Δευτέρα, 09 Φεβρουαρίου 2015 08:16

Νευροπάθεια στους ογκολογικούς ασθενείς

Γράφτηκε από την
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(2 ψήφοι)

Η νευροπάθεια σε ασθενείς με καρκίνο είναι συχνή

Γράφει η

Δρ Σάββη Μάλλιου Κριαρά

Ειδικός Παθολόγος-Ογκολόγος, MD, PhD

Η νευροπάθεια στους ογκολογικούς ασθενείς μπορεί να είναι περιφερική και να οφείλεται στα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία του καρκίνου ή ακόμα και στην ακτινοβολία.

Περιφερική νευροπάθεια σε καρκινοπαθείς

Εμφανίζεται σε 10-20% όλων των ογκολογικών ασθενών και οφείλεται στην καχεξία, είναι παρανεοπλασματική αισθητικοκινητική ή οφείλεται στα κυτταροστατικά φάρμακα.

Η νευροπάθεια από τη χημειοθεραπεία

Είναι, συνήθως προσωρινή και εμφανίζεται με την εφαρμογή της χημειοθεραπείας (μόνο η σισπλατίνη κάνει καθυστερημένη νευροπάθεια)

Παρατηρείται απώλεια των εν τω βάθει αντανακλαστικών

Τα άκρα, συνήθως, επηρεάζονται (νευροπάθεια δίκην γαντιού, δίκην κάλτσας, επιδεινούμενη νευροπάθεια)

Η σισπλατίνη επηρεάζει την αισθητικότητα της δόνησης και της ιδιοδεκτικότητας

Οι ταξάνες και τα αλκαλοειδή της vinca επηρεάζουν τις αισθήσεις του πόνου και της θερμοκρασίας

Άλλα φάρμακα που προκαλούν νευροπάθεια είναι η προκαρβαζίνη, η μετρονιδαζόλη, η κυτοσίνη, η ιντερφερόνη, η θαλιδομίδη κ.ά.


Πρόληψη της νευροπάθειας στους ογκολογικούς ασθενείς

Σε προϋπάρχουσα νευροπάθεια να αποφεύγονται τα νευροτοξικά φάρμακα

Απαιτείται νευρολογική εκτίμηση πριν την έναρξη της αντικαρκινικής θεραπείας:

-Φυσική εξέταση ασθενούς

  • Παρατηρείται ο τρόπος που ο ασθενής περπατάει
  • Αν πονάει
  • Αν κουμπώνει τα κουμπιά σωστά και αν μπορεί να ντυθεί
  • Επίσης, γίνονται ερωτήσεις στον ασθενή (αν μπορεί να καθίσει εύκολα στην καρέκλα, αν μπορεί να ανέβει σκάλες, αν μπορεί να ντυθεί και να κάνει μόνος του μπάνιο, αν έχει πέσει ποτέ και αν χρειάζεται βοήθεια για να εκτελέσει τις καθημερινές του δραστηριότητες).

-Έλεγχος αισηθητικότητας της δόνησης

Γίνεται η δοκιμασία Weber που είναι ένα γρήγορο τεστ προσυμπτωματικού ελέγχου για την ακοή και για την αίσθηση της δόνησης. Μπορεί να ανιχνεύσει μονόπλευρη βαρηκοΐα αγωγιμότητας (μέσο αυτί) και μονόπλευρη νευροαισθητήρια απώλεια ακοής (έσω αυτί). Στην δοκιμασία Weber ένα δονούμενο διαπασών (256 Hz) τοποθετείται στο κέντρο του μετώπου, πάνω από το άνω χείλος, κάτω από τη μύτη, πάνω από τα δόντια, ή πάνω από το κεφάλι σε επαφή με το οστό. Ο ασθενής καλείται να αναφέρει σε ποιο αυτί ο ήχος ακούγεται πιο δυνατά. Φυσιολογικά ο ήχος ακούγεται εξίσου και στις δύο πλευρές. Εάν το ελαττωματικό αυτί ακούει το διαπασών Weber πιο δυνατά, το εύρημα δείχνει μια αγώγιμη απώλεια ακοής στο αυτί. Εάν το φυσιολογικό αυτί ακούει το διαπασών καλύτερα, υπάρχει νευροαισθητήρια βαρηκοΐα, από την άλλο (ελαττωματικό) αυτί.  Συνήθως, υπάρχει ομόπλευρη  απώλεια ακοής αγωγής ή αντίθετη νευροαισθητήρια απώλεια ακοής.

Στην περίπτωση όπου ο ασθενής δεν γνωρίζει αν έχει απώλεια ακοής, ο κλινικός γιατρός πρέπει να χρησιμοποιήσει τη δοκιμασία Rinne σε συνδυασμό με την Weber. Στην δοκιμασία Rinne, ένα δονούμενο διαπασών (συνήθως 512 Hz) τοποθετείται στο μαστοειδές οστό πίσω από κάθε αυτί μέχρι ο ήχος να μην ακούγεται πλέον. Στη συνέχεια, τοποθετείται αμέσως έξω από το αυτί και ζητείται από τον ασθενή να αναφέρει πότε η δόνηση δεν ακούγεται πια. Μια κανονική ή θετική δοκιμασία Rinne είναι όταν ο ήχος ακούγεται έξω από το αυτί (αγωγιμότητα του αέρα)  πιο δυνατά από ό,τι από το πάνω μέρος της μαστοειδούς απόφυσης πίσω από το αυτί. Σε βαρηκοΐα αγωγιμότητας, η αγωγιμότητα των οστών είναι καλύτερη από του αέρα (αρνητική δοκιμασία).

-Έλεγχος της ιδιοδεκτικότητας

Ζητείται από τον ασθενή να βαδίζει στις φτέρνες και στις μύτες.

H δοκιμασία Romberg είναι ένα τεστ που χρησιμοποιείται για έλεγχο της νευρολογικής λειτουργίας, καθώς επίσης και ως αλκοτέστ κατά την οδήγηση. Η εξέταση αυτή βασίζεται στην παραδοχή ότι ένα άτομο χρειάζεται τουλάχιστον δύο από τα ακόλουθες τρεις αισθήσεις για να διατηρήσει την ισορροπία του, ενώ στέκεται: την ιδιοδεκτικότητα (η ικανότητα να γνωρίζει το σώμα του στο χώρο), η  αιθουσαία λειτουργία (η ικανότητα να γνωρίζει τη θέση του κεφαλιού στο χώρο) και την όραση (παρακολούθηση και προσαρμογή σε αλλαγές στη θέση του σώματος). Ένας ασθενής που έχει ένα πρόβλημα με την ιδιοδεκτικότητα μπορεί ακόμη να διατηρήσει την ισορροπία με τη χρήση της αιθουσαίας λειτουργίας και την όραση. Στη δοκιμασία Romberg, ο ασθενής καλείται να κλείσει τα μάτια του. Η απώλεια της ισορροπίας ερμηνεύεται ως  θετική δοκιμασία. Η δοκιμασία Romberg χρησιμοποιείται για να ερευνήσει την αιτία της απώλειας του συντονισμού των κινήσεων (αταξία). Μια θετική δοκιμασία Romberg υποδηλώνει ότι η αταξία είναι αισθητήρια στη φύση, με την απώλεια της ιδιοδεκτικότητας. Εάν ένας ασθενής είναι αταξικός και η δοκιμασία Romberg δεν είναι θετική, αυτό σημαίνει ότι η αταξία είναι παρεγκεφαλιδική. Ζητήστε από τον ασθενή να σταθεί όρθιος με τα πόδια ενωμένα και τα μάτια κλειστά. Σταθείτε κοντά. Παρακολουθήστε την κίνηση του σώματος. Θετικό σημείο είναι όταν συμβαίνει μια ταλάντευση, μερικές φορές ακανόνιστη. Το βασικό χαρακτηριστικό είναι ότι ο ασθενής γίνεται πιο ασταθής με τα μάτια κλειστά. Η δοκιμασία Romberg είναι θετική αν ο ασθενής ταλαντεύεται ή πέφτει, ενώ τα μάτια του ασθενούς είναι κλειστά.  Η βάση αυτής της δοκιμασίας είναι ότι η ισορροπία προέρχεται από το συνδυασμό των διαφόρων νευρολογικών συστημάτων, δηλαδή της ιδιοδεκτικότητας, του αιθουσαίου συστήματος και της όρασης. Εάν οποιαδήποτε από αυτά τα δύο συστήματα λειτουργούν το άτομο θα πρέπει να είναι σε θέση να διατηρήσει την ισορροπία του. Το κλειδί για τη δοκιμή είναι ότι η όραση με τα κλειστά μάτια καταργείται και μόνο τα δύο από τα τρία συστήματα που απομένουν θα διατηρήσουν την ισορροπία στον ασθενή αν δεν έχει νευρολογικά προβλήματα. Οι ασθενείς με παρεγκεφαλιδική αταξία δεν είναι σε θέση να ισορροπήσει και με τα μάτια ανοικτά.  Μια θετική δοκιμασία Romberg έχει αποδειχθεί ότι είναι 90% ευαίσθητη και για την οσφυϊκή σπονδυλική στένωση.

-Έλεγχος της αισθητικότητας

Έλεγχος με βαμβάκι και της ικανότητας του ασθενούς να ξεχωρίσει το μυτερό από το μη μυτερό (παραμάνα)

Αν έχει την ικανότητα να διακρίνει τα σημεία και την ένταση της αδυναμίας


Θεραπεία της νευροπάθειας σε ογκολογικούς ασθενείς:

  • H αμινοφωστίνη στην νευροπάθεια

Η αμινοφωστίνη ελαττώνει την νευροτοξικότητα από την σισπλατίνη σε δόση 740-910 mg/m2 30 λεπτά πριν την χημειοθεραπεία. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες της αμιφωστίνης είναι ναυτία, έμετος και υπόταση.

  • Η γλουταθειόνη στη νευροπάθεια

Ελαττώνει τη νευροπάθεια 3ου και 4ου βαθμού

Ελαττώνει τη νευροπάθεια από οξαλοπλατίνη σε δόση 1500 mg/m2

Σε δυσαισθησία του  κρύου και ελαφρά παραισθησία δεν λαμβάνονται μέτρα. Σε μεγάλη παραισθησία και σοβαρή δυσαισθησία η οποία συνεχίζει για πάνω από 7 ημέρες γίνεται 25% μείωση της δόσης. Αν συνεχίζουν τα συμπτώματα σταματάει για έναν κύκλο η θεραπεία και γίνεται επανέναρξη με 25% μείωση. Αν πάλι δεν υπάρξει βελτίωση μετά τις 14 ημέρες η θεραπεία ξεκινάει με 75% μείωση της δόσης.

Σε λαρυγγόσπασμο γίνεται παρατεταμένη έγχυση των φαρμάκων για πάνω από 6 ώρες.

Χρήσιμα φάρμακα για τη νευροπάθεια σε ογκολογικούς ασθενείς είναι η νορτριπτυλίνη 150mg/ ημέρα και η gabapentin 3x300mg/ημέρα.

Ο μόνος τρόπος για να αποφευχθούν οι παρενέργειες από τα αντικαρκινικά φάρμακα που χρησιμοποιούνται στους ασθενείς με καρκίνο είναι να γίνεται εξατομικευμένη θεραπεία, σύμφωνα, με το μοριακό προφίλ του όγκου.

Διαβάστε, επίσης,

Η ανάγκη για βελτίωση της ακτινοθεραπείας στους όγκους του εγκεφάλου

Η ακτινοβολία προκαλεί νευροπάθεια σε επιζώντες καρκίνου

Σύνδρομο ανήσυχων ποδιών

Πώς το κρασί μειώνει τις τοξικές επιδράσεις της ακτινοθεραπείας

Δηλητηρίαση από ακτινοβολία

Μυρμήγκιασμα

Επικίνδυνοι πόνοι

Νευροπαθητικός πόνος

Προσοχή το Revlimid έχει πολλές παρενέργειες

Μυελοπάθεια μετά από ακτινοβολία

Σταματήστε να κάνετε χημειοθεραπεία

Θεραπεία του καρκίνου εξατομικευμένα

Μοριακό προφίλ του όγκου

Πώς η χημειοθεραπεία προκαλεί άνοια

Σημαντικές πληροφορίες για τα συμπληρώματα γλουταθειόνης

Γλουταθειόνη

www.emedi.gr

Γράφει η
Δρ Σάββη Μάλλιου Κριαρά
Ειδικός Παθολόγος- Ογκολόγος, MD, PhD

 

 

 

 

 

Διαβάστηκε 3832 φορές Τελευταία τροποποίηση στις Δευτέρα, 09 Φεβρουαρίου 2015 16:25
Σαββούλα Μάλλιου Κριαρά

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.