Πέμπτη, 25 Ιουλίου, 2024
ΑρχικήΙατρικά θέματαΘεραπευτικά Πρωτόκολλα Συνταγογράφησης

Θεραπευτικά Πρωτόκολλα Συνταγογράφησης

Θεραπευτικά πρωτόκολλα συνταγογράφησης. Οι κατευθυντήριες οδηγίες συνταγογράφησης για διάφορες νόσους εφαρμόζονται από πολλούς ιατρούς.

Γράφει η 

Δρ Σάββη Μάλλιου Κριαρά 

Ειδικός Παθολόγος-Ογκολόγος, MD, PhD

Οι κατευθυντήριες οδηγίες έχουν στόχο την ανάδειξη και χρήση των πλέον ενδεδειγμένων θεραπευτικών αγωγών;;;

Υπό την αιγίδα του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων το 2013, περίπου, οργανώθηκαν τριμελείς επιτροπές που εργάσθηκαν στην εκπόνηση θεραπευτικών σχημάτων ή πρωτοκόλλων, που στηρίζονται στον εξορθολογισμό των εφαρμοζόμενων θεραπευτικών αγωγών. Σκοπός είναι να επιτυγχάνεται το καλύτερο επιστημονικό αποτέλεσμα, με τη μεγαλύτερη ασφάλεια για τον ασθενή, λαμβάνοντας υπόψιν τη σχέση κόστους-οφέλους.

Στην έννοια του κόστους συμπεριλαμβάνονται η αξία των επιλεχθέντων φαρμάκων, η αύξηση του θεραπευτικού αποτελέσματος και η μείωση των συνεπειών της πάθησης.

Για να αποδώσουν τα θεραπευτικά πρωτόκολλα συνταγογράφησης θα πρέπει:

-Θα πρέπει να ασκείται η ιατρική με γνώμονα τις κατευθυντήριες συστάσεις, τις διεθνείς κλινικές πρακτικές και τη δεοντολογία.

-Να γίνεται καταγραφή των περιστατικών, των θεραπευτικών επιλογών και της τελικής έκβασής τους.

-Να υπάρχει παρακολούθηση κι έλεγχος των θεραπευτικών επιλογών των νοσοκομείων, ώστε να εφαρμόζονται. Τα θεραπευτικά πρωτόκολλα, θεωρείται, ότι είναι επιστημονικό βοήθημα για συνταγογράφηση προς τους ιδιώτες και νοσοκομειακούς ιατρούς και ταυτόχρονα αποτελούν το θεμέλιο λίθο για αναφορά και έλεγχο.

Η εφαρμογή των θεραπευτικών πρωτοκόλλων, σαφώς, δεν είναι υποχρεωτική, παρά ταύτα η επιλογή εναλλακτικών θεραπευτικών επιλογών ελέγχεται και θα πρέπει να είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη.

Ο αλγόριθμος των θεραπευτικών πρωτοκόλλων περιλαμβάνει

-Αρχικό φάρμακο επιλογής

-Δευτερεύοντα φάρμακα

-Εναλλακτικοί τρόποι θεραπείας

-Σπάνιες περιπτώσεις

Οι επιλογές είναι βάση δραστικής ουσίας και πρέπει, πρωτίστως, να καλύπτονται οι ανάγκες των ασθενών.

Περιορισμοί και μειονεκτήματα των κατευθυντήριων γραμμών

Ο ενθουσιασμός για τις κατευθυντήριες γραμμές και οι μη ρεαλιστικές προσδοκίες για το τι αποτέλεσμα έχουν, συχνά, δείχνουν απειρία και ανοικείωση, με περιορισμούς στη θεραπεία και πιθανούς κινδύνους για τους ασθενείς. Οι υποστηρικτές των κατευθυντήριων γραμμών δέχονται τις επίσημες συστάσεις, χωρίς, να εκφέρουν την άποψή τους…

Οι πιο προσεκτικοί χρήστες των κλινικών κατευθυντήριων οδηγιών εξετάζουν προσεκτικά τις μεθόδους με τις οποίες έχουν αναπτυχθεί τα πρωτόκολλα. Επιπλέον, ένα πιο θεμελιώδες πρόβλημα είναι ότι οι κατευθυντήριες γραμμές ενδέχεται να μεταβάλλουν ελάχιστα την πρακτική συμπεριφορά και ως εκ τούτου η εξέλιξη στη θεραπεία ασθενειών παραμένει στάσιμη και σύμφωνη, με τα συμφέροντα των μεγάλων φαρμακευτικών εταιρειών.

Οι κλινικές κατευθυντήριες γραμμές είναι μόνο μία επιλογή, αλλά είναι η καλύτερη για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών;

Πολύ συχνά, οι υποστηρικτές βλέπουν τις κατευθυντήριες γραμμές ως μια «μαγική σφαίρα» για τα προβλήματα υγειονομικής περίθαλψης και αγνοούν τις πιο αποτελεσματικές λύσεις. Άλλωστε, η εφαρμογή πρωτοκόλλων οδηγεί, άμεσα, στην αποποίηση ευθυνών των ιατρών… Οι κλινικές κατευθυντήριες γραμμές έχουν νόημα όταν οι επαγγελματίες δεν είναι καλοί γνώστες της κατάλληλης πρακτικής και όταν τα επιστημονικά στοιχεία μπορούν να δώσουν μια απάντηση, έστω και αν δεν είναι πραγματική.

Γενικά, η εφαρμογή των κατευθυντήριων οδηγιών και των πρωτοκόλλων δε βελτιώνει την ποιότητα ζωής των ασθενών, δεν ασχολείται με την αιτία της ασθένειας και την επίλυσή της, παρά μόνο με τη θεραπεία των συμπτωμάτων με συγκεκριμένα χημικά φάρμακα.

Οι ιατροί θα πρέπει να εφαρμόζουν τις δικές τους γνώσεις…

Ο πιο σημαντικός περιορισμός των κατευθυντήριων οδηγιών είναι ότι οι συστάσεις μπορεί να είναι λανθασμένες (ή τουλάχιστον λανθασμένες για μεμονωμένους ασθενείς). Δεν είναι σωστό να εφαρμόζονται τα ίδια πρωτόκολλα σε όλους τους ασθενείς.

Τα επιστημονικά στοιχεία των πρωτοκόλλων, συχνά, λείπουν ή παρερμηνεύονται. Μόνο ένα μικρό υποσύνολο όσων εφαρμόζονται στην ιατρική έχει δοκιμαστεί σε κατάλληλες, καλά σχεδιασμένες μελέτες. Όπου υπάρχουν μελέτες, τα ευρήματα μπορεί να είναι παραπλανητικά λόγω ελαττωμάτων σχεδιασμού που συμβάλλουν σε μεροληψία ή κακή γενίκευση. Οι ομάδες ανάπτυξης κατευθυντήριων γραμμών, συχνά, στερούνται του χρόνου, των πόρων και των δεξιοτήτων για να συγκεντρώσουν και να εξετάσουν κάθε τελευταίο αποδεικτικό στοιχείο. Ακόμη και όταν τα δεδομένα είναι βέβαια, οι συστάσεις υπέρ ή κατά των παρεμβάσεων θα περιλαμβάνουν υποκειμενικές αξιολογικές κρίσεις όταν τα οφέλη σταθμίζονται έναντι των ζημιών. Η κρίση που γίνεται από μια ομάδα ανάπτυξης κατευθυντήριων γραμμών μπορεί να είναι η λάθος επιλογή για μεμονωμένους ασθενείς.

Ακόμη, οι συστάσεις επηρεάζονται από τις απόψεις και την κλινική εμπειρία και τη σύνθεση της ομάδας ανάπτυξης των κατευθυντήριων γραμμών… Οι εξετάσεις και οι θεραπείες που οι ειδικοί πιστεύουν ότι είναι καλές για τους ασθενείς μπορεί στην πράξη να είναι κατώτερες από άλλες επιλογές, αναποτελεσματικές ή ακόμη και επιβλαβείς. Οι πεποιθήσεις στις οποίες προσυπογράφουν οι ειδικοί, συχνά, ενόψει αντικρουόμενων δεδομένων, μπορεί να βασίζονται σε παρανοήσεις και προσωπικές αναμνήσεις που παραποιούν τα πρότυπα των αναγκών του γενικού πληθυσμού.

Τέλος, οι ανάγκες των ασθενών μπορεί να μην είναι η μόνη προτεραιότητα στη διατύπωση των συστάσεων. Πρακτικές που δεν είναι βέλτιστες για το συγκεκριμένο ασθενή μπορεί να συνιστώνται για να βοηθήσουν στον έλεγχο του κόστους, την εξυπηρέτηση των κοινωνικών αναγκών ή την προώθηση ειδικών συμφερόντων (για παράδειγμα, των γιατρών, των φαρμακοβιομηχανιών, των πολιτικών, των δημοσιογράφων κ.ά).

Η προώθηση λανθασμένων κατευθυντήριων γραμμών από φαρμακευτικές εταιρείες ή συστήματα υγειονομικής περίθαλψης μπορεί να ενθαρρύνει, την παροχή αναποτελεσματικών, επιβλαβών ή σπάταλων παρεμβάσεων. Ακόμη και αν επωφελούνται από τις κατευθυντήριες γραμμές οι επαγγελματίες υγείας, το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης και οι ασθενείς μπορεί να ζημιώνονται.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος των λανθασμένων κλινικών κατευθυντήριων οδηγιών είναι για τους ασθενείς. Οι συστάσεις που δεν λαμβάνουν υπόψη το ατομικό ιατρικό ιστορικό μπορεί να οδηγήσουν σε μη βέλτιστες, αναποτελεσματικές ή επιβλαβείς πρακτικές. Οι κατευθυντήριες γραμμές που είναι άκαμπτες μπορούν να βλάψουν αφήνοντας ανεπαρκές περιθώριο στους κλινικούς γιατρούς, ώστε να προσαρμόσουν τη φροντίδα στις προσωπικές συνθήκες και το ιατρικό ιστορικό των ασθενών. Αυτό που είναι καλύτερο για τους ασθενείς, συνολικά, όπως, συνιστάται στις κατευθυντήριες οδηγίες, μπορεί να είναι ακατάλληλο για μεμονωμένα άτομα. Έτσι, τα θεραπευτικά πρωτόκολλα συνταγογράφησης μπορεί να λειτουργούν εις βάρος της της εξατομικευμένης φροντίδας των ασθενών. Οι εκδόσεις των κατευθυντήριων γραμμών, εάν δεν έχουν κατασκευαστεί και διατυπωθεί σωστά, μπορεί να παραπλανήσουν ή να μπερδέψουν τους ασθενείς και να διαταράξουν τη σχέση γιατρού-ασθενούς.

Οι κλινικές κατευθυντήριες γραμμές μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά τη δημόσια πολιτική υγείας για τους ασθενείς. Οι συστάσεις κατά μιας παρέμβασης μπορεί να οδηγήσουν τους παρόχους υγείας να σταματήσουν την πρόσβαση ή την κάλυψη για κάποιες υπηρεσίες. Οι απρόσεκτες συστάσεις για δαπανηρές παρεμβάσεις ενδέχεται να περιορίσουν τους πόρους που απαιτούνται για άλλες υπηρεσίες μεγαλύτερης αξίας για τους ασθενείς.

Οι λανθασμένες κλινικές κατευθυντήριες γραμμές βλάπτουν τους επαγγελματίες υγείας παρέχοντας ανακριβείς επιστημονικές πληροφορίες και κλινικές συμβουλές, με αποτέλεσμα να διακυβεύεται η ποιότητα της περίθαλψης. Μπορεί να ενθαρρύνονται αναποτελεσματικές, επιβλαβείς ή σπάταλες παρεμβάσεις. Ακόμη και όταν οι οδηγίες είναι σωστές, οι κλινικοί γιατροί, συχνά, τις βρίσκουν άβολες και χρονοβόρες στη χρήση τους. Οι αντικρουόμενες οδηγίες από διαφορετικούς επαγγελματικούς φορείς μπορεί, επίσης, να μπερδέψουν και να απογοητεύσουν τους επαγγελματίες υγείας. Οι παρωχημένες συστάσεις μπορεί να διαιωνίσουν ξεπερασμένες πρακτικές και τεχνολογίες στο χώρο της Υγείας.

Οι κλινικές κατευθυντήριες γραμμές μπορούν, επίσης, να βλάψουν τους κλινικούς γιατρούς επαγγελματικά. Οι ελεγκτές και οι διευθυντές ενδέχεται να κρίνουν άδικα την ποιότητα της περίθαλψης με βάση τα κριτήρια από μη έγκυρες κατευθυντήριες γραμμές. Επίσης, όσοι ακολουθούν διαφορετικές πολιτικές ιατρικές πρακτικής κατακρίνονται. Οι κατευθυντήριες γραμμές είναι, επίσης, δυνητικά επιβλαβείς για τους γιατρούς ως δήθεν αξιόπιστα αποδεικτικά στοιχεία για δικαστικές αγωγές κακής πρακτικής. Μια αρνητική ή ουδέτερη σύσταση μπορεί να ωθήσει τους παρόχους να αποσύρουν τη διαθεσιμότητα ή την κάλυψη σημαντικών υπηρεσιών και φαρμάκων που έχουν όφελος για την Υγεία. Μια θεωρητική ανησυχία είναι ότι οι κλινικοί ιατροί ενδέχεται να μηνυθούν, επειδή, δε συμμορφώνονται με τις κατευθυντήριες οδηγίες, ακόμη και αν είναι λανθασμένες!!!

Οι κατευθυντήριες γραμμές μπορούν να βλάψουν τους ερευνητές υγείας και την επιστημονική πρόοδο εάν αποθαρρύνεται η περαιτέρω έρευνα. Οι κατευθυντήριες γραμμές που καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι μια διαδικασία ή θεραπεία στερείται απόδειξης οφέλους μπορεί να παρερμηνευθούν από τους φορείς χρηματοδότησης ως λόγοι για τη μη επένδυση σε περαιτέρω έρευνα και για τη μη υποστήριξη των προσπαθειών βελτίωσης προηγούμενων, δήθεν, αναποτελεσματικών τεχνολογιών.

Τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης και οι πάροχοι υγείας ενδέχεται να ζημιωθούν από τις κατευθυντήριες οδηγίες και η αυστηρή τήρησή τους θέτει σε κίνδυνο τη λειτουργική απόδοση ή σπαταλούνται, χωρίς, λόγο πόροι. Ορισμένες κλινικές κατευθυντήριες γραμμές, ειδικά, αυτές που αναπτύχθηκαν από ιατρικές και άλλες ομάδες που χρηματοδοντούνται αδρά, μπορεί να υποστηρίζουν δαπανηρές παρεμβάσεις που δεν είναι οικονομικά προσιτές ή που περιορίζουν τους πόρους που απαιτούνται για τις πιο αποτελεσματικές υπηρεσίες.

Η θεραπεία των ασθενών πρέπει να γίνεται εξατομικευμένα και όχι βάσει πρωτοκόλλων, γι΄αυτό, ίσως δεν υπάρχουν καταχωρημένα, πλέον τα πρωτόκολλα στη σελίδα του ΕΟΦ.

Βιβλιογραφία

-Η σελίδα του ΕΟΦ

-Hurwitz B, Eccles M. Legal, political and emotional considerations of clinical practice guidelines. BMJ.
-Feder G, Eccles M, Grol R, Griffiths C, Grimshaw J. Using clinical guidelines. BMJ (in press).
-Effective Health Care, 1994. Implementing clinical practice guidelines. No 8.
-Agency for Health Care Policy and Research. Using clinical practice guidelines to evaluate quality of care. 1. Issues. Rockville, MD: US Department of Health and Human Services, Public Health Services; 1995. (AHCPR publication No 95-0045.
-Cook DJ, Mulrow CD, Haynes RB. Systematic reviews: synthesis of best evidence for clinical practice. Ann Intern Med. 1997;126:376–380. [PubMed].
-Kane RL. Creating practice guidelines: the dangers of over-reliance on expert judgment. J Law Med Ethics. 1995;23:62–64. [PubMed].
-Woolf SH. Shared decision-making: the case for letting patients decide which choice is best. J Fam Pract. 1997;45:205–208. [PubMed].

Γράφει η
Δρ Σάββη Μάλλιου Κριαρά
Ειδικός Παθολόγος- Ογκολόγος, MD, PhD

Διαβάστε περισσότερα για την Σάββη Μάλλιου Κριαρά

Τα καλύτερα συμπληρώματα διατροφής για την υγεία σας

Πατήστε, εδώ, για να παραγγείλετε τα κατάλληλα συμπληρώματα διατροφής για την υγεία σας

Διαβάστε, επίσης,

Το πέρασμα στην εξατομικευμένη θεραπεία του καρκίνου

Η θεραπεία του καρκίνου στα παιδιά πρέπει να είναι εξατομικευμένη

Παράγοντες που καθορίζουν τη θεραπευτική απόφαση στην ογκολογία

Ο κόσμος θα φέρει την αλλαγή στην Ογκολογία

Όχι στην εκμετάλλευση ανθρώπων

Γιατί οι χημειοθεραπείες δεν είναι αποτελεσματικές

Θεραπεία του καρκίνου εξατομικευμένα

Θανατηφόρες κλινικές μελέτες

Εξατομικευμένη θεραπεία για τον καρκίνο μαστού

Οι βαθμοί τεκμηρίωσης για τις κατευθυντήριες οδηγίες

Επικίνδυνες κατευθυντήριες γραμμές για την υπέρταση

www.emedi.gr

 

Print Friendly, PDF & Email
Προηγούμενο άρθροΦιναστερίδη για τα μαλλιά
Επόμενο άρθροΑμινοξέα
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΡΘΡΑ

Τα καλύτερα βότανα για την αϋπνία

Τα καλύτερα βότανα για την αϋπνία. Καλύτερος και πιο ξεκούραστος ύπνος με βότανα που εξασφαλίζουν και υγεία και ευεξία. Τα καλύτερα βότανα για την αϋπνία Να...

ΔΗΜΟΦΙΛΗ