που χρειάζεται το σώμα στην άμυνα του ενάντια σε μικρόβια, σε κακοήθη κύτταρα ή στο στρες (π.χ. ουσίες που περιέχονται σε ωμά φρούτα, ωμά λαχανικά, ωμούς ξηρούς καρπούς, φύτρα, έλαια ψυχρής έκθλιψης κ.λ.π.). Τα κρίσιμα συστατικά είναι επιπλέον απαραίτητα για να μπορέσει το σώμα να αξιοποιήσει τα προηγούμενα συστατικά, δηλαδή, τα ενεργειακά, τα δομικά και τα ηλεκτρολυτικά. Είναι ακόμα απαραίτητα για βασικές λειτουργίες του σώματος, όπως, η αναπνοή, η παραγωγή ενέργειας και η λειτουργία των νεύρων. Αυτά τα κρίσιμα συστατικά, επειδή, είναι τόσο βασικά για τη ζωή θα τα ονομάζουμε και ζωτικά συστατικά. Λόγω της μεγάλης τους σπουδαιότητας τα ζωτικά συστατικά είναι εκείνα που χαρακτηρίζουν την αξία κάθε τροφής. Όσο πιο πλούσια είναι η τροφή σε αυτά, τόσο πιο καλή, πιο κατάλληλη είναι για το σώμα. Τα ζωτικά συστατικά παράγονται από την φύση. Όσο πιο φυσική, πιο ανεπεξέργαστη είναι μία τροφή τόσο πιο πολλά, πιο ανέπαφα και σε αρμονικότερη αναλογία μεταξύ τους είναι τα ζωτικά συστατικά. Και επίσης σε τόσο καλύτερη αναλογία με τα άλλα συστατικά (τα ενεργειακά, τα δομικά, τα ηλεκτρολυτικά). Οποιαδήποτε επεξεργασία μηχανική, θερμική ή χημική απομακρύνει την τροφή από την αρχική φυσική της κατάσταση, μειώνει τα ζωτικά της συστατικά και γι' αυτό μειώνει τη αξία της. Επίσης, με αυξανόμενη θερμική ή χημική επεξεργασία αυξάνεται η πιθανότητα δημιουργίας ή προσθήκης βλαβερών ουσιών.

    Έτσι, έχουμε 5 κατηγορίες τροφών: 

    • Άριστες (ανεπεξέργαστες)
    • Πολύ καλές έως άριστες (μηχανικής ή ενζυματικής επεξεργασίας): θερμοκρασία παρασκευής το πολύ 40 βαθμοί κελσίου
    • Καλές έως πολύ καλές (παστεριωμένα ή βρασμένα): θερμοκρασία παρασκευής μέχρι 100 βαθμοί κελσίου
    • Ευτελείς έως καλές (υπερθερμασμένες, συντηρημένες ή εξευγενισμένες): θερμοκρασία παρασκευής μέχρι 150 βαθμοί κελσίου, προσθήκη συντηρητικών ή εξευγενισμός
    • Ακατάλληλες (τηγανητές, τσιγαριστές, καπνιστές, καβουρδισμένες ή χημικά επεξεργασμένες): θερμοκρασία παρασκευής 150 βαθμοί κελσίου και άνω ή χημική εοπεξεργασία

    piato laxanikwn

    Η ευπεπτότητα της τροφής

    Τα δύο κύρια συστήματα που είναι υπεύθυνα για την χώνεψη είναι το πεπτικό και το αυτόνομο νευρικό. Όταν αυτά είναι υγιή, η χώνεψη είναι άριστη και οι φυσικές τροφές δίνουν όχι μόνο τη μεγαλύτερη πληρότητα και δύναμη στο σώμα αλλά και μέγιστη γευστική απόλαυση. Όμως, οι φαρμακευτικές και λαιμαργικές παραβάσεις εξασθενούν όλο και πιο πολύ το πεπτικό σύστημα. Ταυτόχρονα το κυνήγι του χρήματος, της κοινωνικής αναγνώρισης, των απολαύσεων και οι καταχρήσεις που αυτά συνεπάγονται, εξασθενούν το αυτόνομο νευρικό σύστημα. Εκτός αυτών η προχωρημένη ηλικία, η αδύναμη ιδιοσυγκρασία και μερικές απρόβλεπτες ασθένειες ή ατυχείς συγκυρίες στη ζωή του καθενός μας μπορούν να συμβάλλουν στην εξασθένηση του πεπτικού και του αυτόνομου νευρικού συστήματος. Όταν τα δύο υπεύθυνα συστήματα (το πεπτικό και το αυτόνομο νευρικό) είναι ασθενή, πολλές φυσικές τροφές δεν μπορούν πλέον να χωνευτούν και γι' αυτό δεν είναι πλέον αρκετά γευστικές. Από τη μη χώνεψή τους δημιουργούνται συμπτώματα δυσφορίας, φουσκώματα, αέρια και άλλα, ενώ η γευστική απόλαυση μειώνεται εξαιρετικά. Έτσι, δημιουργείται η ανάγκη μίας εξωτερικής βοήθειας στο άρρωστο πεπτικό σύστημα. Με τη μηχανική και θερμική επεξεργασία πολλές τροφές  γίνονται πάλι προσπελάσιμες στο ασθενές πεπτικό σύστημα, τα δυσπεπτικά φαινόμενα φεύγουν και πολλές τροφές γίνονται πάλι γευστικά ενδιαφέρουσες. Βέβαια, εάν η θερμική επεξεργασία είναι υπερβολική, οι τροφές γίνονται πάλι πιο δύσπεπτες ή και πολύ βλαβερές (όπως τα τηγανητά).

    Έτσι, ανάλογα με το πόσο προσπελάσιμη στο ασθενές πεπτικό σύστημα είναι η κάθε τροφή έχουμε: πολύ εύπεπτες, σχετικά εύπεπτες, σχετικά δύσπεπτες, πολύ δύσπεπτες. Εάν περιέχουν τοξίνες λόγω υπερθέρμανσης ή λόγω προσθήκης χημικών ουσιών, μπορεί να είναι τοξικές ή επιβλαβείς.

    Η ευπεπτότητα της τροφής εξαρτάται από τους εξής παράγοντες:

    • Την περιεκτικότητα της σε ίνες φυτικές ή ζωϊκές (όσο λιγότερες οι ίνες τόσο πιο εύπεπτη η τροφή)
    • Εάν οι ίνες είναι βρασμένες ή όχι (με το βράσιμο γίνονται οι ίνες πιο εύπεπτες)
    • Εάν η τροφή είναι όξινη ή αλκαλική (οι αλκαλικές είναι πιο εύπεπτες)
    • Εάν η τροφή μπορεί να μασηθεί ή όχι (εάν μπορεί να μασηθεί είναι πιο εύπεπτη)
    • Εάν περιέχει ήπια διεγερτικά του πεπτικού συστήματος, όπως, βότανα και μπαχαρικά ή όχι (αυτά επιταχύνουν την πέψη)

    5e0378493a644f8ed09cc05c7af23e9a

    Γενικά κριτήρια κατάταξης των τροφών 

    1. Η αξία όλων των τροφών μειώνεται όλο και πιο πολύ όσο αυξάνεται η θερμοκρασία (πάνω από 40 βαθμούς κελσίου) και όσο αυξάνεται η μηχανική και χημική επεξεργασία.
    2. Η ευπεπτότητα όλων των τροφών (εκτός από αυτές που έχουν φυτικές ή ζωϊκές ίνες), επίσης, μειώνεται πάνω από 40 βαθμούς κελσίου και μάλιστα, όλο και περισσότερο, όσο αυξάνεται η θερμοκρασία.
    3. Οι ωμές φυτικές ίνες (π.χ. στα λαχανικά) είναι άριστες για το υγιές πεπτικό σύστημα του παιδιού και του ενήλικα εφ' όσον μασηθούν πολύ καλά και εφ' όσον η ποσότητά τους δεν είναι μεγάλη. Για το ασθενές πεπτικό σύστημα είναι όμως σχετικά δύσπεπτες. Με το βράσιμο στους 100 βαθμούς κελσίου γίνονται εύπεπτες.
    4. Οι ζωϊκές ίνες (π.χ. στα κρέατα, κοτόπουλα, ψάρια) είναι σχετικά εύπεπτες όταν είναι βρασμένες στους 100 βαθμούς κελσίου. Σε υψηλότερες θερμοκρασίες, όπως, στη χύτρα ταχύτητος, στο ξεροψήσιμο και στο τηγάνισμα γίνονται δύσπεπτες και επιβλαβείς.
    5. Η προσθήκη χημικών ουσιών, όπως, συντηρητικών, χρωστικών, αρωματικών, τεχνητών γλυκαντικών μέσων και βελτιωτικών της γεύσης υποβαθμίζει την τροφή και σε μερικές περιπτώσεις την κάνει επιβλαβή.
    6. Αυτές που είναι ωφέλιμες και ακίνδυνες για όλους μας τροφές, όσο ασθενές ή υγιές και εάν είναι το πεπτικό μας σύστημα, είναι οι αξιοσύστατες τροφές. Εννοείται, βέβαια, ότι πρέπει να τηρούνται οι κανόνες των σωστών γευμάτων (ηρεμία και ακμαιότητα, αποφυγή βραδινών γευμάτων, ικανή απόσταση μεταξύ των γευμάτων, καλή μάσηση, μέτρια ποσότητα φαγητού και περιορισμός του νερού). Φυσικά εφ' όσον η μάσηση είναι καλή και το πεπτικό σύστημα υγιές, είναι πάντα προτιμότερες οι τροφές των πρώτων τριών κατηγοριών, έστω και εάν είναι δύσπεπτες.
    7. Μερικοί από εμάς έχουν δυσανεξία σε κάποιες τροφές. Αυτό σημαίνει ότι όταν τις τρώμε (έστω και σε μικρή ποσότητα) παθαίνουμε συμπτώματα όπως: δερματική αλλεργία, ασθματική κρίση, τρομερό τυμπανισμό, εφίδρωση, γενικευμένο οίδημα του δέρματος, διάρροιες κ.α. Σε αυτήν την περίπτωση δε φταίει η τροφή η ίδια ούτε παίζει ρόλο η βιολογική της αξία και η ευπεπτότητά της. Η αιτία βρίσκεται στη βλάβη της εντερικής χλωρίδας, λόγω, προηγηθέντων φαρμάκων.

    Τα κατάλληλα βιολογικά τρόφιμα

    Πατήστε, εδώ, για να παραγγείλετε τα κατάλληλα βιολογικά τρόφιμα

    pou pws kai gia poso prepei na apothikeuete ta trofima 2 w l

    Διαβάστε, επίσης,

    Χρήσιμες πληροφορίες για τα δημητριακά και τα όσπρια

    Χρήσιμες πληροφορίες για τα γαλακτοκομικά

    Χρήσιμες πληροφορίες για τα φρούτα και τα λαχανικά

    Ελαιώδεις φυτικές τροφές

    Βιολογικές γλυκαντικές ουσίες

    Σημαντικές πληροφορίες για τη διατροφή σας

    Ντοματοσαλάτα

    Τα μέταλλα που περιέχει το ανθρώπινο σώμα

    Είναι υγιεινή η μαγιά;

    Η υγιεινή διατροφή είναι τρόπος ζωής

    Χρήσιμες πληροφορίες για τη ζάχαρη

    Σταματήστε να τρώτε επεξεργασμένα κρέατα

    Εμπιστευθείτε τους διατροφικούς συμβούλους της EMEDI

    Γιατί πρέπει να προτιμούμε τις φυσικές ιατρικές θεραπείες

    Είναι υγιεινή η στέβια;

    Σας αρέσει το ωμό φαγητό;

    Τα κρητικά βότανα είναι αναγνωρισμένα παγκοσμίως

    Η αυθεντική σοκολάτα έχει πολλές ευεργετικές ιδιότητες για την υγεία

    Τι να προσέχετε με τα κοτόπουλα αν δεν έχετε το δικό σας κοτέτσι

    Το πιο νόστιμο και υγιεινό σουβλάκι

    Οι κίνδυνοι από τα τρόφιμα

    Πλήρης οδηγός για την αλκαλική δίαιτα

    Τρόφιμα για να χάσετε βάρος

    Σκεφτείτε ΒΙΟ-λογικά

    Παραδοσιακή ελληνική διατροφή

    Σνακ για να τρώτε όταν κάνετε δίαιτα

    Τα κρυφά συστατικά τροφίμων επιδεινώνουν τις χρόνιες παθήσεις

    Τροφές που δεν πρέπει να ξαναζεσταίνετε

    Πώς το έντερο επηρεάζει το δέρμα σας

    Η καλύτερη διατροφή για να έχετε την υγεία σας

    Τροφές που οι ειδικοί δεν θα έτρωγαν ποτέ

    Λίγα λεπτά αρκούν για την υγεία

    Κόψτε τη ζάχαρη στα παιδιά σας

    Συμβουλές για την διατροφή και την άσκηση

    Δίαιτα ισορροπημένης διατροφής

    Δίαιτα ανάλογα με την ομάδα αίματος

    Η μόδα στη διατροφή

    Πώς το όξινο pH στο σώμα συνδέεται με τον καρκίνο

    Eλληνικό Μέλι

    Εμπλουτισμένο ψωμί

    Η ιστορία της Υγείας

    Μυστικά για πετυχημένες συνταγές

    Το τεστ της μέσης

    Σταματήστε να τρώτε κατεψυγμένα μπέργκερ

    Μεσημεριανό φαγητό χωρίς κρέας

    Να τρώτε μόνο σε εστιατόρια που έχουν φυσικές τροφές

    Οι κανόνες υγιεινής για τα τρόφιμα

    Είναι καλό να τρώμε το βράδυ;

    Το χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών μεγαλώνει

    Σταματήστε να τρώτε καθημερινά από fast food

    Η κουζίνα του μέλλοντος

    www.emedi.gr

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Διφθερίτιδα Επιγλωττίτιδα »