Παρασκευή, 10 Ιανουαρίου 2014 16:32

Jet lag

Γράφτηκε από την
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(1 Ψήφος)

Μεταβολή βιολογικών ρυθμών - Jet lag

Γράφει η

Σάββη Μάλλιου Κριαρά,

Ειδικός Παθολόγος - Ογκολόγος, MD, PhD

με εξειδίκευση στην Αεροπορική Ιατρική

Το Jet lag, ιατρικά αναφέρεται ως μεταβολή βιολογικών ρυθμών.

Jet lag είναι μια φυσιολογική κατάσταση που προκύπτει από αλλαγές στο σώμα του κιρκαδικού ρυθμού και είναι πολύ συχνό φαινόμενο όταν κάποιος κάνει υπερπόντια ταξίδια με μεγάλη διαφορά ώρας.

Κατατάσσεται ως μια διαταραχή του ύπνου, η οποία συμβαίνει όταν το βιολογικό ρολόι δεν ανταποκρίνεται στην τοπική ώρα. Το Jet lag προκύπτει από την αναπροσαρμογή που χρειάζεται να κάνει το σώμα σας, όταν αλλάζετε χρονικές ώρες και μπορεί να επηρεάσει τις συνήθειές σας στο φαγητό, στην εργασία, στη χαλάρωση και στον ύπνο.

Η κατάσταση του jet lag μπορεί να διαρκέσει αρκετές ημέρες και είναι συχνό στους πιλότους, στο πλήρωμα του αεροσκάφους και στους ταξιδιώτες. Οι αεροπορικές εταιρείες έχουν κανονισμούς που στοχεύουν στην καταπολέμηση της κόπωσης που προκαλείται από το jet lag.

Το Jet lag δημιουργεί προβλήματα παρόμοια με αυτά που προκαλούνται σε όσους εργάζονται με βάρδιες. Όταν ταξιδεύετε σε διάφορες χρονικές ζώνες, το ρολόι του σώματος θα είναι εκτός συγχρονισμού με την ώρα του προορισμού, καθώς βιώνει το φως της ημέρας και το σκοτάδι σε αντίθεση με τους ρυθμούς που έχει συνηθίσει.

Η ταχύτητα με την οποία το σώμα προσαρμόζεται στο νέο χρονοδιάγραμμα εξαρτάται από το άτομο. Μερικοί άνθρωποι μπορεί να χρειαστούν αρκετές ημέρες για να προσαρμοστούν σε μια νέα ζώνη ώρας, ενώ άλλοι αντιμετωπίζουν λιγότερα προβλήματα. Διασχίζοντας ένα ή δύο ζώνες ώρας δεν προκαλείται συνήθως το jet lag.

Το Jet lag δεν συνδέεται με τη διάρκεια της πτήσης, αλλά με την (δυτικά-ανατολικά), απόσταση που διανύεται.  Δηλαδή μια δεκάωρη πτήση από την Ευρώπη προς τη νότια Αφρική δεν προκαλεί  jet lag, ενώ ένα πεντάωρο ταξίδι από ανατολικά προς δυτικά, όπως η πτήση προς τις ΗΠΑ μπορεί κάλλιστα να οδηγήσει σε jet lag. Επίσης, αν πετάτε ανατολικά, οπότε αφαιρούνται ώρες  υπάρχουν χειρότερα συμπτώματα από ότι όταν πετάτε δυτικά, οπότε προσθέτονται ώρες στη μέρα σας.

Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν σώματα που προσαρμόζονται με ρυθμό 1 ώρα την ημέρα. Αν περάσετε τέσσερις χρονικές ζώνες, αυτό σημαίνει ότι το σώμα μπορεί να χρειαστεί 4 ημέρες για να συγχρονιστεί στους καθημερινούς του ρυθμούς.


Τα συμπτώματα του jet lag περιλαμβάνουν:

  • Πονοκέφαλο
  • Κόπωση, υπνηλία
  • Δυσκολία στον ύπνο
  • Ευερεθιστότητα
  • Απώλεια πνευματικής οξύτητας
  • Μικρά προβλήματα συντονισμού
  • Το φαινόμενο των κόκκινων ματιών της πτήσης είναι ένα άλλο φαινόμενο που παρατηρείται στα ταξίδια προς ανατολικά

Πρόληψη  του Jet lag

- Διατηρήστε ένα σταθερό πρόγραμμα ύπνου πριν το ταξίδι σας.  Μην αποφεύγετε τον ύπνο προκειμένου να είστε κουρασμένος.

- Αν ταξιδεύετε ανατολικά, κοιμηθείτε νωρίτερα από ότι το συνηθίζετε δύο νύχτες πριν το ταξίδι.  Κοιμηθείτε αργότερα από ότι το συνηθίζετε, αν ταξιδεύετε δυτικά.

- Για κοντινά ταξίδια,  διατηρήστε ένα σταθερό πρόγραμμα για τις καθημερινές σας συνήθειες φαγητού και ύπνου,  για όσο χρόνο βρίσκεστε στον προορισμό σας.  Για πιο μακρινά ταξίδια,  προσπαθήστε πριν ακόμη φύγετε να προσαρμοστείτε στο χρονοδιάγραμμα με το οποίο ταξιδεύετε.  Ρυθμίστε το ρολόι σας στην ώρα του προορισμού σας πριν ξεκινήσετε το ταξίδι.

- Κατά τη διάρκεια της πτήσης αποφύγετε τον ύπνο κατά τις ώρες που είναι ακατάλληλες για ύπνο στην περιοχή του προορισμό σας.

- Κάντε όσο τον δυνατόν περισσότερες στάσεις για να χαλαρώσετε και να ξεκουραστείτε.

- Πίνετε άφθονα υγρά, αλλά αποφύγετε τα οινοπνευματώδη και την καφεΐνη. Επίσης, περιορίστε την κατανάλωση τροφών με αλάτι και λίπος,  τηρείστε την ειδική διατροφή που ακολουθείτε ή ζητήστε τα ειδικά γεύματα για αποφυγή του Jet lag από την αεροσυνοδό. Κάποιοι πιστεύουν ότι δεν πρέπει να λαμβάνεται τροφή στο αεροπλάνο και η αποφυγή τροφής για 16 ώρες πριν την άφιξη στον προορισμό προστατεύει από το Jet lag.

-Αν ασκείστε σε τακτική βάση, συνεχίστε την άσκηση και στον προορισμό σας. Αποφύγετε όμως να γυμνάζεστε αργά το βράδυ γιατί η γυμναστική μπορεί να σας κρατήσει σε εγρήγορση.

-Για σημαντικές εκδηλώσεις ή συναντήσεις στον προορισμό σας, προσπαθήστε να φτάνετε νωρίτερα, ώστε να προλαβαίνετε να προσαρμοστείτε στην διαφορά της ώρας.

- Η Μελατονίνη, μια ορμόνη που παράγεται από την επίφυση στο σκοτάδι,  η οποία πωλείται σε καταστήματα υγιεινής διατροφής ως συμπλήρωμα, μπορεί να βοηθήσει την μείωση του jet lag. Κατά τη διάρκεια της πτήσης θα ήταν καλό εάν λαμβάνατε κάποια ποσότητα μελατονίνης (3-5mg είναι αρκετά) στον χρόνο που κανονικά θα κοιμόσαστε στον προορισμό σας. Μετά την άφιξή στον προορισμό δοκιμάστε να πάρετε μελατονίνη μερικές ώρες πριν τον ύπνο για μερικές μέρες. Υψηλότερες δόσεις  μελατονίνης μπορεί να προκαλέσουν υπνηλία, λήθαργο, σύγχυση και μειωμένη πνευματική οξύτητα.  Η μελατονίνη δεν συνιστάται για τα άτομα με  συμπτώματα σοβαρής ψυχικής ασθένειας, σοβαρές αλλεργίες,  αυτοάνοσα νοσήματα,  καρκίνο του ανοσοποιητικού συστήματος και έγκυες γυναίκες.

-Μερικοί ισχυρίζονται ότι οι χρησιμοποιώντας λαμπτήρες για θεραπεία με φως, όταν χρησιμοποιείται στη σωστή ώρα, σε συνδυασμό με την αποφυγή του φωτός κατά τη διάρκεια συγκεκριμένων περιόδων, μπορεί να φέρει αποτέλεσμα.  Η παρουσία  χαμηλού φωτισμού τη νύχτα επιταχύνει τα ποσοστά αποκατάστασης  από Jet lag. Αυτό θεωρείται ότι σχετίζεται με την  προσομοίωση του φεγγαριού.

-Μια πρόσφατη μελέτη σε χάμστερ έδειξε ότι κιτρική σιλδεναφίλη (εμπορικώς γνωστό ως Viagra) βοηθά ως 50% για γρηγορότερη ανάρρωση από το Jet lag.

-Τέλος, κατά τη διάρκεια μεγάλων ταξιδιών πρέπει να κάνετε εκτάσεις και να περπατάτε για να μην σχηματιστούν θρόμβοι στα πόδια και στον πνεύμονα. Ειδικά καλσόν βοηθούν στην πρόληψη των θρομβώσεων των κάτω άκρων, όπως, επίσης, βοηθάει και η έναρξη ασπιρίνης λίγες ημέρες πριν το ταξίδι.

-Αν παίρνετε φάρμακα και κυρίως αν έχετε διαβήτη και παίρνετε ινσουλίνη, ίσως χρειαστεί να αλλάξετε τη δόση, τις τροφές και τις δραστηριότητές σας.

Διαβάστε, επίσης,

Ανεβασμένες οδηγίες ασφαλείας από τις αεροπορικές εταιρείες

Κόλπα για να κοιμηθείτε εύκολα

www.emedi.gr

Βιβλιογραφία

•  How to prevent and treat jet lag with light therapy, although this needs to be confirmed with more filed-based research. Currently, a major project on the effects of bright light on human circadian rhythms and jet lag is being undertaken by the Chronobiology Research group at Liverpool John Moores University.

•   Frank, D. W.; Evans, J. A.; Gorman, M. R. (2010). "Time-Dependent Effects of Dim Light at Night on Re-Entrainment and Masking of Hamster Activity Rhythms". Journal of Biological Rhythms 25 (2): 103–112.

•   Patrick M. Fuller, Jun Lu, Clifford B. Saper: Differential rescue of light- and food-entrainable circadian rhythms. Science, vol 320, pp 1074-1077, 23 May 2008

•   Coffee and naps not helping your jet lag? Try starving instead. New York Times, 23 May 2008.

•   "Viagra could aid jetlag recovery". BBC News. 2007-05-22.

www.emedi.gr

Γράφει η
Δρ Σάββη Μάλλιου Κριαρά
Ειδικός Παθολόγος- Ογκολόγος, MD, PhD

 

Διαβάστηκε 1586 φορές Τελευταία τροποποίηση στις Παρασκευή, 10 Ιανουαρίου 2014 16:57
Σαββούλα Μάλλιου Κριαρά

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.