Αιθέριο Έλαιο Πορτοκαλιάς

Από

29 Δεκεμβρίου 2025

241

Αιθέριο Έλαιο Πορτοκαλιάς. Το αιθέριο έλαιο της πορτοκαλιάς εξάγεται από τη φλούδα του ώριμου καρπού κι έχει ευχάριστο άρωμα

Αιθέριο Έλαιο Πορτοκαλιάς

Η αποξηραμένη φλούδα πορτοκαλιού χρησιμοποιείται για αιώνες στην Κινέζικη ιατρική και θεωρείται σύμβολο καλής τύχης. Το πορτοκάλι ανήκει στο στοιχείο του ξύλου, ενισχύει τη ροή του Qi, ξεμπλοκάρει την ενέργεια όλων των μεσημβρινών και σαν αιθέριο έλαιο είναι πολύ καλό την ακμή, τα λιπαρά δέρματα, τη δερματίτιδα, τις ρυτίδες και την κατακράτηση υγρών. Επίσης, ενισχύει τη λειτουργία του κέντρου του ιερού οστού κι αυτό βοηθάει να απελευθερώνεται θετική ενέργεια και να αυξάνεται η δημιουργικότητα.

Στην Ευρώπη τα πορτοκάλια θεωρούνται κατάλληλα για τις νευρικές διαταραχές, τους κολικούς, το άσθμα και τα καρδιοαγγειακά προβλήματα.

Το αιθέριο έλαιο πορτοκαλιάς προέρχεται από ψυχρή έκθλιψη της φλούδας του καρπού.

Εισαγωγή

Η Citrus sinensis L. ή Κιτρέα η σινική ή γλυκιά πορτοκαλιά, αποτελεί ένα από τα πλέον διαδεδομένα και καλλιεργούμενα καρποφόρα δέντρα παγκοσμίως, κυρίως, στις εύκρατες και τροπικές περιοχές. Ανήκει στην οικογένεια Rutaceae ή Ρυτοειδή ή Ρουτιδές και προέρχεται από την περιοχή της Νοτιοανατολικής Ασίας, αν και σήμερα καλλιεργείται ευρέως στη Μεσόγειο, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Βραζιλία και άλλες χώρες. Η ποικιλία sinensis διαφέρει από την Citrus aurantium ή Κίτρος η νεραντζέα ή πικρή πορτοκαλιά ή νεραντζιά, καθώς, έχει χαμηλότερη περιεκτικότητα σε φουρανοκουμαρίνες και είναι περισσότερο κατάλληλη για διατροφική και αρωματοθεραπευτική χρήση.

Το αιθέριο έλαιο της πορτοκαλιάς εξάγεται, κυρίως, από τη φλούδα του ώριμου καρπού και είναι γνωστό για το έντονα ευχάριστο, γλυκό και φρέσκο άρωμα του, με κυρίαρχο συστατικό το D-λιμονένιο. Χρησιμοποιείται, ευρέως, στην αρωματοθεραπεία, στη βιομηχανία τροφίμων και ποτών, στη φαρμακοποιία και στην κοσμετολογία. Οι χρήσεις του επεκτείνονται και στην εναλλακτική ιατρική, όπου αξιοποιείται για την ηρεμιστική του δράση, την υποστήριξη του ανοσοποιητικού, την ανακούφιση πεπτικών διαταραχών και την αντιμικροβιακή του ισχύ.

Η αυξανόμενη ζήτηση φυσικών προϊόντων με θεραπευτική δράση έχει φέρει στο προσκήνιο την ανάγκη για επιστημονική τεκμηρίωση της δράσης των αιθέριων ελαίων. Το αιθέριο έλαιο πορτοκαλιάς έχει βρεθεί στο επίκεντρο πολλών ερευνών λόγω της πολυπλοκότητας της χημικής του σύνθεσης και της μεγάλης φαρμακολογικής του ποικιλομορφίας. Η παρούσα εργασία αναλύει σε βάθος τη μέθοδο απόσταξης, τη χημική σύσταση, τις θεραπευτικές και φαρμακολογικές ιδιότητες του αιθέριου ελαίου πορτοκαλιάς, τους τρόπους χρήσης του, τις πιθανές αντενδείξεις και τις προοπτικές του ως φυσικό θεραπευτικό μέσο.

Μέθοδος Απόσταξης Αιθέριου Ελαίου Πορτοκαλιάς

Η κυριότερη μέθοδος εξαγωγής του αιθέριου ελαίου πορτοκαλιάς είναι η ψυχρή έκθλιψη, κατά την οποία εξάγονται τα πτητικά έλαια από τη φλούδα του καρπού, χωρίς, χρήση θερμότητας, ώστε να διατηρηθούν αναλλοίωτα τα ευαίσθητα συστατικά.

Βήματα διαδικασίας:

Καθαρισμός και πολτοποίηση των φλοιών των πορτοκαλιών.
Μηχανική συμπίεση των φλοιών σε περιστρεφόμενους κυλίνδρους με μικρά καρφιά.
Συλλογή του εκχυλίσματος, το οποίο περιέχει νερό, έλαια και άλλα φυτικά υγρά.
Φυγοκέντρηση ή καθίζηση για το διαχωρισμό του αιθέριου ελαίου.
Φιλτράρισμα και ενίοτε απομάκρυνση κηρών για υψηλότερη καθαρότητα.

Η τελική απόδοση σε αιθέριο έλαιο είναι περίπου 0,3–0,5% επί της συνολικής μάζας των φλοιών. Μπορεί, επίσης, να χρησιμοποιηθεί και η μέθοδος υδροαπόσταξης, αν και δεν προτιμάται λόγω απώλειας ευαίσθητων μορίων.

Χημική Σύσταση

Το αιθέριο έλαιο πορτοκαλιάς είναι πλούσιο σε μονοτερπένια, τα οποία είναι υπεύθυνα για τις περισσότερες φαρμακολογικές του ιδιότητες.

Κύρια συστατικά:

Συστατικό	Περιεκτικότητα (%)
D-Λιμονένιο	85–96%
Μυρσένιο (Myrcene)	1–3%
Λιναλοόλη (Linalool)	0.5–1%
Α-πινένιο (α-Pinene)	<0.5%
Δεκαναλ διμεθυλακετάλη (Decanal)	<0.2%
Κιτράλη (Citral)	ίχνη

Ιδιότητες βασικών μορίων:

D-λιμονένιο: Ισχυρό αντιοξειδωτικό, αντικαρκινικό, αντιφλεγμονώδες.
Μυρσένιο: Αναλγητικό, αγχολυτικό.
Λιναλοόλη: Ηρεμιστική, καταπραϋντική, αντιμικροβιακή δράση.
Α-πινένιο: Αντιφλεγμονώδες, βρογχοδιασταλτικό.

Φαρμακολογικές και Θεραπευτικές Ιδιότητες Αιθέριου Ελαίου Πορτοκαλιάς

Το αιθέριο έλαιο Citrus sinensis έχει μελετηθεί εκτενώς για τις παρακάτω φαρμακολογικές του δράσεις:

1. Αντιοξειδωτική Δράση

Αναστέλλει τις ελεύθερες ρίζες, προστατεύοντας λιπίδια, πρωτεΐνες και DNA/Deoxyribonucleic Acid/Δεοξυριβονουκλεϊκό οξύ από οξειδωτική βλάβη.
Ενισχύει την ενζυματική άμυνα (π.χ. καταλάση, υπεροξειδική δισμουτάση).
Γίνεται χρήση σε καλλυντικά για αντιγηραντική προστασία.

2. Αντικαρκινική Δράση

Το D-λιμονένιο έχει αποδειχθεί ότι επάγει την απόπτωση σε καρκινικά κύτταρα (π.χ. μαστός, προστάτης, παχύ έντερο).
Αναστέλλει την έκφραση γονιδίων που σχετίζονται με την κυτταρική ανάπτυξη.
Προκαλεί μείωση των όγκων, χωρίς, τοξικότητα.

3. Αγχολυτική & Αντικαταθλιπτική Δράση

Η εισπνοή του ελαίου μειώνει τα επίπεδα κορτιζόλης και αυξάνει σεροτονίνη και ντοπαμίνη.
Μελέτες δείχνουν μείωση του άγχους πριν από οδοντιατρικές επεμβάσεις.
Το μυρσένιο και η λιναλοόλη εμπλέκονται στη ρύθμιση του άξονα HPA/Hypothalamic-Pituitary-Adrenal axis/Hypothalamic-Pituitary-Adrenal axis/Υποθαλαμικός-Υπόφυσης-Επινεφριδίων άξονας.

4. Αναλγητική Δράση

Αναστέλλει την παραγωγή προσταγλανδινών και κυτοκινών (IL-6/Interleukin-6/Ιντερλευκίνη-6, TNF-α/Tumor Necrosis Factor-alpha/Παράγοντας Νέκρωσης Όγκου-άλφα).
Το αιθέριο έλαιο πορτοκαλιάς προκαλεί σημαντική μείωση του πόνου με τοπική εφαρμογή.

5. Αντιφλεγμονώδης Δράση

Αναστέλλει την COX-2/Cyclooxygenase-2/Κυκλοοξυγενάση-2, NF-kB/Nuclear Factor kappa-light-chain-enhancer of activated B cells/Πυρηνικός Παράγοντας κάπα-ενισχυτής ελαφριάς αλυσίδας ενεργοποιημένων Β κυττάρων και άλλες φλεγμονώδεις οδούς.
Μείωση οιδήματος στις φλεγμονές.

6. Αντιμικροβιακή & Αντιμυκητιασική Δράση

Ενεργό έναντι Gram+ και Gram− βακτηρίων (π.χ. Staphylococcus aureus, Escherichia coli).
Δραστικό κατά μυκήτων, όπως Candida albicans και Aspergillus niger.

7. Πεπτικές Ιδιότητες

Ενεργητική δράση στο έντερο.
Υποβοηθά την πέψη, μειώνει φουσκώματα και σπασμούς εντέρου.

Χρήσεις και Τρόποι Χρήσης Αιθέριου Ελαίου Πορτοκαλιάς

Τρόπος Χρήσης	Περιγραφή
Αρωματοθεραπεία	Σε διαχυτή χρησιμοποιείται για μείωση στρες, αϋπνίας, κατάθλιψης.
Μασάζ	Σε λάδι βάσης για μυϊκή χαλάρωση και καλή κυκλοφορία αίματος.
Καλλυντικά	Κρέμες, serum, μάσκες με αντιοξειδωτική & αρωματική δράση.
Καθαριστικά	Φυσικό απολυμαντικό και αποσμητικό για το σπίτι.
Εντερικές διαταραχές	Σε ροφήματα ή καψάκια με ιατρική καθοδήγηση.

Αντενδείξεις & Προφυλάξεις

Φωτοτοξικότητα: Αποφυγή έκθεσης στον ήλιο μετά από τοπική χρήση.
Εγκυμοσύνη & θηλασμός: Χρήση μόνο με σύσταση γιατρού.
Αλλεργίες: Μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό σε ευαίσθητα άτομα.
Παιδιά <3 ετών: Όχι, χωρίς, ειδική οδηγία.

Συμπέρασμα

Το αιθέριο έλαιο πορτοκαλιάς είναι αιθέριο έλαιο τονωτικό, αντικαταθλιπτικό, αντιφλεγμονώδες, αντισηπτικό, αντισπασμωδικό, χολαγωγό, αντιοξειδωτικό, ηρεμιστικό, διουρητικό, κατά του τυμπανισμού και λεμφικό αποσυμφορητικό. Είναι κατάλληλο για τη ναυτία, την παχυσαρκία, τη δυσκοιλιότητα, το στρες και το ευερέθιστο έντερο.

Το αιθέριο έλαιο πορτοκαλιάς αποτελεί ένα φυσικό πολύτιμο πόρο με εντυπωσιακό θεραπευτικό προφίλ. Η υψηλή περιεκτικότητα σε D-λιμονένιο και άλλα μονοτερπένια προσδίδουν αντιοξειδωτική, αντικαρκινική, αγχολυτική, αντιφλεγμονώδη και αντιμικροβιακή δράση. Η ασφαλής χρήση του, κυρίως, μέσω αρωματοθεραπείας και τοπικής εφαρμογής, ενισχύει την υγεία με φυσικό τρόπο. Απαιτείται, ωστόσο, υπεύθυνη χρήση, ειδικά σε άτομα με ευαισθησίες ή χρόνιες καταστάσεις. Η σύγχρονη έρευνα ενισχύει τον ρόλο του ως σύμμαχο στην ευεξία, τη φυσική ίαση και τη βιολογική προστασία.

Βιβλιογραφία

Bakkali, F., Averbeck, S., Averbeck, D., & Idaomar, M. (2008). Biological effects of essential oils–A review. Food and Chemical Toxicology, 46(2), 446-475.
Tisserand, R., & Young, R. (2014). Essential Oil Safety. 2nd ed.
Sharma, N., Tripathi, A. (2006). Fungitoxicity of the essential oil of Citrus sinensis. World Journal of Microbiology and Biotechnology.
Ghosh, A., & Bandyopadhyay, M. (2014). Anticancer properties of citrus peel terpenes. Journal of Essential Oil Research.
Miguel, M. G. (2010). Antioxidant and anti-inflammatory activities of essential oils. Molecules, 15(12), 9252-9287.