Παρασκευή, 01 Νοεμβρίου 2013 17:36

Νόσος Huntington

Γράφτηκε από την
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(4 ψήφοι)

Είναι μια κληρονομική εκφυλιστική νευροπάθεια

Η νόσος Huntington, ICD-10 G10, F02.2

Όλοι οι άνθρωποι έχουν δύο αντίγραφα του γονιδίου Huntingtin (ΗΤΤ), που κωδικοποιεί την πρωτείνη huntingtin (ΗΤΤ). Μέρος αυτού του γονιδίου είναι μια επαναλαμβανόμενη ενότητα, μία επανάληψη τρινουκλεοτιδίου, η οποία κυμαίνεται σε μήκος μεταξύ των ατόμων και μπορεί να αλλάξει μεταξύ των γενεών. Όταν το μήκος αυτού του επαναλαμβανόμενου τμήματος φθάνει ένα ορισμένο όριο, παράγει μια αλλαγμένη μορφή της πρωτεΐνης, που ονομάζεται μεταλλαγμένη πρωτεΐνη mhuntingtin (mHtt).

Οι διαφορετικές λειτουργίες αυτών των πρωτεϊνών είναι η αιτία των παθολογικών μεταβολών που με τη σειρά τους μπορούν να προκαλέσουν τα συμπτώματα της νόσου. Η μετάλλαξη για τη νόσο του Huntington είναι γενετικά κυρίαρχη και με σχεδόν πλήρη διεισδυτικότητα: μετάλλαξη στα ΗΤΤ γονιδία ενός ατόμου προκαλεί την ασθένεια. Δεν κληρονομείται σύμφωνα με το φύλο, αλλά το μήκος του επαναλαμβανόμενου τμήματος του γονιδίου, και ως εκ τούτου η σοβαρότητά της μπορεί να επηρεάζεται από το φύλο του.

Το γονίδιο ΗΤΤ βρίσκεται στο βραχύ σκέλος του χρωμοσώματος 4 4p16. Η ΗΤΤ περιέχει μια αλληλουχία τριών βάσεων κυτοσίνη-αδενίνη-γουανίνη (CAG) που επαναλαμβάνονται πολλές φορές (δηλαδή ... CAGCAGCAG ...). Το  CAG είναι ο γενετικός κώδικας για το αμινοξύ γλουταμίνη.

Κατάταξη κινδύνου για την κατάσταση της νόσου στους απογόνους

<26: Κανονικά δεν θα επηρεαστεί

27-35: Ενδιάμεσος κίνδυνος

36-39: Μειωμένη διεισδυτικότητα

40 +: Μεγάλη διεισδυτικότητα θα επηρεαστεί το 50%

Γενικά, οι άνθρωποι έχουν λιγότερες από 36 επαναλαμβανόμενες Γλουταμίνες που οδηγεί στην παραγωγή της κυτταροπλασματικής πρωτεΐνης huntingtin. Ωστόσο, μια ακολουθία από 36 ή περισσότερες γλουταμίνες οδηγεί στην παραγωγή μιας πρωτεΐνης η οποία έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά. Αυτή η αλλοιωμένη μορφή, που ονομάζεται mHtt (μεταλλαγμένη ΗΤΤ), αυξάνει το ρυθμό αποσύνθεσης ορισμένων τύπων νευρώνων. Περιοχές του εγκεφάλου έχουν διαφορετικές ποσότητες και εξάρτηση από αυτούς τους τύπους των νευρώνων, και επηρεάζονται ανάλογα. 36-39 επαναλήψεις έχουν σαν αποτέλεσμα μειωμένη διεισδυτικότητα της νόσου, με μία πολύ αργότερα βραδύτερη έναρξη και εξέλιξη των συμπτωμάτων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η εμφάνιση μπορεί να είναι τόσο αργή που τα συμπτώματα δεν είναι ποτέ εμφανή.

Στις σπάνιες περιπτώσεις όπου και οι δύο γονείς έχουν το γονίδιο HD, ο κίνδυνος αυξάνεται στο 75%, και όταν ένας από τους γονείς έχει δύο αντίγραφα, ο κίνδυνος είναι 100% (όλα τα παιδιά θα επηρεαστούν). Τα άτομα που επηρεάζονται με δύο γονίδια είναι σπάνιες περιπτώσεις.

Η πρωτεΐνη ΗΤΤ αλληλεπιδρά με πάνω από 100 άλλες πρωτεΐνες, και φαίνεται να έχει πολλαπλές βιολογικές λειτουργίες. Η συμπεριφορά αυτής της μεταλλαγμένης πρωτεΐνης δεν είναι πλήρως κατανοητή, αλλά είναι τοξική σε ορισμένους τύπους κυττάρων, ιδιαίτερα στον εγκέφαλο. Η πρώιμη βλάβη είναι πιο εμφανής στο ραβδωτό σώμα, αλλά καθώς η νόσος εξελίσσεται, άλλες περιοχές του εγκεφάλου εμφανώς επηρεάζονται. Τα πρώιμα συμπτώματα οφείλονται στις λειτουργίες του ραβδωτού φλοιού και τις συνδέσεις του - δηλαδή τον έλεγχο κίνησης, τη διάθεση και την υψηλότερη γνωστική λειτουργία.


Επιδημιολογία

Η νόσος Huntington είναι μια αυτοσωμικά επικρατής κληρονομούμενη προοδευτικά εκφυλιστική νευροπάθεια που προσβάλλει 1/10.000 Ευρωπαίους. Το πιο ξεχωριστό χαρακτηριστικό της νόσου είναι η διακριτική χορειακού τύπου υπερκινησία, ενώ ο φαινότυπος περιλαμβάνει, επίσης, νοητική έκπτωση και ψυχολογικές διαταραχές. Η νόσος αρχίζει κατά μέσο όρο στην 4η με 5η δεκαετία της ζωής. Τα συμπτώματα επιδεινώνονται σταδιακά μέσα σε 10-20 χρόνια και οδηγούν στο θάνατο. 

H νόσος εμφανίζεται και σε ανήλικους (νεανική μορφή ή τύπος Westphal). Σε αυτές τις περιπτώσεις η νόσος κληρονομείται από τον πατέρα, τα συμπτώματα είναι πολύ πιο βαριά, και η εξέλιξη της νόσου ταχύτερη.


Κλινικές Εκδηλώσεις  της  Νόσου του  Huntington
-Κινητικά αποτελέσματα

Πρώιμα

• Ανησυχία

• Νευρικότητα

• Μικρές μεταβολές στο βάδισμα - αστάθεια

• Διαταραχές της θέσης και στάσης του σώματος, συχνές πτώσεις

• Αδυναμία συγκράτησης της γλώσσας ώστε να μην προβάλλει

• Συγκεχυμένη ομιλία με πτωχή άρθρωση των λέξεων

Επιπλοκές: αυξανόμενη δυσκολία αυτοεξυπηρέτησης. Προβλήματα με το λουτρό καθαριότητας, τον καλλωπισμό και τη σίτιση.
Όψιμα

• Χορεία-σοβαρά διαταραγμένο βάδισμα με άτακτες, ανεξέλεγκτες κινήσεις. Τα περιφερικά μέρη των άκρων προσβάλλονται περισσότερο. Οι ώμοι ανυψώνονται άρρυθμα

• Μορφασμοί του προσώπου- ανύψωση των φρυδιών, ανεξέλεγκτη προβολή της γλώσσας

• Δυσφαγία

• Ακατάληπτη ομιλία

• Διαταραχή της κινητικότητας του διαφράγματος

Επιπλοκές: ακινησία, εισρόφηση, πνιγμός, και, τελικά, ολική εξάρτηση, πτωχή οξυγόνωση, ισχνότητα και καχεξία.

-Ψυχολογικά αποτελέσματα

Πρώιμα

• Ευερεθιστότητα

• Εκρήξεις οργής εναλλασσόμενες με ευφορία

• Κατάθλιψη

Επιπλοκές: τάσεις αυτοκτονίας

Όψιμα

• Μείωση μνήμης

• Απώλεια γνωσιακών ικανοτήτων

Οι εκδηλώσεις περιλαμβάνουν, κυρίως, ανώμαλες κινήσεις και προοδευτικά επιδεινούμενη άνοια.  Η  εξέλιξη  και  η  σειρά  εμφάνισης  των  εκδηλώσεων  ποικίλλουν  από  άτομο  σε  άτομο. Ωστόσο,  οι ψυχολογικές διαταραχές προξενούν αρχικά μεγαλύτερο πρόβλημα από τις χορειόμορφες κινήσεις.

Τα  πρώιμα  σημεία  μεταβολής  της  προσωπικότητας  αφορούν  τη  βαριά  κατάθλιψη,  την απώλεια μνήμης, τη μείωση της ικανότητας αυτοσυγκέντρωσης, τη συναισθηματική αστάθεια και την παρορμητικότητα. Ο ασθενής βιώνει συχνά διακυμάνσεις στη διάθεση του, μεταπίπτοντας από ανεξέλεγκτες περιόδους οργής σε περιόδους απάθειας. Τελικά, εμφανίζονται σημεία άνοιας με αποπροσανατολισμό, σύγχυση και απώλεια αίσθησης του χρόνου, δυσχεραίνοντας την αυτοεξυπηρέτηση του.

Τα    κινητικά συμπτώματα, συνήθως, εξελίσσονται παραλλήλως με τις    αλλαγές    της προσωπικότητας και της διάθεσης. Επιδεινώνονται με τα ερεθίσματα του περιβάλλοντος και το συναισθηματικό στρες, αλλά απουσιάζουν όταν ο ασθενής κοιμάται. Αρχικώς, τα κινητικά προβλήματα περιγράφονται ως νευρικότητα ή ανησυχία, τις οποίες ακολουθεί προοδευτική επιδείνωση των ανώμαλων κινήσεων. Οι χορειόμορφες κινήσεις, που αρχίζουν από το πρόσωπο και τα χέρια και στη συνέχεια επεκτείνονται σε όλο το σώμα, εκδηλώνονται με μορφασμούς, προβολή της γλώσσας, απότομες κινήσεις των περιφερικών μερών των χεριών και ποδιών και ρυθμικό βάδισμα με κλίση του κορμού προς τα εμπρός ή προς τα πλάγια που σχεδόν μοιάζει με χορό (Ο όρος χορεία προέρχεται από την ελληνική λέξη χορός). Στις διαταραχές του βαδίσματος περιλαμβάνεται η έλλειψη συντονισμού των κινήσεων με αποτέλεσμα η συχνότητα των πτώσεων να αυξάνεται.

Οι μύες της κατάποσης, της μάσησης και της ομιλίας προσβάλλονται, γεγονός που οδηγεί σε δυσφαγία,  δυσαρθρία  και  προβλήματα  που  σχετίζονται  με  την  επικοινωνία  και  τη  θρέψη.  Η συνεχής κίνηση του ασθενούς και η δυσκολία στην κατάποση συμβάλλουν στην απώλεια βάρους και, τελικά, οδηγούν σε καχεξία. Η αναπνοή δυσχεραίνεται επίσης, λόγω διαταραχής της κινητικότητας του διαφράγματος.

Οι εκδηλώσεις επιδεινώνονται σταδιακά μέσα σε ένα διάστημα 15 με 20 ετών μετά την αρχική εμφάνιση των συμπτωμάτων. Η πρόγνωση είναι πτωχή, με αναπόφευκτες συνέπειες την  αναπηρία και την ολική εξάρτηση. Ο θάνατος συνήθως επέρχεται από πνευμονία λόγω εισρόφησης ή από άλλη λοιμώδη διεργασία.


Διάγνωση

Ο γενετικός έλεγχος είναι η μόνη διαθέσιμη εξέταση για να τεθεί η οριστική διάγνωση σε έναν ασθενή με υποψία νόσου του Huntington. Τόσο το αίμα όσο και το αμνιακό υγρό μπορεί να εξετασθούν για την παρουσία του γονιδίου στο χρωμόσωμα 4, χρησιμοποιώντας ανάλυση του DNA. Η εξέταση είναι δυνατόν να προβλέψει με ακρίβεια 95% ποιος από τους απογόνους φέρει τη νόσο.


Φαρμακευτική αγωγή

Τα φάρμακα που ακολουθούν χορηγούνται γι' ανακούφιση από τα συμπτώματα της νόσου του Huntington.

Τα αντιψυχωσικά, ειδικά οι φαινοθειαζίνες και οι βουτυροφαινόνες, δρουν στη νόσο του Huntington αποκλείοντας τους υποδοχείς της ντοπαμίνης στον εγκέφαλο. Ο θεραπευτικός στόχος είναι να αποκατασταθεί η ισορροπία μεταξύ των νευροδιαβιβαστών.

Αντικαταθλιπτικά χορηγούνται στα πρώιμα στάδια της νόσου. Ωστόσο, τα φάρμακα δεν υποκαθιστούν την ανάγκη για εντατική παρακολούθηση και συμβουλευτική υποστήριξη των ασθενών και της οικογένειας τους. 

www.emedi.gr

 

Διαβάστηκε 3978 φορές Τελευταία τροποποίηση στις Παρασκευή, 01 Νοεμβρίου 2013 18:37
Σαββούλα Μάλλιου Κριαρά

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Από τι πυροδοτούνται οι ημικρανίες; Νόσος Tay-Sachs »