Δευτέρα, 01 Φεβρουαρίου 2016 08:59

Η θεραπεία του καρκίνου στα παιδιά πρέπει να είναι εξατομικευμένη

Γράφτηκε από την
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(9 ψήφοι)

Δεν πρέπει να γίνονται πρωτόκολλα χημειοθεραπείας στα παιδιά που έχουν καρκίνο

Γράφει η 

Δρ Σάββη Μάλλιου Κριαρά 

Ειδικός Παθολόγος-Ογκολόγος, MD, PhD

Οι οικογένειες των παιδιών με καρκίνο έχουν το δικαίωμα να αρνηθούν να κάνουν χημειοθεραπεία και ακτινοθεραπεία στα παιδιά τους;;;

Οι παρενέργειες για το παιδί είναι πολλές και επηρεάζουν μακροπρόθεσμα την ποιότητα της ζωής του παιδιού.

Οι σκέψεις των γονιών που δεν θέλουν να κάνουν τα παιδιά τους ακτινοθεραπεία και χημειοθεραπεία...

1. Η χημειοθεραπεία είναι δηλητήριο.

2. Η χημειοθεραπεία είναι χειρότερη από την ίδια την ασθένεια. Τα φάρμακα ταξιδεύουν σε όλο το σώμα και επηρεάζουν και τα φυσιολογικά, υγιή κύτταρα που είναι ταχέως αναπτυσσόμενα στα παιδιά.

3. Η χημειοθεραπεία και η ακτινοθεραπεία προκαλούν πολύ περισσότερες παρενέργειες στα παιδιά, από ότι στους ενήλικες. Σε γενικές γραμμές, για τις θεραπείες για τον καρκίνο της παιδικής ηλικίας χρησιμοποιούνται υψηλότερες δόσεις χημειοθεραπείας και ακτινοβολίας από ό, τι χρησιμοποιούνται για τους ενήλικες και λαμβάνουν αυτές τις υψηλές αυτές δόσεις σε μικρότερο χρονικό διάστημα. Οι παρενέργειες ποικίλουν από άτομο σε άτομο, ακόμη και μεταξύ εκείνων που έλαβαν την ίδια θεραπεία. Μερικά παιδιά έχουν πολύ λίγες παρενέργειες, ενώ άλλα έχουν πολλές.

4. Τα οστά και τα εσωτερικά όργανα καταστρέφονται από τη χημειοθεραπεία και την ακτινοθεραπεία. Η χημειοθεραπεία και η ακτινοβολία έχουν μακροπρόθεσμες συνέπειες για την καρδιά, τα νεφρά και τους πνεύμονες, και προκαλούν αλλαγές στην οστική πυκνότητα. Οι επιζώντες από παιδικό και εφηβικό καρκίνο έχουν οστεοπόρωση κατά τη διάρκεια και μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας.

5. Καταστρέφεται το ανοσοποιητικό σύστημα του παιδιού. Η εντατική χημειοθεραπεία σε παιδιά με κακοήθη νοσήματα προκαλεί ανοσολογική ανεπάρκεια, με μεγάλη μείωση των επιπέδων των αντισωμάτων κατά των ιογενών ασθενειών, όπως η ιλαρά και η παρωτίτιδα κ.ά, αλλά και κατά του ίδιου του καρκίνου. Μήπως, σκέφτονται οι χημειοθεραπείες και οι ακτινοθεραπείες ευθύνονται για τις υποτροπές, για τους θανάτους και για τους δεύτερους καρκίνους που εμφανίζουν;

6. Η χημειοθεραπεία και η ακτινοβολία προκαλούν στα παιδιά κατάθλιψη. Η κατάθλιψη επηρεάζει 25 τοις εκατό των παιδιών με καρκίνο.

Όταν ένα παιδί διαγνωστεί με καρκίνο, η οικογένεια και περισσότερο οι γονείς θα αντιμετωπίσουν πολλά προβλήματα.

8 στα 10 παιδιά που λαμβάνουν θεραπεία για τον καρκίνο επιβιώνουν τουλάχιστον 5 χρόνια, και αρκετά παιδιά μπορούν να θεραπευθούν. Όμως, οι θεραπείες αυτές προκαλούν πολλά προβλήματα υγείας αργότερα.

Οι  παρενέργειες της θεραπείας του καρκίνου είναι βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες.

Μερικά προβλήματα μπορεί να μην υποχωρήσουν μήνες ή χρόνια μετά τη θεραπεία. Επειδή τα παιδιά με καρκίνο, σήμερα επιβιώνουν στην ενήλικη ζωή, η μακροπρόθεσμη υγεία τους και αυτές οι καθυστερημένες επιπτώσεις στην υγεία τους έχουν μεγάλη σημασία για την επαγγελματική, κοινωνική και οικογενειακή τους κατάσταση.

Η θεραπεία του καρκίνου της παιδικής ηλικίας απαιτεί μια πολύ εξειδικευμένη προσέγγιση και απαιτείται μετέπειτα φροντίδα και παρακολούθηση για καθυστερημένες επιπτώσεις. Οι μακροπρόθεσμες επιδράσεις μπορεί να περιλαμβάνουν περισσότερα από ένα όργανο του σώματος (ή περισσότερα από ένα σύστημα οργάνων) και μπορεί να ήπιες ή σοβαρές.

Η προσεκτική παρακολούθηση μετά τη θεραπεία του καρκίνου επιτρέπει στους γιατρούς να διαγνώσουν και να θεραπεύσουν τυχόν απώτερες επιπλοκές όσο το δυνατόν νωρίτερα.

Το πρόγραμμα παρακολούθησης εξαρτάται από τον  τύπο του καρκίνου που είχε το παιδί και από τις θεραπείες που χρησιμοποιήθηκαν.

Ποια παιδιά είναι σε κίνδυνο για καθυστερημένες επιπτώσεις από τη θεραπεία του καρκίνου;

Κάθε παιδί πρέπει να παίρνει εξατομικευμένη θεραπεία, ανάλογα με το μοριακό προφίλ του όγκου.

Οι θεραπείες που χρησιμοποιούνται πρέπει να ποικίλουν από παιδί σε παιδί ανάλογα

Διαβάστε, επίσης,

Γονιδιακή έκφραση και ανάλυση μεταλλάξεων όγκων 

Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις διαφέρουν και εξαρτώνται κυρίως από το είδος της θεραπείας που χρησιμοποιείται και τις δόσεις που δίνονται.

Ο κίνδυνος ενός παιδιού για μακροπρόθεσμες επιπτώσεις επηρεάζεται και από:

  • Τον τύπο του καρκίνου που έχει
  • Την ηλικία στην οποία εμφάνισε τον καρκίνο
  • Την ηλικία στην οποία έκανε τη θεραπεία για τον καρκίνο
  • Τη γενική υγεία του παιδιού πριν εμφανίσει τον καρκίνο
  • Το γενετικό προφίλ του παιδιού (ο καρκίνος στα παιδιά είναι τις περισσότερες φορές κληρονομικός)

Τι προκαλεί τις καθυστερημένες επιπτώσεις στα παιδιά με καρκίνο;

Οι καθυστερημένες επιπτώσεις προκαλούνται από τη θεραπεία του καρκίνου σε υγιή κύτταρα στο σώμα. Οι περισσότερες όψιμες επιδράσεις  προκαλούνται από τη χημειοθεραπεία ή την ακτινοβολία. Μια μεγάλη χειρουργική επέμβαση μπορεί, επίσης, να οδηγήσει σε καθυστερημένες επιπτώσεις.

Οι θεραπείες για τον καρκίνο, όπως η ακτινοθεραπεία ή η χημειοθεραπεία σκοτώνουν τα κύτταρα που αναπτύσσονται γρήγορα, όπως τα καρκινικά κύτταρα. Αλλά σε ένα παιδί, και πολλά υγιή κύτταρα σε όργανα σε όλο το σώμα αυξάνονται γρήγορα. Η θεραπεία μπορεί να βλάψει αυτά τα κύτταρα...

Χημειοθεραπεία

Χημειοθεραπεία είναι η χρήση φαρμάκων για να εξοντωθούν τα καρκινικά κύτταρα και έχουν αυτά τα φάρμακα πολλές βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες παρενέργειες. Αυτές οι ανεπιθύμητες ενέργειες εξαρτώνται από τον τύπο και την δόση των φαρμάκων, καθώς και το πόσο συχνά και για πόσο χρονικό διάστημα δίνεται η θεραπεία. Για παράδειγμα, οι παρενέργειες είναι πιθανόν να είναι πιο σοβαρές με την υψηλή δόση χημειοθεραπείας που ακολουθείται από μεταμόσχευση βλαστικών κυττάρων.

Τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα επιτίθενται σε κύτταρα που αυξάνονται γρήγορα και διαιρούνται. Τα φάρμακα λειτουργούν επειδή τα καρκινικά κύτταρα αναπτύσσονται και διαιρούνται ταχύτερα από τα περισσότερα φυσιολογικά κύτταρα. Αλλά κάποια φυσιολογικά κύτταρα διαιρούνται, επίσης, γρήγορα, όπως τα κύτταρα του μυελού των οστών που φτιάχνουν νέα κύτταρα του αίματος, τα κύτταρα που ευθυγραμμίζουν το εσωτερικό του στόματος και των εντέρων (βλεννογόνοι), και τα θυλακιώδη κύτταρα στις τρίχες. Αυτά τα διαιρούμενα κύτταρα είναι αυτά που καταστρέφονται από τη χημειοθεραπεία. Αυτό μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες κατά τη διάρκεια της θεραπείας, όπως χαμηλά επίπεδα αιμοσφαιρίων, ναυτία, διάρροια, ή απώλεια μαλλιών. Αυτές οι βραχυπρόθεσμες παρενέργειες, συνήθως, υποχωρούν με το χρόνο μετά τη διακοπή της θεραπείας.

Οι μακροπρόθεσμες παρενέργειες, από την άλλη πλευρά, μπορεί να συμβουν πολλά χρόνια αργότερα. Ολόκληρο το σώμα ενός παιδιού αυξάνεται. Αυτό σημαίνει ότι πολλά διαφορετικά υγιή, φυσιολογικά κύτταρα διαιρούνται ταχύτερα από ό, τι  σε έναν ενήλικα. Ορισμένοι τύποι φαρμάκων χημειοθεραπείας μπορούν να βλάψουν τα κύτταρα αυτά και να μην γίνει σωστή ανάπτυξή τους.

Ακτινοθεραπεία

Η ακτινοθεραπεία χρησιμοποιεί ακτίνες υψηλής ενέργειας για να σκοτώσει τα καρκινικά κύτταρα και να συρρικνώσει τους όγκους. Η ακτινοβολία μπορεί να προέρχεται από έξω από το σώμα (εξωτερική ακτινοβολία) ή από ραδιενεργά υλικά που τοποθετούνται μέσα ή δίπλα στον όγκο (εσωτερική ακτινοβολία). Η ακτινοβολία χρησιμοποιείται μερικές φορές μαζί με άλλες θεραπείες, όπως πριν ή μετά από χειρουργική επέμβαση, ή μαζί με τη χημειοθεραπεία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να είναι η κύρια θεραπεία.

Όμως, η ακτινοθεραπεία μπορεί να επηρεάσει και τα φυσιολογικά κύτταρα και τα καρκινικά κύτταρα.

Ο κίνδυνος ενός παιδιού για όψιμες επιδράσεις από την ακτινοβολία εξαρτάται από έναν αριθμό παραγόντων:

-Η δόση της ακτινοβολίας. Υψηλότερες δόσεις συχνά συνδέονται με μεγαλύτερο κίνδυνο.
-Η περιοχή του σώματος που ακτινοβολείται. Ορισμένα όργανα και μέρη του σώματος είναι πιο πιθανό να επηρεαστούν από την ακτινοβολία από άλλα.
-Η ηλικία του παιδιού. Τα μικρότερα παιδιά είναι πιο ευαίσθητα στις επιδράσεις της ακτινοβολίας.
-Το γενετικό υλικό του παιδιού. Μερικά παιδιά διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για παρενέργειες. Για παράδειγμα, τα παιδιά με την κληρονομική μορφή του ρετινοβλαστώματος (καρκίνος ματιού) είναι πιο ευαίσθητα στις επιδράσεις της ακτινοβολίας.

Χειρουργική

Η χειρουργική επέμβαση είναι σημαντικό μέρος της θεραπείας για πολλούς καρκίνους.

Όπως και με άλλους τύπους θεραπείας, οι πιθανές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της χειρουργικής επέμβασης εξαρτώνται από έναν αριθμό διαφορετικών παραγόντων:

Ο τύπος του καρκίνου προσδιορίζει την έκταση της χειρουργικής επέμβασης που απαιτείται. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η χειρουργική επέμβαση μπορεί να είναι αρκετά μικρή και μπορεί να αφήσει μια απλή ουλή. Σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί να είναι πιο εκτεταμένη και να απαιτηθεί η αφαίρεση μέρους ή όλου του οργάνου, ή ακόμα και ενός άκρου. Οι γιατροί προσπαθούν να περιορίσουν την έκταση της χειρουργικής επέμβασης, αφαιρώντας όλο τον καρκίνο και όσο το δυνατόν πιο μικρές ποσότητες υγιών ιστών μπορούν...

Η ηλικία του παιδιού, επίσης, είναι σημαντική. Τα μικρότερα παιδιά, των οποίων τα σώματα εξακολουθούν να αυξάνονται γρήγορα, μπορεί να επηρεάζονται περισσότερο από κάποιες χειρουργικές επεμβάσεις από ότι  τα μεγαλύτερα παιδιά που βρίσκονται ήδη σε πλήρη ή σχεδόν πλήρη διαμόρφωση της ανάπτυξης του σώματός τους.


 

Αποτελέσματα της θεραπείας σε ορισμένα μέρη του σώματος των παιδιών

  • Εγκέφαλος

Μερικές θεραπείες που χρησιμοποιούνται για όγκους στον εγκέφαλο ή σε παιδιά με οξεία λεμφοκυτταρική λευχαιμία (ALL) είναι πιο πιθανό να έχουν μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στον εγκέφαλο, αλλά και τα παιδιά με άλλους καρκίνους μπορεί να επηρεαστούν, επίσης. Οι θεραπείες που μπορεί να επηρεάσουν τον εγκέφαλο είναι η χειρουργική επέμβαση, η ακτινοθεραπεία, και η χημειοθεραπεία.

Τα φυσιολογικά κύτταρα του εγκεφάλου αναπτύσσονται γρήγορα κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής, καθιστώντας τον οργανισμό πολύ ευαίσθητο στην ακτινοβολία. Πρέπει να αποφεύγεται η χρήση ακτινοθεραπείας στο κεφάλι σε παιδιά μικρότερα των 3 ετών για τον περιορισμό των βλαβών στην ανάπτυξη του εγκεφάλου. Αλλά ακόμη και σε μεγαλύτερα παιδιά, η ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει προβλήματα, όπως μαθησιακές δυσκολίες. 

Ορισμένοι τύποι χημειοθεραπείας, που δίνονται είτε σε μια φλέβα (ενδοφλέβια) ή απευθείας στην σπονδυλική στήλη (ενδοραχιαία χημειοθεραπεία), μπορεί επίσης να προκαλέσουν μαθησιακές δυσκολίες στα παιδιά. Αυτό είναι πιο πιθανό να συμβεί, εάν υψηλότερες δόσεις ορισμένων φαρμάκων χημειοθεραπείας χρησιμοποιούνται, και όσο πιο μικρό είναι το παιδί κατά το χρόνο της θεραπείας. Οι μαθησιακές δυσκολίες είναι πιο συχνές σε παιδιά που κάνουν και χημειοθεραπεία και ακτινοβολία στον εγκέφαλο.

Τα μαθησιακά προβλήματα και γνωστικές διαταραχές, συνήθως εμφανίζονται μέσα σε λίγα χρόνια από τη θεραπεία και είναι:

  • Χαμηλότερο IQ, που ποικίλει ανάλογα με το πόσο έντονη είναι η θεραπεία
  • Χαμηλές επιδόσεις στο σχολείο
  • Προβλήματα με τη μνήμη και την προσοχή
  • Κακός συντονισμός των κινήσεων
  • Προβλήματα συμπεριφοράς
  • Μη λεκτικές δεξιότητες όπως τα μαθηματικά είναι πιο πιθανό να επηρεαστούν πιο πολύ από τις γλωσσικές δεξιότητες, όπως η ανάγνωση ή ορθογραφία, αλλά σχεδόν κάθε τομέας της ανάπτυξης του εγκεφάλου μπορεί να επηρεαστεί.
  • Άλλες απώτερες επιπλοκές που μπορεί να εμφανιστούν, ανάλογα με το είδος της θεραπείας που χρησιμοποιείται, είναι οι επιληπτικές κρίσεις και οι συχνοί πονοκέφαλοι.

Θεραπείες που επηρεάζουν τον εγκέφαλο μπορεί επίσης να προκαλέσουν και άλλες επιδράσεις στο σώμα. Για παράδειγμα, η θεραπεία με ακτινοβολία μπορεί να επηρεάσει  την υπόφυση, η οποία βρίσκεται στη βάση του εγκεφάλου και βοηθά στον έλεγχο των επιπέδων των πολλών ορμονών στο σώμα. Τα συμπτώματα των προβλημάτων της υπόφυσης είναι η κόπωση, η νωθρότητα, η μειωμένη όρεξη, η δυσανεξία στο κρύο, και η δυσκοιλιότητα, που υποδηλώνουν χαμηλά επίπεδα ορισμένων ορμονών. Άλλα προβλήματα είναι η καθυστερημένη ανάπτυξη ή / και η σεξουαλική ωρίμανση.

  • Όραση

Η θεραπεία του καρκίνου μπορεί να επηρεάσει την όραση με πολλούς τρόπους. Προβλήματα όρασης μετά τη θεραπεία είναι πιο συχνά σε ρετινοβλάστωμα, που είναι παιδικός καρκίνος που ξεκινά στην ευαίσθητη περιοχή του ματιού στο φως (αμφιβληστροειδής). Σε πολλές περιπτώσεις, η όραση στο μάτι έχει ήδη καταστραφεί από τον όγκο κατά τον χρόνο της διάγνωσης. Μπορεί να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση του πάσχοντος οφθαλμού. Εάν αυτό γίνει, ένα προσθετικό (τεχνητό) μάτι τοποθετείται στη θέση του βολβού του ματιού.

Η ακτινοθεραπεία στο μάτι μπορεί μερικές φορές να προκαλέσει βλάβη σε εσωτερικά μέρη του οφθαλμού και να δημιουργηθούν προβλήματα όρασης. Η ακτινοβολία στην περιοχή του ματιού προκαλεί καταρράκτη (θόλωση του φακού του ματιού) συναρτήσει του χρόνου. Η θεραπεία με ακτινοβολία στα οστά κοντά στο μάτι μπορεί, επίσης, να καθυστερήσει την ανάπτυξη των οστών, κι έτσι να αλλάξει το σχήμα του προσώπου του παιδιού καθώς μεγαλώνει.

Οι όγκοι της υπόφυσης, μπορεί, επίσης, να επηρεάσουν την όραση. Αυτός ο αδένας είναι πολύ κοντά στα οπτικά νεύρα, τα οποία συνδέουν τα μάτια  με τον τον εγκέφαλο. Η χειρουργική επέμβαση ή η ακτινοβολία στην περιοχή θα μπορούσε, επίσης, να επηρεάσει αυτά τα νεύρα, και να προκληθούν προβλήματα όρασης.

Ορισμένα φάρμακα χημειοθεραπείας μπορεί να είναι τοξικά για το μάτι και μπορεί να οδηγήσουν σε προβλήματα, όπως θολή όραση, διπλή όραση, και γλαύκωμα. Πολλές φορές, αυτές οι επιδράσεις θέλουν χρόνο για να εκδηλωθούν.

Τα παιδιά που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση βλαστικών κυττάρων διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για ορισμένα προβλήματα στα μάτια, αν αναπτύξουν χρόνια νόσο μοσχεύματος έναντι ξενιστή. Αυτή είναι μια κατάσταση στην οποία το νέο ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στα κύτταρα στο μάτι (καθώς και άλλα κύτταρα του σώματος).

Άλλες καθυστερημένες επιπτώσεις στο μάτι περιλαμβάνουν:

-Ξηροφθαλμία
-Υγρά μάτια
-Ερεθισμός των οφθαλμών (αίσθηση σαν κάτι να υπάρχει στο μάτι)
-Αποχρωματισμένος σκληρός χιτώνας (λευκό μέρος του ματιού)
-Κακή όραση
-Ευαισθησία στο φως
-Κακή νυχτερινή όραση
-Όγκοι στο βλέφαρο
-Βλεφαρόπτωση
-Εάν η θεραπεία του καρκίνου επηρεάσει την όραση, η όραση του παιδιού θα πρέπει να ελέγχεται κατά τη διάρκεια της θεραπείας, έτσι ώστε, το σχέδιο θεραπείας μπορεί να αλλάξει αν υπάρχουν σημεία απώλειας όρασης. Μετά τη θεραπεία, οι οφθαλμολογικές εξετάσεις θα πρέπει να γίνονται τακτικά, γιατί μπορεί να χρειαστούν θεραπείες, όπως χειρουργική αφαίρεση του καταρράκτη ή γυαλιά.

  • Ακοή

Ορισμένα φάρμακα χημειοθεραπείας, αλλά και αντιβιοτικά μπορεί να προκαλέσουν απώλεια ακοής (ιδιαίτερα στις υψηλές συχνότητες) της ακοής. Η ακτινοβολία που δίνεται στον εγκέφαλο ή το αυτί ή η χειρουργική επέμβαση μπορεί, επίσης, να οδηγήσουν σε απώλεια της ακοής. Αυτός ο κίνδυνος είναι υψηλότερος στα μικρότερα παιδιά κατά το χρόνο της θεραπείας.

Άλλες απώτερες επιπλοκές της θεραπείας στην ακοή είναι:

-Εμβοές στα αυτιά
-Πρόβλημα ακοής όταν τα επίπεδα θορύβου είναι υψηλά
-Ζάλη (αν η θεραπεία επηρεάζει το έσω αυτί)
-Ωτοσκλήρυνση
Εάν το παιδί έχει επιπτώσεις στην ακοή, από τη θεραπεία, θα πρέπει να γίνεται τακτικός έλεγχος, για να γίνει έγκαιρη αλλαγή στη θεραπεία, για να μην συμβεί απώλεια ακοής.

Μετά τη θεραπεία, οι τακτικές εξετάσεις ακοής, θα βοηθήσουν τα μικρότερα παιδιά με απώλεια ακοής να μην έχουν προβλήματα με την ανάπτυξη της γλώσσας. Τα μεγαλύτερα παιδιά μπορεί να έχουν προβλήματα στο σχολείο ή στις κοινωνικές τους συναναστροφές. Μερικά παιδιά μπορεί να χρειαστούν ακουστικά βαρηκοΐας ή πρέπει να μάθουν να χρησιμοποιούν τη νοηματική γλώσσα  για να μπορούν να επικοινωνούν αποτελεσματικά.

  • Θυροειδής

Ο θυρεοειδής αδένας, βρίσκεται στο μπροστινό μέρος του λαιμού και είναι ένα σημαντικό μέρος του ενδοκρινικού συστήματος. Οι ορμόνες του θυρεοειδούς επηρεάζουν την ανάπτυξη των παιδιών και βοηθούν στη ρύθμιση του μεταβολισμού του σώματος.

Η λειτουργία του θυρεοειδούς μπορεί να επηρεαστεί από την ακτινοθεραπεία ή τη χειρουργική επέμβαση στην περιοχή της κεφαλής και του λαιμού, ή από την ολοσωματική ακτινοβολία του σώματος, σε μεταμόσχευση αρχέγονων κυττάρων. Μερικοί όγκοι μπορεί να βλάψουν το θυρεοειδή άμεσα, ή την υπόφυση, η οποία με τη σειρά της επηρεάζει τη λειτουργία του θυρεοειδούς.

Η χαμηλή λειτουργία του θυρεοειδούς (υποθυρεοειδισμός), συμβαίνει όταν ο θυρεοειδής δεν φτιάχνει πλέον επαρκείς ορμόνες. Αυτό μπορεί να προκαλέσει κόπωση, ξηρό δέρμα, ανεξήγητη αύξηση βάρους, δυσκοιλιότητα, επιβράδυνση της ανάπτυξης των οστών, φτωχή μνήμη, κατάθλιψη, και αραίωση των μαλλιών. Τα χάπια ορμονικής υποκατάστασης του θυρεοειδούς μπορεί να χρειαστεί να χορηγούνται καθημερινά.

Η υπερδραστηριότητα του θυρεοειδούς (υπερθυρεοειδισμός) είναι λιγότερο πιθανή, αλλά μπορεί να συμβεί. Τα σημεία και συμπτώματα είναι η νευρικότητα, η απώλεια βάρους, η δυσκολία στον ύπνο, η διάρροια, και η διόγκωση του  θυρεοειδούς αδένα (βρογχοκήλη). Εάν απαιτείται θεραπεία, η χειρουργική επέμβαση ή η ακτινοβολία χρησιμοποιούνται στο θυρεοειδή αδένα για να μειωθούν τα επίπεδα των ορμονών του θυρεοειδούς.

Οι τακτικές εξετάσεις αίματος του θυρεοειδούς μπορεί να βοηθήσουν στην ανίχνευση αυτών των προβλημάτων νωρίς, συχνά πριν εμφανιστούν τα συμπτώματα. Εξετάσεις απαιτούνται συχνά για πολλά χρόνια μετά τη θεραπεία ακτινοβολίας, δεδομένου ότι μερικές φορές τα προβλήματα μπορεί να μην εμφανιστούν μέχρι και μια δεκαετία ή περισσότερο αργότερα. Η ακτινοβολία του θυρεοειδούς προκαλεί καρκίνο.

  • Μυς και οστά

Η ακτινοθεραπεία μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες στην σωστή ανάπτυξη των οστών και των μυών στους νέους, και προκαλεί επιβράδυνση της ανάπτυξης σε οποιαδήποτε περιοχή ακτινοβοληθεί. Τα οστά, οι μαλακοί ιστοί, οι μυς και τα αιμοφόρα αγγεία είναι πολύ ευαίσθητα στην ακτινοβολία κατά τη διάρκεια της ταχείας ανάπτυξης. Τα μικρά παιδιά και τα παιδιά στην εφηβεία βρίσκονται σε ιδιαίτερα υψηλό κίνδυνο για επιπτώσεις στην ανάπτυξή τους.

Μαζί με την ανάπτυξη των οστών, οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις που σχετίζονται με τα οστικά και μυϊκά προβλήματα είναι:

-Άνιση ανάπτυξη των δυο πλευρών του σώματος (μικρότερη ανάπτυξη στην πλευρά της θεραπείας)
-Πόνος στα οστά
-Δυσκαμψία των αρθρώσεων
-Αλλαγές στον τρόπο που το παιδί περπατά
-Αδύναμα οστά που μπορεί να σπάσουν εύκολα
-Μείωση του ασβεστίου στα οστά
-Ορισμένα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία ορισμένων καρκίνων μπορεί, επίσης, να επηρεάσουν τα οστά. Για παράδειγμα, τα κορτικοστεροειδή (όπως, η πρεδνιζόνη και η δεξαμεθαζόνη) είναι συχνά μέρος της χημειοθεραπείας που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία ορισμένων μορφών καρκίνου, όπως η λευχαιμία ή το λέμφωμα. Αυτά τα φάρμακα μπορούν μερικές φορές να προκαλέσουν οστεονέκρωση στην οποία τα αιμοφόρα αγγεία που τροφοδοτούν τα οστά καταστρέφονται. Αυτό μπορεί να αποδυναμώσει τμήματα των οστών και να προκαλείται πόνος (ειδικά στις αρθρώσεις των οστών) ή ακόμη και κατάγματα στο οστό. Η οστεονέκρωση μπορεί να επηρεάσει οποιοδήποτε οστά, αλλά πιο συχνά επηρεάζει τμήματα των οστών γύρω από τους γοφούς ή τα γόνατα. Η χημειοθεραπεία υψηλών δόσεων σε μεταμόσχευση αρχέγονων κυττάρων μπορεί, επίσης, να προκαλέσει οστεονέκρωση.

Η χειρουργική επέμβαση για ορισμένους τύπους καρκίνων της παιδικής ηλικίας μπορεί να έχει προφανείς επιπτώσεις στους μυς και την ανάπτυξη των οστών σε ορισμένα μέρη του σώματος. Αυτό είναι πιο πιθανό σε καρκίνους που ξεκινούν στα οστά (όπως οστεοσάρκωμα ή όγκοι Ewing) ή τους μύες (ραβδομυοσαρκώματα).

Ορισμένα προβλήματα στην ανάπτυξη των οστών μπορεί να προκληθούν από βλάβη στο ενδοκρινικό σύστημα.

  • Καρδιά και καρδιαγγειακό σύστημα

Οι καρδιακές παθήσεις μπορεί να είναι αποτέλεσμα των  θεραπειών για τον καρκίνο. Η πραγματική βλάβη στην καρδιά μπορεί να συμβεί κατά τη διάρκεια της θεραπείας, αλλά τα αποτελέσματα μπορεί να φανούν πολλά χρόνια, ή ακόμα και δεκαετίες αργότερα. Μια κατηγορία φαρμάκων που ονομάζονται ανθρακυκλίνες, τα οποία χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία πολλών μορφών καρκίνου της παιδικής ηλικίας, μπορεί να βλάψουν τον καρδιακό μυ ή να επηρεάσουν το ρυθμό της καρδιάς. Η βλάβη σχετίζεται με τη συνολική δόση του φαρμάκου και την ηλικία του παιδιού κατά τον χρόνο της θεραπείας. Οι δόσεις αυτών των φαρμάκων πρέπει να περιορίζονται όσο το δυνατόν περισσότερο, και να δίνονται φάρμακα που προστατεύουν την καρδιά από τις βλάβες των ανθρακυκλινών. 

Η ακτινοθεραπεία στο θώρακα ή τη σπονδυλική στήλη, ή όταν δίνεται σε ολόκληρο το σώμα (ολοσωματική ακτινοβόληση), μπορεί, επίσης, να βλάψει τον καρδιακό μυ ή να προκαλέσει προβλήματα στο ρυθμό της. Η ακτινοβολία μπορεί, επίσης, να βλάψει τις καρδιακές βαλβίδες ή τα αιμοφόρα αγγεία (στεφανιαίες αρτηρίες) που τροφοδοτούν τον καρδιακό μυ με οξυγόνο. Η συνολική δόση και το είδος της ακτινοβολίας και η ηλικία του παιδιού κατά το χρόνο της θεραπείας επηρεάζουν τον κίνδυνο αυτό. Τα προβλήματα είναι πιο πιθανό να συμβούν σε παιδιά που λαμβάνουν πιο εντατική θεραπεία. Όταν αυτές οι θεραπείες επηρεάζουν την καρδιά, οι βλάβες, συνήθως δεν εμφανίζονται αμέσως, αλλά αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιακών προβλημάτων αργότερα στη ζωή.

Η προσεκτική παρακολούθηση για καρδιακά προβλήματα είναι πολύ σημαντική  τα επόμενα χρόνια μετά τη θεραπεία, επειδή συχνά δεν υπάρχουν συμπτώματα. Ειδικές εξετάσεις, όπως το ηλεκτροκαρδιογράφημα ή το υπερηχοκαρδιογράφημα (υπερηχογράφημα της καρδιάς), μπορεί να βοηθήσουν στην ανάδειξη των καρδιακών προβλημάτων, ώστε να βρεθούν εγκαίρως και να αντιμετωπιστούν, εάν είναι απαραίτητο.

  • Πνεύμονες

Ορισμένες θεραπείες για τον καρκίνο μπορούν να επηρεάσουν τους πνεύμονες. Τα προβλήματα στους πνεύμονες μπορεί να συμβούν σε παιδιά που έχουν υποβληθεί σε ακτινοθεραπεία στο θώρακα  ή ολοσωματική ακτινοβολία. Ο κίνδυνος των προβλημάτων εξαρτάται από τη δόση της ακτινοβολίας, το πόσο της ακτινοβολίας, και την ηλικία του ασθενούς. Η χρήση ορισμένων φαρμάκων χημειοθεραπείας κατά τον χρόνο της ακτινοβολίας μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο.

Μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στους πνεύμονες:

-Μείωση του όγκου των πνευμόνων (οι πνεύμονες δεν μπορεί να κρατήσουν πολύ αέρα)

-Δύσπνοια, που επιδεινώνεται  με την άσκηση

-Συνεχής βήχας

-Πνευμονικός ιστός με ουλές και συρρικνώσεις (πνευμονική ίνωση)

-Φλεγμονή πνευμονικού ιστού (πνευμονίτιδα) με δυσκολία στην αναπνοή

-Αυξημένος κίνδυνος λοιμώξεων του πνεύμονα

-Αυξημένος κίνδυνος για καρκίνο του πνεύμονα αργότερα στη ζωή 

-Ορισμένα φάρμακα χημειοθεραπείας, όπως η μπλεομυκίνη, μπορεί επίσης να προκαλέσουν προβλήματα στους πνεύμονες, ειδικά ίνωση και πνευμονίτιδα. Ο κίνδυνος των προβλημάτων αυξάνει με τις υψηλότερες δόσεις του φαρμάκου. Τα παιδιά που παίρνουν αυτές τις θεραπείες μπορεί να μην έχουν εμφανή συμπτώματα και να φανούν μέσα στα πρώτα χρόνια μετά τη θεραπεία. Τα παιδιά που έχουν λάβει αυτές τις θεραπείες χρειάζονται προσεκτική παρακολούθηση, ιδιαίτερα κατά τα πρώτα χρόνια μετά τη θεραπεία. Ειδικές εξετάσεις, όπως ακτινογραφίες θώρακα και δοκιμασίες της πνευμονικής λειτουργίας πρέπει να γίνονται τακτικά σε εκείνους που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο.

  • Δόντια

Η χημειοθεραπεία ή η ακτινοθεραπεία σε μια περιοχή που περιλαμβάνει τα δόντια και το σαγόνι μπορεί να οδηγήσουν σε απώτερες επιπλοκές, κυρίως σε παιδιά που υποβάλλονται σε θεραπεία πριν την ηλικία των 5. Αλλά και τα μεγαλύτερα παιδιά μπορεί να έχουν προβλήματα. 

Οι μακροπρόθεσμες επιπλοκές στα δόντια:

-Μικρά δόντια

-Καθυστέρηση στην ανάπτυξη των δοντιών

-Ανώμαλο σμάλτο των δοντιών (δόντια ακανόνιστα και αποχρωματισμένα)

-Αυξημένος κίνδυνος για κοιλότητες

-Δόντια που είναι πολύ ευαίσθητα στο ζεστό ή κρύο

-Ασθένεια των ούλων

-Αδύναμες ρίζες δοντιών (πρόωρη απώλεια των δοντιών)

-Η ακτινοβολία στην περιοχή γύρω από το στόμα μπορεί, επίσης, να επηρεάσει τους σιελογόνους αδένες, και αυτό να οδηγήσει σε μειωμένο σάλιο και ξηροστομία. Αυτό μπορεί να προκαλέσει τερηδόνα και ουλίτιδα.

Η τακτική οδοντιατρική εξέταση είναι σημαντική για να βρεθούν τα προβλήματα νωρίς και να μειωθεί ο κίνδυνος μόλυνσης, οι τυχόν φθορές και να προληφθεί η απώλεια των δοντιών.

  • Αποτελέσματα της θεραπείας στην ανάπτυξη 

Η επιβράδυνση της ανάπτυξης είναι ένα συχνό πρόβλημα κατά τη διάρκεια της θεραπείας του καρκίνου της παιδικής ηλικίας.

Η χημειοθεραπεία μπορεί να συμβάλει στην επιβράδυνση της ανάπτυξης. Όταν η χημειοθεραπεία χορηγείται μόνη της, χωρίς ακτινοβολία, η μεταβολή του ρυθμού ανάπτυξης είναι συνήθως μικρής διάρκειας. Με την πάροδο του χρόνου πολλά παιδιά φθάνουν σε ένα φυσιολογικό κύκλο ανάπτυξης μετά τη θεραπεία. Αλλά ορισμένα φάρμακα, όταν χορηγούνται σε αρκετά υψηλές δόσεις, έχουν πιο διαρκή αποτελέσματα. 

Οι χειρότερες επιδράσεις στην ανάπτυξη συνδέονται με την ακτινοθεραπεία. Η ακτινοβολία έχει άμεση επίδραση στην ανάπτυξη των οστών.

Η ακτινοβολία (και μερικές φορές η χειρουργική) στην περιοχή κεφαλής και του τραχήλου μπορεί μερικές φορές να βλάψει την υπόφυση, που είναι ο κύριος αδένας του ενδοκρινικού συστήματος. Αυτό μπορεί να επηρεάσει τη συνολική ανάπτυξη.

Το ενδοκρινικό σύστημα είναι μια ομάδα από αδένες που ελέγχουν πολλές σημαντικές λειτουργίες του σώματος, όπως την ανάπτυξη, το μεταβολισμό, την εφηβεία, και την ανταπόκριση  στο στρες. Οι ενδοκρινείς αδένες περιλαμβάνουν την υπόφυση, το θυρεοειδή, τα επινεφρίδια, τους όρχεις (στα αγόρια), και τις ωοθήκες (στα κορίτσια). Αυτοί οι αδένες λειτουργούν με την απελευθέρωση των ορμονών στην κυκλοφορία του αίματος, και μπορεί στη συνέχεια να επηρεάσουν τα κύτταρα σε όλο το σώμα. Για παράδειγμα, η υπόφυση απελευθερώνει αυξητική ορμόνη, η οποία διεγείρει την ανάπτυξη του σώματος στα παιδιά. Οι ορμόνες από τις ωοθήκες και τους όρχεις επηρεάζουν τη σεξουαλική ωρίμανση και τη γονιμότητα.

Οι ορμονικές αλλαγές που προκύπτουν από βλάβη στους ενδοκρινείς αδένες, όπως η υπόφυση επιβραδύνουν την ανάπτυξη του παιδιού, και επηρεάζουν τα οστά, το ύψος και τη σεξουαλική ανάπτυξη κατά την εφηβεία. Τα πολύ μικρά παιδιά είναι πιο πιθανό να επηρεαστούν. Η επιβράδυνση της ανάπτυξης παρατηρείται συνήθως μέσα σε 5 έτη από τη θεραπεία.

Εάν η υπόφυση καταστραφεί, η θεραπεία με αυξητική ορμόνη μπορεί να αντιστρέψει συχνά κάποιες από τις επιδράσεις στην ανάπτυξη. Ωστόσο, η θεραπεία με αυξητική ορμόνη έχει κινδύνους. Η επιλογή να χρησιμοποιήσει κάποιος αυξητική ορμόνη έχει παρενέργειες (καρκίνος).

  • Αποτελέσματα της θεραπείας στη σεξουαλική ανάπτυξη και γονιμότητα

Είναι σημαντικό για τους γονείς να συζητήσουν τις πιθανές μακροπρόθεσμες επιδράσεις της θεραπείας του καρκίνου στη σεξουαλική ανάπτυξη και τη γονιμότητα  πριν από τη θεραπεία.

-Άνδρες

Στους άνδρες, οι όρχεις έχουν 2 βασικές λειτουργίες. Εκκρίνουν ανδρικές ορμόνες (όπως η τεστοστερόνη), που επηρεάζουν την ανάπτυξη και την σεξουαλική ζωή και βοηθούν το σώμα να διατηρήσει τα οστά και τη μυϊκή δύναμη. Οι όρχεις παράγουν, επίσης, το σπέρμα, το οποίο απαιτείται για τεκνοποίηση.

Τόσο η ακτινοθεραπεία όσο και η χημειοθεραπεία μπορεί να μειώσουν την παραγωγή του σπέρματος και μπορεί επίσης να επηρεάσουν τη σεξουαλική ανάπτυξη. Σε γενικές γραμμές, τα κύτταρα στους όρχεις που παράγουν το σπέρμα είναι πιο πιθανό να καταστραφούν από θεραπείες του καρκίνου, παρά τα κύτταρα που παράγουν ορμόνες. Τα αποτελέσματα μπορεί να είναι βραχείας ή μακράς διαρκείας ανάλογα με την ένταση της θεραπείας.

Η ακτινοθεραπεία  στους όρχεις θα επηρεάσει τα κύτταρα που παράγουν σπέρμα. Βλάπτει, επίσης, τα κύτταρα που παράγουν ορμόνες αν δοθεί σε υψηλότερες δόσεις. Η ακτινοβολία που στοχεύει στην κοιλιακή χώρα (κοιλιά) ή λεκάνη μπορεί, επίσης, να έχει αυτό το αποτέλεσμα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι όρχεις μπορεί να προστατευθούν ή να μετακινηθούν έξω από το πεδίο της ακτινοβολίας κατά τη διάρκεια της θεραπείας, για να αποφευχθούν οι επιπλοκές.

Τα επίπεδα σεξουαλικών ορμονών στο σώμα επηρεάζονται, επίσης, από την υπόφυση. Έτσι, η ακτινοθεραπεία στην περιοχή της κεφαλής μπορεί να επηρεάσει τη σεξουαλική ανάπτυξη και την παραγωγή σπέρματος.

Υψηλές δόσεις ορισμένων φαρμάκων χημειοθεραπείας είναι πιο πιθανό να επηρεάσουν τα κύτταρα που παράγουν σπέρμα, αλλά πολύ υψηλές δόσεις, επίσης θα επηρεάσουν τα κύτταρα που παράγουν ορμόνες.

Οι θεραπείες που επηρεάζουν την παραγωγή σπέρματος μειώνουν την ικανότητα του ασθενούς να τεκνοποιήσει, ακόμη και μόνιμα. Για τα αγόρια που έχουν περάσει από την εφηβεία, η τράπεζα σπέρματος (συλλογή και τη δέσμευση δειγμάτων σπέρματος) είναι μια επιλογή που μπορεί να τους επιτρέψει να τεκνοποιήσουν αργότερα στη ζωή τους. Οι κίνδυνοι των επιπτώσεων στη γονιμότητα, είναι μικρότερη στα αγόρια που αντιμετωπίζονται πριν από την εφηβεία.

Οι θεραπείες που επηρεάζουν τα επίπεδα τεστοστερόνης μπορεί να προκαλέσουν προβλήματα, όπως η μη ολοκλήρωση της εφηβείας, η πρόωρη ή καθυστερημένη εφηβεία, και η ανικανότητα (αδυναμία παραγωγής και διατήρησης στύσης). Χορηγείται τεστοστερόνη σε μορφή ενέσεων, εμπλάστρων, ή γελών που εφαρμόζονται στο δέρμα για τη διατήρηση φυσιολογικών επιπέδων τεστοστερόνης.

-Γυναίκες

Στις γυναίκες, τα σημαντικά όργανα για τη σεξουαλική ανάπτυξη και την εγκυμοσύνη είναι οι ωοθήκες και η μήτρα. Οι ωοθήκες, οι οποίες βρίσκονται στο κάτω μέρος της κοιλιάς, παράγουν γυναικείες ορμόνες (όπως τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη). Αυτές οι ορμόνες επηρεάζουν τη σεξουαλική ανάπτυξη (έμμηνος ρύση και γονιμότητα) και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της υγείας της καρδιάς και των οστών. Οι ωοθήκες περιέχουν, επίσης, τα ωάρια τα οποία είναι απαραίτητα για να τεκνοποιήσουν. Η μήτρα χρησιμεύει ως χώρος για τα μωρά να αναπτυχθούν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Αυτά τα όργανα μπορεί να επηρεαστούν από θεραπείες για τον καρκίνο.

Οι ωοθήκες μπορεί να επηρεαστούν τόσο από τη χημειοθεραπεία όσο και από την ακτινοβολία. Ο κίνδυνος των προβλημάτων εξαρτάται κυρίως από την ένταση της θεραπείας και την ηλικία του κοριτσιού. Τα κορίτσια που δεν έχουν ακόμη περάσει την εφηβεία είναι λιγότερο πιθανό να επηρεαστούν.

Η ακτινοθεραπεία στην περιοχή της κοιλιάς ή της πυέλου μπορεί να βλάψει τις ωοθήκες. Η προστασία των ωοθηκών είναι απαραίτητη. Η ακτινοβολία στο κεφάλι μπορεί, επίσης, να επηρεάσει την υπόφυση, η οποία με τη σειρά της μπορεί να παρεμβαίνει με τις ορμόνες που απαιτούνται για τις ωοθήκες για να λειτουργήσουν, όπως πρέπει.

Οι υψηλές δόσεις ορισμένων φαρμάκων χημειοθεραπείας μπορούν να βλάψουν τις ωοθήκες. Σε κορίτσια που έχουν ήδη έμμηνο ρύση, αυτό μπορεί να σημαίνει διαταραχές στις περιόδους εμμηνόρροιας ή και διακοπή, η οποία μπορεί να είναι προσωρινή ή πιο μακροχρόνια.

Τα κορίτσια που παίρνουν τις θεραπείες που επηρεάζουν τις ωοθήκες βρίσκονται σε κίνδυνο για πρόωρη ή καθυστερημένη εφηβεία και έναρξης της εμμήνου ρύσεως, ακανόνιστη έμμηνο ρύση, πρόωρη εμμηνόπαυση, μειωμένη γονιμότητα, και άλλα προβλήματα υγείας. Οι γιατροί θα χορηγήσουν θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης αν και υπάρχουν παρενέργειες (καρκίνος).

Η μήτρα μπορεί να επηρεαστεί, από την ακτινοβολία στην κοιλιά. Οι μακροπρόθεσμες επιδράσεις είναι η ατροφία και η αδυναμία διάτασης της μήτρας. Αυτό μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο αποβολής, τη γέννηση μωρών χαμηλού βάρους και πρόωρου τοκετού.

Αναπαραγωγή

Οι επιζώντες του καρκίνου της παιδικής ηλικίας υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να μην μπορούν να κάνουν παιδιά. Τα αγόρια μπορεί να έχουν μειωμένη γονιμότητα, λόγω του χαμηλού αριθμού σπερματοζωαρίων ή άλλων προβλημάτων. Στις γυναίκες, η ακανόνιστη έμμηνος ρύση, η πρόωρη εμμηνόπαυση, και οι αλλαγές στη μήτρα προκαλούν προβλήματα και εμμηνόπαυση. Τα προβλήματα ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό από άτομο σε άτομο κι έτσι η προσεκτική παρακολούθηση για τυχόν προβλήματα τόσο κατά τη διάρκεια και μετά τη θεραπεία είναι σημαντική.

H διατήρηση ή η αποκατάσταση της γονιμότητας σε ανθρώπους με καρκίνο της παιδικής ηλικίας είναι υψίστης σημασίας.

Υπάρχει αυξημένος κίνδυνος συγγενών (εκ γενετής) προβλημάτων υγείας στα παιδιά των επιζώντων του καρκίνου. 

  • Δεύτεροι καρκίνοι

Οι επιζώντες του καρκίνου της παιδικής ηλικίας έχουν αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης δεύτερου καρκίνου στη διάρκεια της ζωής τους. Πολλοί παράγοντες επηρεάζουν τον κίνδυνο, όπως ο τύπος του πρώτου καρκίνου, το είδος των θεραπειών, η ηλικία του παιδιού κατά το χρόνο της θεραπείας, και το γενετικό προφίλ του παιδιού. Για παράδειγμα, οι επιζώντες οι οποίοι πήραν θεραπεία ακτινοβολίας έχουν υψηλότερο κίνδυνο δεύτερους καρκίνου στις περιοχές που υποβλήθηκαν σε θεραπεία. 

Οι επιζώντες του καρκίνου της παιδικής ηλικίας έχουν μεγάλο κίνδυνο να αναπτύξουν άλλους καρκίνους, όπως του προστάτη, του μαστού, του παχέος εντέρου κ.ά. Καθώς, αυτά τα παιδιά μεγαλώνουν, η γενετική, το σωματικό βάρος, η διατροφή, το επίπεδο δραστηριότητας, η γενική υγεία, η έκθεση σε ιούς, και η περιβαλλοντική ρύπανση παίζουν ρόλο στην εμφάνιση δεύτερων καρκίνων.

  • Ψυχολογικά προβλήματα

Υπάρχει ανησυχία για την επιστροφή του καρκίνου, υπάρχει κατάθλιψη από την ταλαιπωρία από τις θεραπείες και υπάρχει αμφιβολία για το είδος θεραπείας που θα πρέπει να ακολουθείται.

Η εξατομικευμένη φυσική θεραπεία είναι η λύση με σεβασμό στην ποιότητα ζωής των παιδιών...

Να προτιμάτε τις φυσικές θεραπείες για τον παιδικό καρκίνο, σύμφωνα με το Μοριακό Προφίλ του Όγκου

Η ζωή είναι πολύτιμη.

Η ζωή είναι δική σας. Πάρτε την στα χέρια σας!

 

Η καθοδήγηση για την επιλογή των ποιων συμπληρωμάτων διατροφής, από τα ανωτέρω, είναι κατάλληλα για την ασθένειά σας θα γίνει σε συνεννόηση με το θεράποντα ιατρό

Διαβάστε, επίσης,

Αφιέρωμα για την Παγκόσμια ημέρα κατά του παιδικού καρκίνου

 

Διαβάστηκε 3605 φορές Τελευταία τροποποίηση στις Κυριακή, 23 Μαΐου 2021 21:18
Σαββούλα Μάλλιου Κριαρά

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Σχετικά Άρθρα

  • Χρήσιμες ιατρικές συνταγές με αγριάδα Χρήσιμες ιατρικές συνταγές με αγριάδα

    Αγριάδα

    Triticum repens - Agropyron repens

    Το τρίτικουμ το έρπον ή Triticum repens ή Agropyron repens ή Cynodon dactylon Rich είναι η κοινή αγριάδα και ανήκει στην οικoγένεια των Αγροστωδών.

    Στην ονομασία αγριάδα θα πρέπει να συμπεριλάβουμε και όλα τα είδη γρασιδιού που αν λάβουμε υπόψη μας ότι ολοένα και περισσότερα σπίτια φυτεύουν γρασίδι, τότε μπορούμε να υπολογίσουμε ότι υπάρχουν αρκετά είδη αγριάδας στον τόπο μας. Τα περισσότερα είδη είναι εισαγόμενα, όμως από τη στιγμή που φυτρώνουν περισσότερο από δύο χρόνια στα δικά μας χώματα, τότε γίνεται εγκλιματισμός τους και περιέχουν συστατικά που είναι ταυτόσημα με το δικό μας οικοσύστημα και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για φαρμακευτικούς σκοπούς με καλύτερα αποτελέσματα, απ' ό,τι αν αγοράσουμε έτοιμα για χρήση, εισαγόμενα βότανα.

    Είναι πολυετή φυτά με ρίζωμα που έρπει και με μακρόστενα λογχοειδή φύλλα.

    agriada 1

    Χρήσιμα μέρη αγριάδας

    Χρήσιμα μέρη τους είναι τα ριζώματα τους που μαζεύονται και ξηραίνονται και τα φρέσκα φύλλα τους.

    Συστατικά αγριάδας

    Περιέχουν βλέννα, τριτικίνη, αγροπυρίνη, λευκώματα, ινοζίτη, προβιταμίνη Α, βιταμίνη C, ινσουλίνη, σαπωνίνες και ανόργανα άλατα.

    agriada 2

    Ιδιότητες κι ενδείξεις αγριάδας

    Η αγριάδα ήταν γνωστή από τα παλιά χρόνια για τις θεραπευτικές τους ιδιότητες.

    Ο Πλίνιος και ο Διοσκουρίδης την αναφέρουν συστήνοντας της για τις παθήσεις του ουροποιητικού.

    Κατά το 18ο αιώνα είχε τη φήμη σαν ένα ισχυρό διαλυτικό για τις πέτρες της χολής.

    Σημειώνεται ότι παλιά, όταν οι άνθρωποι ήταν αναγκασμένοι να χρησιμοποιούν χόρτα την άνοιξη στη διατροφή τους, δεν είχαν να φοβηθούν από πολλές αρρώστιες της σύγχρονής μας εποχής, όπως αρθρίτιδα, πέτρες στα νεφρά και τη χολή, αιμορροΐδες, ψωρίαση, ακμή και άλλες παθήσεις που οφείλονται κύρια στη συσσώρευση τοξινών στον οργανισμό.

    agriada 3

    Η αγριάδα έχει μαλακτικές, δροσιστικές, διουρητικές, διαλυτικές, αντιφλεγμονώδεις και τονωτικές ιδιότητες. 

    Συστήνεται για ανωμαλίες του ουροποιητικού συστήματος, όπως φλεγμονές, πέτρες στα νεφρά, νεφρικές διαταραχές, νυχτερινή ενούρηση, κολικούς των νεφρών, αρθριτικά και ρευματικά.

    Σαν αποσυμφορητικό συστήνεται σε συμφόρηση του ήπατος και της χολής, διαλύει τις πέτρες στη χολή και βοηθά την απόρριψή τους. Χρησιμοποιείται ο χυμός του φυτού και αφέψημα των ριζωμάτων του.

    Σαν αντιφλεγμονώδες συστήνεται σε χρόνιο κατάρρου του αναπνευστικού, σε φλεγμονές και πυρετούς.

    Θεωρείται ένα από τα καλύτερα βότανα για μια αποτοξίνωση του οργανισμού και συνδυάζεται με τις προσπάθειες για θεραπεία της ακμής, της ψωρίασης και γενικά για δερματικές παθήσεις.

    Βοηθά τους διαβητικούς να ρίξουν το σάκχαρό τους στο αίμα.

    Σαν τονωτικό βοηθά σε καχεξία και ραχιτισμό και καλυτερεύει την όραση.

    default

    Χρήσιμες ιατρικές συνταγές με αγριάδα

    Τα φαρμακευτικά της παρασκευάσματα τα παίρνουμε με τους παρακάτω τρόπους:

    Χυμός

    Λιώνετε φρέσκα φύλλα αγριάδας τα σουρώνετε και παίρνετε το χυμό τους. Πίνετε 50-100 γραμμάρια χυμό την ημέρα. Για προβλήματα χολής προτιμήστε να το παίρνετε πρωί νηστικοί.

    Ένα ωφέλιμο μείγμα χυμού μπορείτε να πάρετε αν λιώσετε μαζί ίσα μέρη αγριάδας, πικραλίδας και αρνόγλωσσου. Η καθημερινή δοσολογία είναι 100-500 γραμμάρια από το χυμό αυτό.

    Αφέψημα

    Αφήνετε δύο κουταλιές της σούπας ψιλοκομμένο ρίζωμα σε μισό λίτρο ζεστό νερό να φουσκώσει για 1-2 ώρες. Ακολούθως, το βράζετε για 10 λεπτά, το αφήνετε σκεπασμένο για άλλα 30 λεπτά, σουρώνετε και παίρνετε από ένα ποτήρι τρεις φορές την ημέρα. Επειδή το αφέψημα αυτό είναι πικρό, μπορείτε να το γλυκάνετε με μέλι και να τακτοποιήσετε τη γεύση με χυμό λεμονιού.

    Σε αρκετά μέρη συνηθίζουν να προσθέτουν μερικά φρέσκα φύλλα τους σε σαλάτες.

    Τα κατάλληλα βότανα για την Υγεία σας

    Πατήστε, εδώ, για να παραγγείλετε τα κατάλληλα βότανα για την υγεία σας

    agriada 4

    Διαβάστε, επίσης,

    Αδίαντος

    Αντικαρκινική και αντιπαρασιτική θεραπεία Clark

    Σαξιφράγα για να ρίξετε τις πέτρες από τα νεφρά

    Προστατευθείτε από τα παράσιτα

    Τα καλύτερα βότανα για το συκώτι σας

    Που κάνει καλό η αγριάδα

    Τα βότανα για την κυστίτιδα

    Αγριάδα

    Νεφρολιθίαση

    www.emedi.gr

     

     

  • Χρήσιμες πληροφορίες για την πολυμυοσίτιδα και τη δερματομυοσίτιδα Χρήσιμες πληροφορίες για την πολυμυοσίτιδα και τη δερματομυοσίτιδα

    Πολυμυοσίτιδα και δερματομυοσίτιδα

    Πολυμυοσίτιδα και δερματομυοσίτιδα είναι συστηματική νόσος του συνδετικού ιστού που χαρακτηρίζεται από φλεγμονώδεις και εκφυλιστικές αλλοιώσεις των μυών, μερικές φορές συνοδεύεται από χαρακτηριστικό δερματικό εξάνθημα  

    • Αν συνυπάρχουν και εκδηλώσεις από το δέρμα, τότε ορίζεται ως δερματομυοσίτιδα

    Επηρεαζόμενα συστήματα: Μυοσκελετικό, Πνευμονικό, Δέρμα/Εξωκρινείς αδένες 

    Επικρατέστερη ηλικία: 5-15 χρονών, 40-60 χρονών

    Επικρατέστερο φύλο: Γυναίκες > Άνδρες (2:1)

    ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΠΟΛΥΜΥΟΣΙΤΙΔΑΣ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑΤΟΜΥΟΣΙΤΙΔΑΣ

    • Συμμετρική, εγγύς μυϊκή αδυναμία που οδηγεί σε:
    1. Δυσκολία όταν σηκώνεται από την καρέκλα ή το κρεβάτι 
    2. Δυσκολία στο γονάτισμα 
    3. Δυσκολία στο ανέβασμα σκάλας 
    4. Δυσκολία στο σήκωμα των χεριών 
    • Πόνος/οίδημα στις αρθρώσεις 
    • Δυσφαγία 
    • Πόνος στους γλουτούς
    • Αναπνευστική ανεπάρκεια 
    • Συμμετρική αδυναμία των κεντρομελικών μυών 
    • Μειωμένα εν τω βάθει τενόντια αντανακλαστικά 
    • Οίδημα μυών, δυσκαμψία, ψηλαφητή μυϊκή σκληρία
    • Ερύθημα στο πρόσωπο (βλέφαρα, ρινοχειλικές πτυχές), άνω μέρος θώρακα, ραχιαία επιφάνεια των χεριών 
    • Περικογχικό οίδημα

    ΑΙΤΙΑ 

    • Άγνωστα
    • Κυτταρική αυτοανοσία
    • Ιοί - πιθανά είναι παράγοντας που συμμετέχει 

    ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ 

    Οικογενειακό ιστορικό αυτοάνοσης νόσου ή αγγειΐτιδας

    ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΠΟΛΥΜΥΟΣΙΤΙΔΑΣ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑΤΟΜΥΟΣΙΤΙΔΑΣ

    ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

    • Αγγειΐτιδα 
    • Εξελικτική συστηματική σκλήρυνση 
    • Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος 
    • Ρευματοειδής αρθρίτιδα 
    • Μυϊκή δυστροφία  
    • Σύνδρομο Eaton-Lambert
    • Σαρκοείδωση
    • Πλάγια μυατροφική σκλήρυνση 

    ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

    • Αυξημένη κρεατίνη φωσφοκινάση (CPK)
    • Αυξημένη αλδολάση
    • Αυξημένη οξαλοξεική τρανσαμινάση (SGOT)
    • Αυξημένη γαλακτική αφυδρογονάση (LDH)
    • Μυοσφαιρινουρία 
    • Αυξημένη ΤΚΕ 
    • Θετικός ρευματοειδής παράγοντας (λιγότερο από 50% των ασθενών)
    • Θετικό ΑΝΑ (λιγότερο από 50% των ασθενών)
    • Λευκοκυττάρωση (λιγότερο από 50% των ασθενών)
    • Αναιμία (λιγότερο από 50% των ασθενών)
    • Υπερσφαιριναιμία (λιγότερο από 50% των ασθενών)
    • Αυξημένη κρεατινίνη (λιγότερο από 50% των ασθενών)

    ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

    • Μικροσκοπικά - εκφύλιση μυϊκών ινών 
    • Μικροσκοπικά - φαγοκυττάρωση των μυϊκών συγκριμάτων
    • Μικροσκοπικά - περιδεσμική ατροφία μυϊκών ινών
    • Μικροσκοπικά - φλεγμονώδης διήθηση από κύτταρα στην μορφή της νόσου των ενηλίκων 
    • Μικροσκοπικά (ηλεκτρονική μικροσκοπία) - έγκλειστα σωμάτια 
    • Σαρκοπλασματική βασεοφιλία 
    • Μυϊκή ίνα αυξημένη σε μέγεθος

    ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ 

    • ΗΚΓ - αρρυθμίες, διαταραχές αγωγής 
    • Ηλεκτρομυογραφία - ευερεθιστότητα μυός, μικρού εύρους δυναμικό, πολυφασικά δυναμικά δράσης, αυτόματος ινιδισμός
    • Βιοψία μυός (δελτοειδούς ή τετρακεφάλου μηριαίου)

    ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ

    Ακτινογραφία θώρακος: διάμεση πνευμονοπάθεια

    ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ

    Η διάγνωση συνήθως βασίζεται σε 4 ευρήματα - αδυναμία, αύξηση CPK, μη φυσιολογική ΗΜΓ, ευρήματα στη βιοψία μυός. Η παρουσία ερυθήματος στο δέρμα της δερματομυοσίτιδας είναι επίσης βοηθητική

    ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΟΛΥΜΥΟΣΙΤΙΔΑΣ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑΤΟΜΥΟΣΙΤΙΔΑΣ

    ΕΝΔΕΙΚΝΥΟΜΕΝΗ ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ

    Εξωνοσοκομειακός ασθενής

    ΓΕΝΙΚΑ ΜΕΤΡΑ

    • Έρευνα για κακοήθεια σε όλους τους ενήλικες 
    • Παρακολουθείστε προσεκτικά τα μυϊκά ένζυμα του ορού

    ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

    • Περιορισμένη έως την υποχώρηση της φλεγμονής 
    • Ασκήσεις για το εύρος των κινήσεων, για να προλάβετε τις μόνιμες μυϊκές συσπάσεις καμπτήρων 

    ΦΑΡΜΑΚΑ 

    ΦΑΡΜΑΚΑ ΕΚΛΟΓΗΣ

    • Πρεδνιζόνη 40-60 mg/ημέρα σε διηρημένες δόσεις. Μειώστε την πρεδνιζόνη αργά, όταν τα επίπεδα των ενζύμων είναι φυσιολογικά. Πιθανά χρειάζεται να συνεχιστεί με 10-15 mg/ημέρα για συντήρηση
    • Για ασθενείς με νόσο ανθεκτική στα κορτικοστεροειδή, αζαθειοπρίνη:
    1. 1,0 mg/kg (δόση αρθρίτιδας) 1-2 φορές την ημέρα. Διατηρείστε στη χαμηλότερη δυνατή δόση 
    2. Μεθοτρεξάτη 10-25 mg την εβδομάδα, χρήσιμη σε κάποιες ανθεκτικές στα στεροειδή περιπτώσεις

    Αντενδείξεις: Η μεθοτρεξάτη αντενδείκνυται σε ασθενείς με προηγούμενη ηπατική νόσο ή ταυτόχρονη χρήση αλκοόλης

    Προφυλάξεις: 

    • Πρεδνιζόνη: παρενέργειες σχετιζόμενες με τη μακροχρόνια χρήση των στεροειδών, περιλαμβάνουν αδρενεργική καταστολή, κατακράτηση νατρίου, νερου, υποκαλιαιμία, οστεοπόρωση, καταρράκτη, αυξημένη ευπάθεια σε λοιμώξεις
    • Αζαθειοπρίνη: παρενέργειες αποτελούν η καταστολή του μυελού των οστών αυξημένη ευπάθεια σε λοιμώξεις, αύξηση των τρανσαμινασών 
    • Μεθοτρεξάτη: παρενέργειες αποτελούν: στοματίτιδα, καταστολή του μυελού των οστών, πνευμονίτιδα, κίνδυνος για ίνωση ήπατος και κίρρωση μετά παρατεταμένη χορήγηση

    ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ

    Άλλα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα, όπως κυκλοφωσφαμίδη, χλωραμβουκίλη μπορούν να προστεθούν στα στεροειδή.

    Ανοσοσφαιρίνη ενδοφλέβια αξιολογείται τώρα για ανθεκτικές περιπτώσεις

    Αν και δεν υπάρχει θεραπεία για την πολυμυοσίτιδα, η θεραπεία μπορεί να βελτιώσει τη δύναμη και τη λειτουργία των μυών σας. 

    Τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα φάρμακα για τη θεραπεία της πολυμυοσίτιδας περιλαμβάνουν:

    -Κορτικοστεροειδή. Φάρμακα, όπως η πρεδνιζόνη μπορεί να είναι πολύ αποτελεσματικά στον έλεγχο των συμπτωμάτων της πολυμυοσίτιδας. Όμως, η παρατεταμένη χρήση αυτών των φαρμάκων μπορεί να έχει σοβαρές και ευρείες παρενέργειες, γι 'αυτό ο γιατρός σας μπορεί σταδιακά να μειώσει τη δόση του φαρμάκου σε χαμηλότερα επίπεδα.

    -Ανοσοκατασταλτικά φάρμακα. Όταν χρησιμοποιούνται σε συνδυασμό με κορτικοστεροειδή, αυτά τα φάρμακα μπορούν να μειώσουν τη δόση και τις πιθανές παρενέργειες των κορτικοστεροειδών. Τα δύο πιο κοινά φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την πολυμυοσίτιδα είναι η αζαθειοπρίνη και η μεθοτρεξάτη. Άλλα φάρμακα που συνταγογραφούνται για την πολυμυοσίτιδα περιλαμβάνουν τη μυκοφαινολάτη μοφετίλη, την κυκλοσπορίνη και το τακρόλιμους.

    -Rituximab. Συνήθως, χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της ρευματοειδούς αρθρίτιδας, το rituximab είναι μια επιλογή εάν οι αρχικές θεραπείες δεν ελέγχουν επαρκώς τα συμπτώματα της πολυμυοσίτιδας.

    Ανάλογα με τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων σας, ο γιατρός σας μπορεί να προτείνει:

    Φυσικοθεραπεία. Ένας φυσιοθεραπευτής μπορεί να σας δείξει ασκήσεις για να διατηρήσετε και να βελτιώσετε τη δύναμη και την ευελιξία σας και να συμβουλεύσετε ένα κατάλληλο επίπεδο δραστηριότητας.

    Λογοθεραπεία. Εάν οι μύες κατάποσης εξασθενηθούν από πολυμυοσίτιδα, η λογοθεραπεία μπορεί να σας βοηθήσει να μάθετε πώς να αντισταθμίζετε αυτές τις αλλαγές.

    Διαιτητική αξιολόγηση. Αργότερα κατά τη διάρκεια της πολυμυοσίτιδας, το μάσημα και η κατάποση μπορεί να γίνουν πιο δύσκολα. Ένας διαιτολόγος μπορεί να σας διδάξει πώς να προετοιμάσετε εύχρηστα, θρεπτικά τρόφιμα.

    Η ενδοφλέβια ανοσοσφαιρίνη (IVIg) είναι ένα προϊόν καθαρισμένου αίματος που περιέχει υγιή αντισώματα από χιλιάδες αιμοδότες. Αυτά τα υγιή αντισώματα μπορούν να εμποδίσουν τα επιβλαβή αντισώματα που προσβάλλουν τους μυς στην πολυμυοσίτιδα. Δεδομένου ότι γίνεται έγχυση μέσω φλέβας, οι θεραπείες IVIg μπορεί να χρειαστεί να επαναλαμβάνονται τακτικά για να συνεχιστούν τα αποτελέσματα.

    ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ

    • Διαδοχικοί έλεγχοι για τη δραστηριότητα των μυϊκών ενζύμων στον ορό
    • Κάθε ενήλικας θα πρέπει να εξετάζεται για κακοήθεια 
    • Παρακολουθήστε για μεταβολικές επιπλοκές που οφείλονται στα στεροειδή (υποκαλιαιμία, υπέρταση, υπεργλυκαιμία, κλπ.)
    • Παρακολουθήστε τα λευκά αιμοσφαίρια (τύπος λευκών αιμοσφαιρίων, αιμοπετάλια) κάθε εβδομάδα για τον πρώτο μήνα, μετά κάθε 2 εβδομάδες για 2 μήνες, μετά κάθε μήνα

    ΠΙΘΑΝΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ

    • Πνευμονία
    • Λοίμωξη 

    ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΗ ΠΟΡΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ 

    • 30% υπολειπόμενη αδυναμία
    • 20% εμμένουσα ενεργή νόσος 
    • 75% 5ετής επιβίωση
    • Επιβίωση χειρότερη για γυναίκες και Αφρικανούς - Αμερικανούς 
    • Οι περισσότεροι ασθενείς βελτιώνονται με τη θεραπεία 
    • 50% έχουν πλήρη ανάρρωση 
    • Πιθανά υποτροπιάζουσα 

    ΔΙΑΦΟΡΑ

    ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

    • Κακοήθεια 
    • Προϊούσα συστηματική σκλήρυνση 
    • Αγγειΐτιδα
    • Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος 
    • Άλλες διαταραχές του συνδετικού ιστού

    ΗΛΙΚΙΑΚΑ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

    Παιδιατρικό: 

    • Εμφανίζεται δερματομυοσίτιδα παιδικής ηλικίας
    • Μπορεί να είναι δυνατό να διακοπεί η πρεδνιζόνη σταδιακά μετά από ένα χρόνο περίπου

    Γηριατρικό: 

    • Σπάνια, μετά την ηλικία των 60 χρόνων
    • Ηλικιωμένος ασθενής με πολυμυοσίτιδα είναι πιο πιθανό να έχει υποκείμενο νεόπλασμα 

    ΑΛΛΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

    Ταξινόμηση των τύπων της μυοσίτιδας: Δερματομυοσίτιδα παιδικής ηλικίας, πρωτοπαθής ιδιοπαθής δερματομυοσίτιδα ή πολυμυοσίτιδα σχετιζόμενη με κακοήθεια, πρωτοπαθής πολυμυοσίτιδα, μυοσίτιδα στα πλαίσια αλληλοεπικαλυπτομένου συνδρόμου. Η μυοσίτιδα εξ εγκλείστων αντιπροσωπεύει μια παραλλαγή της νόσου με άτυπη εμφάνιση και ποικίλλουσα ανταπόκριση στη θεραπεία

    Τα κατάλληλα συμπληρώματα διατροφής για τα αυτοάνοσα νοσήματα

    Πατήστε, εδώ, για να παραγγείλετε τα κατάλληλα συμπληρώματα διατροφής για τα αυτοάνοσα νοσήματα

    poliomyositida

    Διαβάστε, επίσης,

    Ραβδομυόλυση

    Χρήσιμες πληροφορίες για το φαινόμενο του Raynaud

    Χρήσιμες πληροφορίες για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα

    Ρευματική πολυμυαλγία

    Γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα

    Χρήσιμες πληροφορίες για τη Δυσφαγία

    Χρήσιμες πληροφορίες για την οξεία δυσφαγία

    Δερματολογικά παρανεοπλασματικά σύνδρομα

    Νόσοι του συνδετικού ιστού

    Η μυοσίτιδα

    Ψιττάκωση

    Αντιπυρηνικά αντισώματα

    Φαινόμενο Raynaud

    Σύνδρομο Sjögren

    Με τι ασχολείται ο ρευματολόγος

    Πολυμυοσίτιδα και δερματομυοσίτιδα

    Ποιες είναι οι αυτοάνοσες ρευματικές παθήσεις;

    www.emedi.gr

     

     

  • Πομφολυγώδες πεμφιγοειδές Πομφολυγώδες πεμφιγοειδές

    Χρήσιμες πληροφορίες για το πομφολυγώδες πεμφιγοειδές

    Πομφολυγώδες πεμφιγοειδές είναι χρόνιο καλόηθες πομφολυγώδες εξάνθημα που θεωρείται αυτοάνοσο νόσημα.

    Περιορίζεται σε άτομα ηλικίας άνω των 60 χρόνων 

    Επηρεαζόμενα συστήματα: Δέρμα/Εξωκρινείς, Αιματολογικό/Λεμφικό/Ανοσολογικό

    Επικρατέστερη ηλικία: Μεγαλύτερη των 60 χρόνων

    Επικρατέστερο φύλο: Άνδρες = Γυναίκες

    ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ 

    • Μεγάλες πομφόλυγες διαμέτρου 2 έως 5 cm. Περιφερικά μερικές φορές μικρές φυσαλίδες
    • Πομφόλυγες οι οποίες αναπτύσσονται σε δέρμα το οποίο φαίνεται φυσιολογικό (συνήθως) ή ερυθηματώδες (μερικές φορές)
    • Οι πομφόλυγες παραμένουν άθικτες για πολλές ημέρες 
    • Αρχικά εντοπίζονται στα άκρα και αργότερα στον κορμό
    • Μερικές φορές εντοπίζεται στο τριχωτό της κεφαλής, στις παλάμες, στα πέλματα και στους βλεννογόνους 
    • Άθικτες φυσαλίδες υποδηλώνουν τις διαβρωτικές βλάβες (το αντίθετο παρατηρείται στην πέμφιγα)
    • Οι πομφόλυγες είναι γεμάτες από διαυγές υγρό (συνήθως)
    • Πομφόλυγες με ελαφρά αιμορραγικό υγρό (μερικές φορές)
    • Κνησμός (μερικές φορές εντονότατος)
    • Μερικοί ασθενείς είναι ασυμπτωματικοί
    • 10-20% της επιφάνειας του δέρματος είναι μονίμως προσβεβλημένο

    ΑΙΤΙΑ

    Αυτοάνοση

    ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

    Άνδρες, ηλικίας πάνω από 60 χρόνων

    ΔΙΑΓΝΩΣΗ 

    ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 

    • Πέμφιγα
    • Πομφολυγώδες πολύμορφο ερύθημα 
    • Ερπητοειδής δερματίτιδα
    • Φαρμακευτικό εξάνθημα

    ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

    Στο 70% υπάρχουν αυτοαντισώματα κατά της βασικής μεμβράνης (με ανοσοφθορισμό). Αυτά ανιχνεύονται στον ορό ή στο δέρμα 

    ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

    Πομφόλυγα η οποία εντοπίζεται σε περιοχή κάτω από την επιδερμίδα 

    ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ 

    • Με το μικροσκόπιο αναδεικνύονται φυσαλίδες υποεπιδερμικά με φλεγμονή γύρω από τη βλάβη στην οποία διαπιστώνεται επίσης και ηωσινοφιλική διήθηση
    • Μελέτες με ανοσοφθορισμό

    ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ

    • Ιστορικό και φυσική εξέταση 
    • Βιοψία - είναι σημαντική για να τεθεί ακριβής διάγνωση 

    ΘΕΡΑΠΕΙΑ 

    ΕΝΔΕΙΚΝΥΟΜΕΝΗ ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ

    Εξωτερικός ασθενής, εκτός αν υπάρχουν σημαντικές επιπλοκές 

    0586017a42c33496d11bc344bd61b2453f9e383e

    ΓΕΝΙΚΑ ΜΕΤΡΑ

    • Διαποτίζουμε τις εν ενεργεία βλάβες για να καθαρίσουμε την περιοχή και να αφαιρέσουμε τις εφελκίδες 
    • Πλύσεις στόματος με αναλγητικά διαλύματα

    ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

    Εξαρτάται από τη βαρύτητα της νόσου και/ή τις επιπλοκές 

    ΔΙΑΙΤΑ

    Υδρική. Όταν είναι ανεκτό, κανονικό διαιτολόγιο 

    ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ

    • Χρήση στοματικών αναλγητικών 
    • Ενημέρωση για τις παρενέργειες των στεροειδών

    ΦΑΡΜΑΚΑ 

    ΦΑΡΜΑΚΑ ΕΚΛΟΓΗΣ

    • Πρεδνιζόνη 60 έως 80 mg σε εφ' άπαξ πρωινή δόση. Σταδιακή ελάττωση για αρκετές εβδομάδες ώστε να φτάσουμε σε δόση συντήρησης 20 έως 40 mg την ημέρα. Επιχειρούμε να αλλάξουμε τη θεραπεία σε παρ' ημέρα σχήμα 
    • Εάν το παρ' ημέρα σχήμα δεν έχει αποτελέσματα δοκιμάζουμε σεν επικουρική θεραπεία την αζαθειοπρίνη. Σε περίπτωση ανθεκτικής νόσου δοκιμάζουμε θεραπεία με κυκλοσπορίνη
    • Η εφαρμογή κορτικοστεροειδών τοπικά στις βλάβες μπορεί να είναι επαρκής θεραπεία για ασθενείς με εντοπισμένη νόσο 
    • Στοματικά αναλγητικά

    ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ

    Δαψόνη

    ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ

    Εάν χορηγούμε κυκλοσπορίνη θα πρέπει υποχρεωτικά να παρακολουθούμε τα επίπεδα στο αίμα

    ΠΙΘΑΝΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ

    • Λοίμωξη (σε ηλικιωμένους, καταβεβλημένους ασθενείς μπορεί να είναι θανατηφόρος)
    • Επιπλοκές της θεραπείας με στεροειδή 
    • Συνυπάρχουσα κακοήθεια 
    • Χωρίς θεραπεία η βαριά μορφή της νόσου μπορεί να είναι θανατηφόρος 

    ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΗ ΠΟΡΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ 

    • Χρόνια νόσος η οποία διαρκεί επ' άπειρο
    • Οι παλιές βλάβες επουλώνονται γρήγορα καθώς εμφανίζονται νέες βλάβες 
    • Η εξασθένηση που συνοδεύει τη νόσο δεν είναι τόσο έντονη όσο στην πέμφιγα 

    ΔΙΑΦΟΡΑ

    ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

    Μπορεί να συνυπάρχει κακοήθεια 

    ΗΛΙΚΙΑΚΑ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

    Παιδιατρικό: Δεν αποτελεί πρόβλημα της παιδικής ηλικίας 

    Γηριατρικό: Τα ηλικιωμένα άτομα με πεμφιγοειδές μπορεί να έχουν υψηλότερο ποσοστό κακοηθειών από το αναμενόμενο

    Τα κατάλληλα συμπληρώματα διατροφής για τα δερματικά νοσήματα

    Πατήστε, εδώ, για να παραγγείλετε τα κατάλληλα συμπληρώματα διατροφής για τα δερματικά νοσήματα

    img 1

    Η καθοδήγηση για την επιλογή των ποιων συμπληρωμάτων διατροφής, από τα ανωτέρω, θα επιλεγούν για την ασθένειά σας θα γίνει σε συνεννόηση με το θεράποντα ιατρό.

    Διαβάστε, επίσης,

    Ερπητοειδής δερματίτιδα

    Έρπης της κυήσεως

    Κνίδωση

    www.emedi.gr

     

     

     

  • Χρήσιμες πληροφορίες για τη σκλήρυνση κατά πλάκας Χρήσιμες πληροφορίες για τη σκλήρυνση κατά πλάκας

    Σκλήρυνση κατά πλάκας

    Η σκλήρυνση κατά πλάκας είναι μια φλεγμονώδης προοδευτική απομυελινωτική νόσος της λευκής ουσίας του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού, που έχει ως αποτέλεσμα πολλαπλά και ποικίλα νευρολογικά σημεία και συμπτώματα.

    Συνήθης πορεία - διαλείπουσα, προοδευτική, υποτροπιάζουσα.

    Μπορεί να ακολουθήσει οξεία πορεία.

    Είναι το κύριο αίτιο αναπηρίας σε νεαρούς ενήλικες.

    Επηρεαζόμενα συστήματα: Νευρικό

    Επικρατέστερη ηλικία: Νεαροί ενήλικες (16-40 ετών) 

    Επικρατέστερο φύλο: Άνδρες < Γυναίκες

    ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ

    • Αταξία
    • Σημείο Babinski
    • Διπλωπία ή απώλεια όρασης ή θάμβος μονόπλευρα, συχνά προκαλούνται από οπισθοβολβική νευρίτιδα και τα οπτικά της επακόλουθα
    • Κλόνος
    • Αδεξιότητα
    • Δυσαρθρία
    • Αστάθεια 
    • Ευσυγκινησία
    • Κόπωση 
    • Μη ερεθισιμότητα των γεννητικών οργάνων 
    • Παράλυση χεριού 
    • Ημιπάρεση 
    • Υπερδραστήρια εν τω βάθει τενόντια αντανακλαστικά
    • Ασυνεργία
    • Υπερευαισθησία
    • Απώλεια της αίσθησης της θέσης 
    • Απώλεια της αίσθησης της δόνησης 
    • Πάρεση ενός τμήματος ή μέρους
    • Οφθαλμική παράλυση 
    • Παραισθησία 
    • Σεξουαλική ανικανότητα στους άνδρες 
    • Ακράτεια ούρων, συχνουρία, δυσκολία στην έναρξη της ούρησης 
    • Νευραλγία τριδύμου

    ΑΙΤΙΑ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ

    • Άγνωστα
    • Αυτοάνοση θεωρία  - υποστηρίζεται από το συσχετισμό με το HLA, το κληρονομικό πρότυπο, τα ανοσοκύτταρα στις πλάκες, τις αλλαγές των ανοσοκυττάρων στο περιφερικό αίμα
    • Ιογενής θεραπεία - υποστηρίζεται από την αυξημένη επίπτωση της νόσου στα μεγαλύτερα γεωγραφικά πλάτη, τη κατανομή των περιστατικών στις οικογένειες, γεωγραφική κατανομή των περιστατικών, μελέτες των λοιμωδών νόσων μυελίνης στα ζώα
    • Συνδυαστική θεωρία - αυτοάνοση διαταραχή εκλυόμενη από την περιβαλλοντική έκθεση σε τοξίνες ή σε ιούς νωρίς κατά τη διάρκεια της ζωής 

    ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ

    • Διαμονή στην εύκρατη ζώνη
    • Καταγωγή από τη Βόρεια Ευρώπη
    • Οικογενειακό ιστορικό της νόσου

    ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ

    ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 

    • Ετερόπλευρη μυατροφική σκλήρυνση 
    • Νόσος Αδαμαντιάδη - Behcet
    • Όγκοι του στελέχους 
    • Λοιμώξεις κεντρικού νευρικού συστήματος 
    • Όγκοι παρεγκεφαλίδας 
    • Αταξία του Friedreich
    • Κληρονομική αταξία 
    • Λευκοδυστροφίες 
    • Νευροϊνωμάτωση
    • Κακοήθης αναιμία
    • Ρήξη μεσοσπονδύλιου δίσκου 
    • Μικρά έμφρακτα παρεγκεφαλίδας 
    • Σαρκοείδωση 
    • Όγκοι σπονδυλικής στήλης 
    • Σύφιλη 
    • Συριγγομυελία
    • Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος 

    ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

    Εγκεφαλονωτιαίο υγρό:

    • Μη φυσιολογική καμπύλη του κολλοειδούς χρυσού 
    • Αυξημένη γ-σφαιρίνη IgG
    • Ήπια μονοπυρηνική λεμφοκυττάρωση (λιγότερα από 40 κύτταρα/ml)
    • Συντρίμματα μυελίνης (βασική πρωτεΐνη μυελίνης)
    • Αρνητική ορολογική εξέταση για σύφιλη 
    • Φυσιολογική ή ελαφρά αυξημένη πρωτεΐνη (50-100 mg/100 ml)

    Δοκιμασίες για τον αποκλεισμό άλλων διαταραχών:

    • Δοκιμασία φθοριζόντων αντισωμάτων κατά του τρεπονήματος της σύφιλης (FTA-ABS)
    • ΤΚΕ
    • Δοκιμασίες για τις κλινικά υποπτευόμενες αγγειΐτιδες 
    • Ορολογία HTLV-I (ως ανθρώπινου λεμφώματος/λευχαιμίας Τ-κυττάρων)

    ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

    • Καταστροφή των ελύτρων μυελίνης των νευρικών ινών και των αξονικών κυλίνδρων ακέραιοι άξονες, γλοία και άλλες δομές 
    • Ατροφία των οπτικών νεύρων και των εγκεφαλικών ημισφαιρίων 
    • Τ-λεμφοκύτταρα κοντά στα τριχοειδή φλεβίδια 

    ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ 

    • Οπτικά προκλητά δυναμικά - μη φυσιολογικά στο 75-97% των διαγνωστικών περιπτώσεων σκλήρυνσης κατά πλάκας 
    • Προκλητά σωματοαισθητικά δυναμικά - μη φυσιολογικά στο 72-96% των περιπτώσεων 
    • Ακουστικά προκλητά δυναμικά στελέχους - μη φυσιολογικά στο 57-65% των περιπτώσεων 

    MS diagram symptoms full size

    ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ

    • Μαγνητική τομογραφία - (πιο ευαίσθητη από την αξονική τομογραφία) μπορεί να δείξει πολλές πλάκες 
    • Αξονική τομογραφία (διπλής δόσης, καθυστερημένη) - πλάκες

    ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ

    • Μη ειδικές δοκιμασίες για τη διάγνωση της σκλήρυνσης κατά πλάκας 
    • Ιστορικό, φυσική εξέταση, ανάλυση ΕΝΥ, μαγνητική τομογραφία, δοκιμασίες προκλητών δυναμικών, επαναλαμβανόμενες παρατηρήσεις για μια χρονική διάρκεια 

    ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ

    ΕΝΔΕΙΚΝΥΟΜΕΝΗ ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ

    • Εξωνοσοκομειακός ασθενής, το περισσότερο δυνατό
    • Μακροχρόνια φροντίδα για φυσιοθεραπεία ή επιπλοκές, όπως η πυελονεφρίτιδα 

    ΓΕΝΙΚΑ ΜΕΤΡΑ

    • Μη ειδική θεραπεία. Οι υποτροπές εμφανίζονται απότομα και δυσχεραίνουν τη θεραπεία 
    • Συναισθηματική υποστήριξη, ενθάρρυνση και διαβεβαιώσεις  είναι απαραίτητα για να βοηθήσουν να ξεπεραστεί η έλλειψη ελπίδας
    • Απασχολησιοθεραπεία 
    • Εκτίμηση του ουροποιητικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένων των σεξουαλικών προβλημάτων (ανικανότητα συχνά σε άνδρες ασθενείς)
    • Αυτοκαθετηριασμοί για ανεπαρκή κένωση της κύστης (μόνιμος καθετήρας μπορεί να είναι απαραίτητος σε μερικούς ασθενείς)
    • Φυσιοθεραπεία για τη διατήρηση του εύρους των κινήσεων και της δύναμης και την αποφυγή μόνιμου σπασμού των μυών

    ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

    • Διατήρηση της δραστηριότητας, αποφυγή υπερβολικής εργασίας και κόπωσης 
    • Ξεκούραση κατά τη διάρκεια περιόδων οξέων υποτροπών 

    ΔΙΑΙΤΑ

    Εάν υπάρχει πρόβλημα δυσκοιλιότητας, λήψη πολλών υγρών, επιπλέον δίαιτα πλούσια σε φυτικές ίνες

    ΦΑΡΜΑΚΑ 

    ΦΑΡΜΑΚΑ ΕΚΛΟΓΗΣ

    • Η φαρμακευτική θεραπεία κατευθύνεται προς την ανακούφιση των συμπτωμάτων 
    • Πρεδνιζόνη 60 mg/ημέρα ή μεθυλοπρεδνιζόνη ΕΦ 500 mg για 5-7 ημέρες στις οξείες προσβολές κυρίως σε οπισθοβολβική νευρίτιδα 
    • Χρόνια κόπωση: αμανταδίνη 200-300 mg/ημέρα 
    • Σπαστικότητα: βαλκοφαίνη (χαμηλή δοσολογία για ξεκίνημα 5 mg 1-3 φορές την ημέρα, αυξήστε όπως χρειάζεται) ή διαζεπάμη 2-5 mg το βράδυ
    • Δυσκοιλιότητα: υπακτικά, παράγοντες που διογκώνουν τα κόπρανα, καθαρτικά υπόθετα
    • Προβλήματα από το ουροποιητικό: propantheline 7,5 mg κάθε 3-4 ώρες για ξεκίνημα, αυξήστε σε 15 , 3-4 φορές την ημέρα συν 15-30 mg, την ώρα του ύπνου ή oxybutilin chloride 5 mg 3-4 φορές την ημέρα
    • Μπορεί να ενδείκνυται προφυλακτική αντιβιοτική θεραπεία για λοιμώξεις του ουροποιητικού 
    • Ασυνέργεια ή τρόμος: δεν υπάρχει ιδανική θεραπεία. Μπορείτε να δοκιμάσετε β-αναστολείς πριμιδόνη ή κλοναζεπάμη
    • Κατάθλιψη και συναισθηματική ευματαβλητότητα: αμιτριπτυλίνη 10-25 mg πριν τον ύπνο αρχικά, στη συνέχεια αυξήστε όσο είναι ανεκτό
    • Παράνοια ή μανία: αλοπεριδόλη ή λίθιο
    • Μυοσκελετικός πόνος ή δυσχέρεια: μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη 
    • Συμπτώματα από το ένα ημιμόριο του προσώπου και δυσαισθησίες: καρβαμαζεπίνη 100-200 mg 1 ή 2 φορές την ημέρα. Να παρακολουθήσουν τα επίπεδα στον ορό
    • Ανοσοκατασταλτικοί παράγοντες (π.χ. αζαθειοπρίνη, ACTH, μεθυλοπρεδνιζόνη, κυκλοφωσφαμίδη, ιντερφερόνες, κυκλοσπορίνη) 

    ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ

    • Βακλοφαίνη 40-80 mg/ημέρα σε διαιρεμένες δόσεις για μείωση της σπαστικότητας 
    • Ιντερφερόνη 

    Θεραπείες για τη σκλήρυνση κατά πλάκας
    Ενδοφλέβια στεροειδή
    Γλυκοκορτικοειδή
    Φάρμακα τροποποιητικά της ασθένειας
    Συμπληρώματα διατροφής
    Εν τω βάθει διέγερση εγκεφάλου
    Πλασμαφαίρεση
    Φυσικές θεραπείες πολλαπλής σκλήρυνσης
    Τοξίνη Botulinum
    Εργοθεραπεία
    Εναλλακτικές και συμπληρωματικές θεραπείες
    Ερευνητικές θεραπείες για τη σκλήρυνση κατά πλάκας
    Δεν υπάρχει θεραπεία για σκλήρυνση κατά πλάκας (MS), αλλά τα φάρμακα και οι αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να σας βοηθήσουν να διαχειριστείτε την ασθένεια. Συνεργαστείτε στενά με το γιατρό σας για να βρείτε τη θεραπεία που είναι καλύτερη για εσάς και προκαλεί τις λιγότερες παρενέργειες.

    Φάρμακα τροποποιητικά της σκλήρυνσης κατά πλάκας

    Εάν έχετε έναν τύπο σκλήρυνσης κατά πλάκας που ονομάζεται υποτροπιάζουσα ή διαλείπουσα σκλήρυνση κατά πλάκας, ο γιατρός σας μπορεί πρώτα να σας προτείνει ένα φάρμακο τροποποίησης της νόσου. Αυτά τα φάρμακα επιβραδύνουν την πρόοδο της νόσου και αποτρέπουν τα συμπτώματα.

    Τα φάρμακα λειτουργούν περιορίζοντας το ανοσοποιητικό σύστημα - την κύρια άμυνα του οργανισμού σας κατά των μικροβίων - έτσι ώστε να μην επιτίθεται στην προστατευτική επικάλυψη που ονομάζεται μυελίνη που περιβάλλει τα νεύρα.

    Μερικά φάρμακα χρησιμοποιούνται ως ενέσεις κάτω από το δέρμα ή γίνονται ενδομυϊκά. 

    -Βήτα ιντερφερόνες: Διευκολύνουν τη σοβαρότητα και τη συχνότητα των εκρήξεων. Μπορούν να προκαλέσουν συμπτώματα που μοιάζουν με γρίπη, όπως πόνο, κόπωση, πυρετό και ρίγη. Μπορεί να σας κάνουν επιρρεπείς σε λοιμώξεις. Αυτό συμβαίνει επειδή μειώνουν τον αριθμό των λευκών αιμοσφαιρίων, τα οποία βοηθούν το ανοσοποιητικό σας σύστημα να καταπολεμήσει τις ασθένειες.

    Περιλαμβάνουν:

    ιντερφερόνη βήτα-1α 
    ιντερφερόνη βήτα-1b 
    peginterferon beta-1a 

    -Glatiramer: Αυτό το φάρμακο σταματά το ανοσοποιητικό σας σύστημα από το να επιτεθεί στη μυελίνη που περιβάλλει και προστατεύει τα νεύρα σας.

    Μπορείτε να πάρετε άλλα φάρμακα ως χάπια:

    -Cladribine: Είναι ένα χάπι που λαμβάνεται μία φορά την ημέρα για πέντε ημέρες για ένα μήνα και μία φορά την ημέρα και πάλι για τον δεύτερο μήνα. Μπορεί να χρειαστείτε επανάληψη σε ένα χρόνο. Δεν προορίζεται για τη θεραπεία της υποτροπιάζουσας μορφής σκλήρυνσης κατά πλάκας, συμπεριλαμβανομένης της υποτροπιάζουσας-απομακρυσμένης νόσου και της ενεργού δευτερογενούς προοδευτικής νόσου. Μπορεί να επηρεάσει το ανοσοποιητικό σας σύστημα και να σας κάνει ευπαθή σε άλλες λοιμώξεις. Επίσης, προκαλεί τριχόπτωση και κάποια εξανθήματα.

    -Φουμαρικό διμεθύλιο: είναι ένα δισκίο που παίρνετε δύο φορές την ημέρα. Μπορεί να μειώσει τα ανοσοκύτταρά σας. Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες του φαρμάκου είναι έξαψη, πόνος στο στομάχι, διάρροια, ναυτία και έμετος. 

    -Diroximel: Λαμβάνετε ένα δισκίο δύο φορές την ημέρα. Το φάρμακο χρησιμοποιείται για τη θεραπεία υποτροπιάζουσων μορφών ΣΚΠ. Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειές του είναι έξαψη, ερυθρότητα, κνησμός ή εξάνθημα, ναυτία, έμετος, διάρροια, στομαχικός πόνος ή δυσπεψία. 

    -Fingolimod: Λαμβάνετε ένα δισκίο μία φορά την ημέρα. Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι ο πονοκέφαλος, η διάρροια, ο πόνος στην πλάτη, ο βήχα; και οι μη φυσιολογικές εξετάσεις ήπατος και η βραδυκαρδία. Το φάρμακο συνδέεται επίσης με προοδευτική πολυεστιακή λευκοεγκεφαλοπάθεια.

    -Φουμαρικό μονομεθύλιο: Είναι ένα χάπι που λαμβάνεται δύο φορές την ημέρα και είναι παρόμοιο με το φουμαρικό διμεθύλιο. Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι η έξαψη, το κοιλιακό άλγος, η διάρροια και η ναυτία. Τα ηπατικά ένζυμα, επίσης, παρακολουθούνται.

    -Ozanimod: Είναι ένα χάπι που λαμβάνεται μία φορά την ημέρα. Ξεκινά με μια χαμηλή δόση και στη συνέχεια αυξάνεται κατά την πρώτη εβδομάδα. Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι η ζάλη, οι πονοκέφαλοι, οι αναπνευστικές λοιμώξεις και τα συμπτώματα κρυολογήματος. Δεν πρέπει να το πάρετε εάν έχετε προβλήματα με το ήπαρ ή την καρδιά.

    -Siponimod: Το λαμβάνετε σε μορφή δισκίου. Μπορεί να επηρεάσει το ανοσοποιητικό σας σύστημα και έχει συνδεθεί με θρόμβωση στα άκρα. Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι διάρροια, ζάλη, οίδημα στα άκρα, υψηλή αρτηριακή πίεση, πονοκέφαλοι και επιβραδυνόμενος καρδιακός παλμός. Δεν πρέπει να παίρνετε το siponimod εάν είστε έγκυος.

    -Teriflunomide: Ένα δισκίο παίρνετε μία φορά την ημέρα. Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι η διάρροια, τα μη φυσιολογικά ηπατικά τεστ, η ναυτία και η τριχόπτωση. Μπορεί να οδηγήσει σε ηπατικά προβλήματα και γενετικές ανωμαλίες. Μην το πάρετε εάν είστε έγκυος.

    - Το Alemtuzumab και η μιτοξαντρόνη: Είναι φάρμακα χημειοθεραπείας που έχουν σχεδιαστεί για τη θεραπεία του καρκίνου. Είναι μια επιλογή αν δεν απαντήσετε σε άλλες θεραπείες. Περιορίζουν το ανοσοποιητικό σας σύστημα και αποτρέπουν από την επίθεση στη μυελίνη. Μπορεί να οδηγήσουν σε καρδιακή βλάβη και  λευχαιμία.

    -Το Natalizumab και το ocrelizumab: Είναι επιλογές εάν άλλα φάρμακα δεν λειτουργούν. Το Natalizumab εμποδίζει τα κύτταρα του ανοσοποιητικού να φτάσουν στον εγκέφαλο και στον νωτιαίο μυελό, όπου μπορούν να βλάψουν τα νεύρα. Το Ocrelizumab επιτίθεται σε ορισμένα Β κύτταρα και σταματά το ανοσοποιητικό σας σύστημα από το να επιτεθεί στο σώμα σας. Τα φάρμακα συνδέονται με λευχαιμία.

    Αντιμετώπιση φλεγμονών

    Στεροειδή: 

    Μεθυλπρεδνιζολόνη 
    Πρεδνιζόνη 
    ACTH 

    Πλασμαφαίρεση:

    Αυτό μπορεί να βοηθήσει όταν μια φλεγμονή δεν ανταποκρίνεται στα στεροειδή. Ο γιατρός σας θα αφαιρέσει λίγο από το αίμα σας και θα διαχωρίσει το υγρό τμήμα (που ονομάζεται πλάσμα) από τα κύτταρα του αίματός σας. Τα κύτταρα αναμιγνύονται με ένα διάλυμα πρωτεΐνης και επιστρέφουν στο σώμα σας.

    Έλεγχος συμπτωμάτων

    Μυϊκή δυσκαμψία και σπασμοί: Χαλαρωτικά μυών όπως το baclofen και η tizanidine ή ηρεμιστικά όπως η clonazepam  και η diazepam 

    Κόπωση: Amantadine, armodafinil, modafinil 

    Κατάθλιψη: Αντικαταθλιπτικά, όπως βουπροπιόνη, φλουοξετίνη και σερτραλίνη

    Προβλήματα της ουροδόχου κύστης: Οξυβουτυνίνη  ή τολτεροδίνη 

    Φυσικοθεραπεία

    Εναλλακτικές θεραπείες

    Βιταμίνη D: Τα χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D στο αίμα σας μπορούν να αυξήσουν τις πιθανότητες εμφάνισης σκλήρυνσης κατά πλάκας. 

    Βελονισμός: Αυτή η παραδοσιακή κινεζική θεραπεία υποστηρίζει ότι η ενέργεια που ονομάζεται chi ρέει κατά μήκος του σώματός σας σε γραμμές που ονομάζονται μεσημβρινοί. Όταν το chi σας είναι άσχημο, η ασθένεια ή ο πόνος είναι αποτέλεσμα. Ο βελονιστής σύρει λεπτές βελόνες σε σημεία κατά μήκος των μεσημβρινών για να αλλάξει τη ροή της ενέργειάς σας. Μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να βοηθήσει τα συμπτώματα της σκλήρυνσης κατά πλάκας, όπως κόπωση, πόνο, διάθεση, σπαστικότητα, μούδιασμα, μυρμήγκιασμα και προβλήματα στην ουροδόχο κύστη.

    ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ

    Απαιτείται παρακολούθηση

    ΠΡΟΛΗΨΗ/ΑΠΟΦΥΓΗ

    Μη γνωστά προληπτικά μέτρα. Αποφύγετε παράγοντες που επισπεύδουν μια προσβολή, κυρίως stess από ζεστό καιρό 

    ΠΙΘΑΝΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ

    • Κώμα
    • Οξύ οργανικό ψυχοσύνδρομο (παραλήρημα)
    • Συναισθηματική ευμεταβλητότητα 
    • Νυσταγμός 
    • Ατροφία οπτικού νεύρου
    • Παραπληγία 
    • Σεξουαλική ανικανότητα (άνδρες)
    • Λοιμώξεις ουροποιητικού σωλήνα

    ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΗ ΠΟΡΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ 

    • Ιδιαίτερα ποικίλλουσα και απρόβλεπτη. Περίπου 70% των ασθενών ενεργώς δραστήριοι, δημιουργικοί στη ζωή τους με μακρές υφέσεις 
    • Μπορεί να καταστήσει ανάπηρο στην πρώιμη ενήλικη ζωή ή να προκαλέσει το θάνατο μέσα σε μήνες από την έναρξή της
    • Ο μέσος όρος διάρκειας της νόσου ξεπερνά τα 25 χρόνια, υποτροπή σε ένα χρόνο σε 30%, σε 5-9 χρόνια 20%, σε 10-30 χρόνια 10%

    ΔΙΑΦΟΡΑ

    ΗΛΙΚΙΑΚΑ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

    Παιδιατρικό: Σπάνια πριν την εφηβεία

    Γηριατρικό: Υποτροπές λιγότερο συχνές σε αυτή την ηλικιακή ομάδα

    ΚΥΗΣΗ

    Μερικές φορές είναι εκλυτικός παράγοντας για την πολλαπλή σκλήρυνση 

    ΑΛΛΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

    • Επειδή η πορεία είναι πολυποίκιλη και απρόβλεπτη, αποφύγετε την απαισιόδοξη πρόβλεψη 
    • 30-40% των ασθενών με οπτική νευρίτιδα μόνο, τελικά αναπτύσσουν άλλα σημεία

    Συμπληρώματα διατροφής για όσους έχουν σκλήρυνση κατά πλάκας

    Τα καλύτερα συμπληρώματα διατροφής για όσους έχουν πολλαπλή σκλήρυνση

    Signs and Symptoms of Multiple Sclerosis

     

    Η καθοδήγηση για την επιλογή των ποιων συμπληρωμάτων διατροφής, από τα ανωτέρω, θα επιλεγούν για την ασθένειά σας θα γίνει σε συνεννόηση με το θεράποντα ιατρό.

    Διαβάστε, επίσης,

    Νευρίτιδα

    Αμυοτροφική Πλευρική Σκλήρυνση και Κάνναβη

    Θεραπεία της σκλήρυνσης κατά πλάκας με ιατρική κάνναβη

    Η καλύτερη θεραπεία για τη σκλήρυνση κατά πλάκας

    Η σκλήρυνση κατά πλάκας είναι συχνότερη στις γυναίκες

    Τα βλαστοκύτταρα θεραπεύουν την σκλήρυνση κατά πλάκας

    Alemtuzumab για τη σκλήρυνση κατά πλάκας

    Ποιοι πρέπει να πίνουν φρέσκο χυμό μαριχουάνας

    Η κανναβιδιόλη βοηθάει στην ανακούφιση του πόνου

    Η χαμηλή χοληστερόλη μειώνει τη διάρκεια ζωής

    Μυστικά για την καλύτερη θεραπεία στη σκλήρυνση κατά πλάκας

    Αιματοεγκεφαλικός φραγμός

    Medorrhinum στην ομοιοπαθητική

    Νευροεμβιομηχανική

    Ρόφημα κουρκουμίνης για τον καρκίνο

    Ιντερφερόνες

    Φουμαρικός μεθυλεστέρας για την σκλήρυνση κατά πλάκας

    Το τέλος των αυτοάνοσων νοσημάτων

    Φαμπριδίνη στη σκλήρυνση κατά πλάκας

    Σε ποιες ασθένειες χρησιμοποιούνται τα πεπτίδια

    Χρήσιμες συμβουλές για την σκλήρυνση κατά πλάκας

    Έχετε σκλήρυνση κατά πλάκας;

    Οπτική νευρίτιδα

    Κάνναβη και Κανναβινοειδή

    Θεραπεία με εκχύλισμα θύμου αδένα

    Μήπως έχετε ακράτεια κοπράνων;

    Δυσκοιλιότητα

    Hand Tutor

    Εγέρθητι

    Νέα φάρμακα για τις αυτοάνοσες παθήσεις

    Το χάπι για τη σκλήρυνση κατά πλάκας

    Υπάρχει θεραπεία για τη σκλήρυνση κατά πλάκας;

    Δαντρολένιο

    Σκλήρυνση κατά πλάκας

    www.emedi.gr

     

  • Σαλάτα με αβοκάντο και σολομό Σαλάτα με αβοκάντο και σολομό

    Νόστιμη και υγιεινή σαλάτα με αβοκάντο και σολομό

    Σαλάτα με αβοκάντο και σολομό

    ΣΟΛΟΜΟΣ: Ο σολομός έχει μεγάλη διατροφική αξία και ευεργετικές ιδιότητες για το δέρμα, το ανοσοποιητικό, την καρδιά και τον εγκέφαλο. Αποτελεί μία από τις καλύτερες πηγές των πολύτιμων για τον οργανισμό ωμέγα 3 λιπαρών οξέων, τα οποία δημιουργούν μια φυσική ασπίδα προστασίας έναντι των εκφυλιστικών νοσημάτων. Ο σολομός αποτελεί φυσική πηγή θρεπτικών ουσιών, ιδιαίτερα πρωτεϊνών, ενώ περιέχει σε σημαντικές ποσότητες, βιταμίνες, μέταλλα, ιχνοστοιχεία και φυσικά τα πολύτιμα και απαραίτητα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα. Είναι πλούσιος σε νιασίνη, παντοθενικό οξύ, ριβοφλαβίνη, βιταμίνη D, βιταμίνες της ομάδας Β (κυρίως Β6 και Β12), σελήνιο και φώσφορο. Είναι φτωχός σε θερμίδες και σε κορεσμένα λιπαρά οξέα και δεν περιέχει καθόλου υδατάνθρακες και αλάτι.

    ΣΚΟΡΔΟ: Το σκόρδο αποτελεί για τη λαϊκή ιατρική ένα πολυδύναμο φάρμακο με μεγάλη αξία. Περιέχει αιθέριο έλαιο αποτελούμενο από αλλιίνη, αλλινάση, αλλικίνη, αχοένιο, σκορδινίνες, το αντιοξειδωτικό σελήνιο, ιώδιο, ασβέστιο, μαγγάνιο, σίδηρο, φώσφορο, θειάφι και βιταμίνες Α, Β, Β1, Β2, Β3, Β6, C, και Ε. Περιέχει, επίσης, πτητικό έλαιο, γλίσχρασμα, γλυκοκινίνες και γερμάνιο, καθώς και άλλα χρήσιμα για τον οργανισμό στοιχεία, όπως λευκωματούχες ουσίες, λιπαρές, αμυλώδες και κυτταρίνη.

    ΑΒΟΚΑΝΤΟ: Το αβοκάντο σας προσφέρει σχεδόν 20 βιταμίνες και μέταλλα σε κάθε μερίδα, συμπεριλαμβανομένου του καλίου που βοηθάει στην ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, της λουτεΐνης που είναι καλό για τα μάτια σας και του φυλλικού οξέος, για την επιδιόρθωση των κυττάρων και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Ταυτόχρονα, είναι μια καλή πηγή βιταμινών Β, τα οποία σας βοηθούν να καταπολεμήσετε τις ασθένειες και τις λοιμώξεις. Είναι ίσως το μοναδικό φρούτο που περιέχει ποσότητα πρωτεΐνης, η οποία χαρακτηρίζεται πιο βιοδιαθέσιμη από αυτή του κρέατος, αφού αξιοποιείται από τον οργανισμό, αμέσως, μόλις καταναλωθεί. Επιπλέον, το αβοκάντο αποτελεί πλούσια πηγή καροτενοειδών και περιέχει τη εξαιρετική ποσότητα λίπους που βοηθάει στην απορρόφησή τους. Ταυτόχρονα, βοηθάει στη μετατροπή της β-καροτίνης σε βιταμίνη Α. Επίσης, εξαιτίας των θρεπτικών συστατικών που περιέχει, είναι εξαιρετικά ωφέλιμος για τα μάτια, τα μαλλιά, το δέρμα και γενικότερα την υγεία των κυττάρων. Ενώ, προλαμβάνει τη φθορά του αμφιβληστροειδούς χιτώνα του ματιού και την εμφάνιση καταρράκτη. Παράλληλα, οι βιταμίνες Α, Β, C και Ε που περιέχονται στο φρούτο, αξιοποιούνται από τους ειδικούς της βιομηχανίας καλλυντικών. Οι συγκεκριμένες ουσίες είναι γνωστές για τις ενυδατικές, αντιγηραντικές και ιαματικές ιδιότητες που προσφέρουν στο δέρμα, ενώ το έλαιο του φυτού εφαρμόζεται στην αρωματοθεραπεία, καθώς επίσης και ως αντηλιακή προστασία. Τέλος, τα αμινοξέα, οι βιταμίνες και τα έλαια του αβοκάντο, ενισχύουν την όψη και την υφή των μαλλιών, δίνοντας τους λάμψη και δύναμη.

    ΜΑΡΟΥΛΙ: Το μαρούλι είναι εξαιρετική πηγή βιταμίνης Α, βιταμίνης Κ, φυλλικού οξέος, βιταμίνης C, καλίου, μαγγανίου και χρωμίου. Το μαρούλι είναι, επίσης, καλή πηγή φυτικών ινών. Η πλούσια περιεκτικότητά του σε βιταμίνη C και η ταυτόχρονη παρουσία του β-καροτενίου το καθιστούν ζωτικής σημασίας λαχανικό στον μεταβολισμό της χοληστερόλης. Όταν η χοληστερόλη οξειδώνεται, αρχίζει να επικάθεται στα τοιχώματα των αρτηριών δημιουργώντας την αθηρωματική πλάκα, η οποία μπορεί να προκαλέσει έμφραγμα του μυοκαρδίου ή εγκεφαλικό επεισόδιο. Η παρουσία φυλλικού οξέος δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες για τη διαχείριση των υψηλών επιπέδων της ομοκυστεΐνης, ελαττώνοντας τον κίνδυνο εμφράγματος ή εγκεφαλικού επεισοδίου, ενώ το περιεχόμενο σε αυτό κάλιο ρυθμίζει την υπέρταση. Η παρουσία των φυτικών ινών βελτιώνει την κατάσταση του παχέος εντέρου, μειώνει τον κίνδυνο καρκινωμάτων ή τη δημιουργία εκκολπωμάτων, ενώ ο γλυκαιμικός έλεγχος στα διαβητικά άτομα γίνεται ευκολότερος παρουσία αυτών. Επιπλέον, η παρουσία του καλίου έχει αποδειχθεί ότι μειώνει την αρτηριακή πίεση, που είναι άλλος ένας παράγοντας κινδύνου για καρδιοπάθειες. Τέλος, σημαντικός είναι ο ρόλος του χρωμίου στο μαρούλι, καθώς παίζει ρόλο κλειδί μεταξύ του μορίου της ινσουλίνης και του κυτταρικού υποδοχέα για τη σωστή μεταφορά της γλυκόζης στο εσωτερικό των κυττάρων.

    ΝΤΟΜΑΤΕΣ: Οι ντομάτες είναι πλούσιες σε φυσικές βιταμίνες και μέταλλα, συμπεριλαμβανομένων των βιταμινών Α, Κ, Β1, Β3, Β5, Β6, Β7 και βιταμίνης C. Έχει, επίσης, φυλλικό οξύ, σίδηρο, κάλιο, μαγνήσιο, χρώμιο, χολίνη, ψευδάργυρο και φώσφορο.

    Salmon Avocado Salad 6 

    Σαλάτα με αβοκάντο και σολομό

    ΥΛΙΚΑ ΓΙΑ 4 ΑΤΟΜΑ

    2 φιλέτα βιολογικού σολομού

    10 φλιτζάνια ψιλοκομμένο βιολογικό μαρούλι

    2 φλιτζάνια βιολογικάντοματίνια, στη μέση κομμένα

    2 φλιτζάνια βιολογικά κρουτόν

    1 βιολογικό αβοκάντο, μισό, ξεφλουδισμένο και σε κύβους

    6 φέτες μαγειρεμένο, ξεροψημένο βιολογικό μπέικον, ψιλοκομμένο

    Ιωδιούχο ανεπεξέργαστο θαλασσινό αλάτι

    Βιολογικό φρεσκοτριμμένο μαύρο πιπέρι

    ΓΙΑ ΤΟ DRESSING:

    1/3 φλυτζάνι βιολογική μαγιονέζα

    1/2 φλυτζάνι βιολογικό στραγγιστό ελληνικό γιαούρτι

    Χυμός 1 βιολογικού λεμονιού

    2 σκελίδες βιολογικό σκόρδο, πολτοποιημένο

    1 κουταλάκι του γλυκού βιολογικό λευκό ξύδι

    1 κουταλάκι του γλυκού βιολογικό μέλι

    ΕΚΤΕΛΕΣΗ

    1. Προθερμάνετε το φούρνο στους 200℃.
    2. Τοποθετήστε το σολομό σε ένα φύλλο ψησίματος και πασπαλίστε ομοιόμορφα με αλάτι και πιπέρι. Ψήστε μέχρι να ροδίσει και να γίνει τραγανό στις άκρες, 18 έως 20 λεπτά.
    3. Αφαιρέστε από το φούρνο και αφήστε το να κρυώσει.
    4. Σε μία πιατέλα σαλάτας βάλτε το μαρούλι, τα ντοματίνια, τα κρουτόν, το αβοκάντο και το μπέικον.
    5. Χτυπάμε μαζί όλα τα υλικά για το dressing και προσθέστε πιπέρι.
    6. Κόψτε το σολομό και ρίξτε το στη σαλάτα μαζί με το dressing. Σερβίρετε αμέσως.

    ΚΑΛΗ ΣΑΣ ΟΡΕΞΗ!!!

    by Savvi Diet

    Τα καλύτερα βιολογικά προϊόντα

    Πατήστε, εδώ, για να παραγγείλετε τα κατάλληλα βιολογικά προϊόντα

    286 diabetic grilled salmon avocado salad 091418 1021x779 2959761669

    Διαβάστε, επίσης,

    Τορτίγιες με βόειο κρέας και αβοκάντο

    Νόστιμο και υγιεινό γκουακαμόλε

    Αβοκάντο σαλάτα

    Σημαντικές πληροφορίες για τα μαγειρικά έλαια

    Σαλάτα με καστανό ρύζι

    Χρήσιμες πληροφορίες για τα φρούτα και τα λαχανικά

    Ελαιώδεις φυτικές τροφές

    Smoothie με αβοκάντο

    Τοστ με αβοκάντο και ντομάτα

    Διατροφή για την οστεοαρθρίτιδα

    Υγιεινά σνακ για όλους

    Εστιατόρια που σερβίρουν βιολογικά πιάτα

    Αβοκάντο

    Η κακή διατροφή προκαλεί χολολιθίαση

    Διατροφή για τη νεφρική ανεπάρκεια

    Ο συνδυασμός αβοκάντο και ελαιόλαδου αυξάνει τη νοημοσύνη

    Σαλάτα για ενέργεια

    Σαλάτα για ενέργεια

    Πρόληψη ρήξης μηνίσκου με τη διατροφή

    Σαλάτα με άγριο ρύζι

    Scrub προσώπου με αβοκάντο και μέλι

    Σαλάτα αβοκάντο

    Τα κρητικά βότανα είναι αναγνωρισμένα παγκοσμίως

    ρόφιμα για να χάσετε βάρος

    Ρίξτε το ουρικό οξύ

    Σνακ για να τρώτε όταν κάνετε δίαιτα

    Συνταγές για αλκαλοποίηση του οργανισμού

    Αντιφλεγμονώδης διατροφή

    Να προτιμάτε τα βιολογικά προϊόντα

    Σάντουιτς για μεσημεριανό ή βραδινό

    Πρόγραμμα διατροφής για τη διακοπή καπνίσματος

    Οι καλύτερες σαλάτες στην υγιεινή διατροφή

    Τροφή για το αίμα

    Φυτά που τα φυτεύετε μια φορά και τα έχετε για πάντα

    Διατροφή για αύξηση γονιμότητας στις γυναίκες

    Αντικαταστήστε τα ανθυγιεινά τρόφιμα με υγιεινά

    Διατροφή για καλύτερο σεξ

    Φυσικοί τρόποι για να μεγαλώσετε το στήθος σας

    Τροφές για καλή όραση

    Τι να κάνετε αν παθαίνετε κράμπες στα πόδια

    Οι καλύτερες τροφές για να ρίξετε την κακή χοληστερίνη

    Τροφές φάρμακα

    Οι καλύτερες τροφές για το στρες

    Το Φαρμακείο του Θεού

    Πώς πρέπει να τρώγονται τα φρούτα

    Οι πιο δυνατοί συνδυασμοί τροφίμων

    Μυστικά για πετυχημένες συνταγές

    Χρωματιστά γεύματα

    Η δίαιτα του αβοκάντο

    Η μόδα στη διατροφή

    Ποιες είναι οι αλκαλικές και ποιες οι όξινες τροφές

    Διατροφή στην περίοδο

    www.emedi.gr