Τίλιο. Το τίλιο έχει πολλά οφέλη για την υγεία και χρησιμοποιείται για να βοηθήσει με το άγχος, τις διαταραχές ύπνου και τα κρυολογήματα.
Τίλιο
Το τίλιο ή φλαμούρι ή φλαμουριά ή φιλύρα ή Tilia platyphyllos ή τίλια η πλατύφυλλος έχει πολλά οφέλη για την υγεία. Χρησιμοποιείται για το άγχος, τις διαταραχές ύπνου και τα κρυολογήματα. Οι αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές του ιδιότητες, λόγω των ενώσεων που περιέχει, όπως τα φλαβονοειδή και οι τανίνες, συμβάλουν στην υγεία της καρδιάς και στη μείωση της φλεγμονής.
Σημαντικά είδη τίλιου
Tilia platyphyllos ή Φιλύρα η πλατύφυλλος
Tilia cordata ή Φιλύρα η καρδιόφυλλος
Tilia tomentosa ή Φιλύρα η γναφαλώδης ή αργυρόφυλλος
Tilia americana ή Φιλύρα η αμερικανική
Ιστορία & Παραδοσιακή Χρήση τίλιου
Τα άνθη του τίλιου χρησιμοποιούνταν ήδη από την αρχαία Ελλάδα και Ρώμη (Διοσκουρίδης, Πλίνιος) για μυϊκούς σπασμούς, ηρεμία, εφιδρώσεις σε πυρετούς και για στήριξη ψυχικής ισορροπίας. Κατά τον Μεσαίωνα και έως σήμερα χρησιμοποιείται ευρέως σε τσάι και βάμματα για να ανακουφίσει από άγχος, πυρετό, κρυολογήματα και νευρικές ανωμαλίες.
Το τίλιο χρησιμοποιούνταν ήδη από την αρχαιότητα, με αναφορές από τον Διοσκουρίδη και τον Πλίνιο για ποίκιλες καταστάσεις π.χ. ηρεμιστικό. Τα άνθη του χρησιμοποιούνταν για την αντιμετώπιση σπασμών, πυρετών και νευρικής υπερέντασης. Ηρεμιστικά και εφιδρωτικά ροφήματα από άνθη τίλιου συνιστώνταν για τη θεραπεία κρυολογημάτων, άγχους, αϋπνίας και πεπτικών διαταραχών κατά το Μεσαίωνα και διατηρούνται έως σήμερα στην παραδοσιακή Ευρωπαϊκή ιατρική.
Σύγχρονες Φαρμακευτικές Χρήσεις τίλιου
Αγχολυτική/Ηρεμιστική Δράση
Τα εκχυλίσματα του τίλιου ενισχύουν τη δράση του GABA/Gamma-aminobutyric acid/Γάμμα-αμινοβουτυρικό οξύ στον εγκέφαλο, προσφέροντας ήπια καταστολή, μείωση του άγχους και υποβοήθηση του ύπνου, χωρίς τις παρενέργειες των χημικών ηρεμιστικών φαρμάκων. Διάφορα είδη φιλύρας, όπως η Tilia americana προκαλούν αύξηση της διάρκειας του ύπνου και έχουν αντισπασμωδικά αποτελέσματα.
Αναλγητική και Αντιφλεγμονώδης Δράση
Τα φλαβονοειδή (quercetin ή κουερσετίνη, kaempferol ή καμφερόλη, tiliroside ή τιλιροζίδη) και τα πρωτοκατεχουϊκά οξέα του φυτού παρουσιάζουν σημαντική αντιφλεγμονώδη και αντιοξειδωτική δράση από την αναστολή παραγωγής φλεγμονωδών κυτοκινών και μειωμένη παραγωγή αντιδραστικών μορφών οξυγόνου (ROS/Reactive oxygen species).
Διουρητική – Εφιδρωτική – Αντισπασμωδική Δράση
Η παρουσία φαρνεσόλης, πολυσακχαριτών και γλισχρασματωδών ουσιών συμβάλλει στη διουρητική και εφιδρωτική του δράση, βοηθώντας σε εμπύρετες καταστάσεις και ιογενείς λοιμώξεις. Επιπλέον, οι τανίνες και οι κουμαρίνες παρέχουν αντισπασμωδική υποστήριξη σε παθήσεις του πεπτικού και αναπνευστικού. Δρα, επίσης, ως ήπιο καθαρτικό.
Καρδιοπροστατευτική Δράση
Το τίλιο επιδεικνύει ήπια αγγειοδιασταλτική και αντιυπερτασική δράση, ενισχύοντας την κυκλοφορία του αίματος και μειώνοντας την κατακράτηση υγρών.
Αναπνευστική και Δερματική Χρήση
Το εκχύλισμα των ανθών καταπραΰνει τις φλεγμονές του ανώτερου αναπνευστικού (βήχας, λαρυγγίτιδα), ενώ τοπικά χρησιμοποιείται σε καλλυντικά για την περιποίηση του δέρματος, ειδικά σε περιπτώσεις ξηρότητας, δερματίτιδας και αλλεργικών αντιδράσεων.
Το τίλιο μπορεί, επίσης, να βοηθήσει σε ημικρανίες, νευραλγίες, ζαλάδες και δυσκοιλιότητα.
Φαρμακολογία & Φαρμακοκινητική τίλιου
Δραστικά Συστατικά
- Φλαβονοειδή: quercetin ή κουερσετίνη, kaempferol ή καμφερόλη, rutin ή ρουτίνη
- Πτητικά έλαια: φαρνεσόλη, ευγενόλη, κιτρονελλόλη
- Γλισχρασματώδεις ουσίες, τανίνες και πολυσακχαρίτες
Μηχανισμοί Δράσης
- Ενίσχυση της νευροδιαβίβασης του GABA
- Αναστολή COX-2/cyclooxygenase-2/κυκλοοξυγενάσης-2 και μείωση προφλεγμονωδών κυτοκινών
- Αντιοξειδωτική δράση μέσω εξουδετέρωσης ROS
Φαρμακοκινητική
Έχει αποδειχθεί ότι τα φλαβονοειδή του τίλιου μεταβολίζονται γρήγορα σε υδατοδιαλυτούς μεταβολίτες (όπως, DOPAC/3,4-Dihydroxyphenylacetic acid/3,4-διυδροξυφαινυλοξικό οξύ, m-HPAA/meta-Hydroxyphenylacetic acid/μετα-υδροξυφαινυλοξικό οξύ) και παρουσιάζουν διφασική κατανομή και αποβολή. Ανιχνεύσιμα επίπεδα παραμένουν στο πλάσμα για αρκετές ώρες, χωρίς τοξικότητα.
? Αντενδείξεις και Προφυλάξεις σε υπερβολικές δόσεις τίλιου
- Συγχορήγηση με κατασταλτικά (π.χ. βενζοδιαζεπίνες, αντιισταμινικά, αλκοόλ): ενίσχυση καταστολής.
- Ασθενείς με νεφρική νόσο: η διουρητική δράση μπορεί να μεταβάλλει τη φαρμακοδυναμική άλλων φαρμάκων (π.χ. λιθίου).
- Αλλεργία: σπάνιες περιπτώσεις δερματικών εξανθημάτων και αναπνευστικών συμπτωμάτων.
Συμπεράσματα
Το τίλιο αποτελεί ένα φυτικό φάρμακο με αποδεδειγμένη ασφάλεια και πολυδιάστατες θεραπευτικές ιδιότητες:
- Ήπιο ηρεμιστικό και αγχολυτικό μέσω GABA μηχανισμών
- Αντιφλεγμονώδες και αναλγητικό λόγω φλαβονοειδών
- Διουρητικό και αγγειοδιασταλτικό σε καρδιολογικά και κυκλοφορικά προβλήματα
- Καταπραϋντικό του αναπνευστικού και του πεπτικού
- Τοπικά χρήσιμο για το δέρμα
Με την υποστήριξη τόσο της παραδοσιακής χρήσης όσο και των σύγχρονων επιστημονικών δεδομένων, το τίλιο παραμένει ένα αξιόλογο φυτό της φυτοθεραπείας με ευρύ φαρμακολογικό προφίλ.
Βιβλιογραφία
Aguirre-Hernández, E., Martínez, A. L., González-Trujano, M. E., Moreno, J., Vibrans, H., & Soto-Hernández, M. (2007). Pharmacological evaluation of the anxiolytic and sedative effects of Tilia americana L. var. mexicana in mice. Journal of Ethnopharmacology, 109(1), 140–145. https://doi.org/10.1016/j.jep.2006.07.017
Aguirre-Hernández, E., González-Trujano, M. E., Martínez, A. L., Moreno, J., Kite, G., Terrazas, T., & Soto-Hernández, M. (2010). HPLC/MS analysis and anxiolytic-like effect of quercetin and kaempferol flavonoids from Tilia americana var. mexicana. Journal of Ethnopharmacology, 127(1), 91–97. https://doi.org/10.1016/j.jep.2009.09.044
Aydin, S., Öztürk, Y., Baser, K. H. C., & Kirimer, N. (1992). Effects of Alcea pallida L. and Tilia argentea Desf. ex DC infusions on swimming performance in mice. Phytotherapy Research, 6(5), 219–220.
Blumenthal, M., Busse, W. R., Goldberg, A., Gruenwald, J., Hall, T., Riggins, C. W., & Rister, R. S. (Eds.). (1998). The complete German Commission E monographs: Therapeutic guide to herbal medicines. Integrative Medicine Communications.
Damla, K., Öztürk, G., & Demirci, B. (2023). Volatile compositions of Tilia platyphyllos Scop. infusions by HS‑SPME and antioxidant activity. European Journal of Life Sciences, 1(3), 107–111.
Herrera-Ruiz, M., Román-Ramos, R., Zamilpa, A., Tortoriello, J., & Jiménez-Ferrer, J. E. (2008). Flavonoids from Tilia americana with anxiolytic activity in plus‑maze test. Journal of Ethnopharmacology, 118(2), 312–317. https://doi.org/10.1016/j.jep.2008.04.019
Lombardero, M., García-Selles, F. J., Polo, F., & Carreira, J. (2001). Occupational asthma caused by Tilia cordata pollen. Allergy, 56(5), 457–458.
Matsuda, H., Ninomiya, K., Shimoda, H., & Yoshikawa, M. (2002). Hepatoprotective principles from the flowers of Tilia argentea (linden): Structure requirements of tiliroside and mechanism of action. Bioorganic & Medicinal Chemistry, 10(3), 707–712. https://doi.org/10.1016/S0968-0896(02)00504-1
Pérez-Ortega, G., Guevara-Fefer, P., Chávez, M., Herrera, J., Martínez, A., & González-Trujano, M. E. (2008). Sedative and anxiolytic efficacy of Tilia americana var. mexicana inflorescences used traditionally by communities of State of Michoacán, Mexico. Journal of Ethnopharmacology, 116(3), 461–468. https://doi.org/10.1016/j.jep.2007.12.007
Quinto-Ortiz, Y. E., González-Trujano, M. E., Sánchez-Jaramillo, E., Moreno-Pérez, G. F., Jacinto-Gutiérrez, S., Pellicer, F., & Hernández-León, A. (2022). Pharmacological interaction of quercetin derivatives of Tilia americana and clinical drugs in experimental fibromyalgia. Metabolites, 12(10), 916. https://doi.org/10.3390/metabo12100916
Tolga, Ş. K., & Göktürk, T. (2017). Determination of phenolic composition of Tilia tomentosa flowers using UPLC‑ESI‑MS/MS. International Journal of Secondary Metabolite, 4(4), 249–256.
Yaylacı, Y., Çelik, I., Batı, B., & Bilaloğlu, V. (2000). Comparison of antioxidant and antimicrobial activities of Tilia argentea Desf. ex DC, sage (Salvia triloba L.) and black tea (Camellia sinensis) extracts. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 48(10), 5030–5034. https://doi.org/10.1021/jf000237a
Juárez-Ramírez, V. A., Jiménez-Beltrán, M. I., Zamilpa, A., Herrera-Ruiz, M., Abarca-Vargas, R., Lombardo-Earl, G., Tortoriello, J., & Jiménez-Ferrer, E. (2017). Pharmacokinetic study of biotransformation products from an anxiolytic fraction of Tilia americana. Molecules, 22(8), 1260. https://doi.org/10.3390/molecules22081260
Chávez‑Morales, Y., Jiménez‑Ferrer, E., Martínez‑Hernández, G. B., Tortoriello, J., Román‑Ramos, R., Zamilpa, A., & Herrera‑Ruiz, M. (2019). Effect of standardized fractions and tiliroside from leaves of Tilia americana on depression tests in mice. Iranian Journal of Pharmaceutical Research, 18(4), 1931–1946. https://doi.org/10.22037/ijpr.2019.1100883
Meneses, C., Valdes-Gonzalez, M., Garrido-Suárez, B. B., & Garrido, G. (2023). Systematic review on the anxiolytic and hypnotic effects of flower extracts in in vivo pre‑clinical studies published from 2010 to 2020. Phytotherapy Research, 37(5), 2144–2167. https://doi.org/10.1002/ptr.7830
Αρθρογράφος: Κριαράς Ιωάννης, πτυχιούχος Γεωπόνος-Βιοτεχνολόγος του Γ.Π.Α (Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών)
Τα κατάλληλα συμπληρώματα διατροφής για την υγεία σας
Πατήστε, εδώ, για να παραγγείλετε τα κατάλληλα συμπληρώματα διατροφής για την υγεία σας
Διαβάστε, επίσης,
Τα καλύτερα βότανα για το λεμφοίδημα και την κυτταρίτιδα
