Εκτίμηση του κινδύνου για καρκίνο των ωοθηκών

Από

13 Ιανουαρίου 2015

457

Εκτίμηση του κινδύνου για καρκίνο των ωοθηκών. Έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου ωοθηκών. Πάντα προσοχή στην υπερδιάγνωση της νόσου

Γράφει η

Δρ Σάββη Μάλλιου Κριαρά

Ειδικός Παθολόγος-Ογκολόγος, MD, PhD

Εκτίμηση του κινδύνου για καρκίνο των ωοθηκών

Η ανακάλυψη ενός καινούριου δείκτη, του ΗΕ4-human epididymis 4 χρησιμοποιείται για την εκτίμηση του κινδύνου για καρκίνο των ωοθηκών.

Η έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου των ωοθηκών σε ασυμπτωματικό στάδιο είναι το ζητούμενο, καθώς, μπορεί να ανεβάσει το ποσοστό της 5ετούς επιβίωσης κατά 94%.

Η δοκιμασία ΗΕ4 διαθέτει την υψηλότερη ευαισθησία για την ανίχνευση της νόσου στο στάδιο Ι.

Η συνδυαστική μέτρηση ΗΕ4 και CA-125 έχει ευαισθησία 76,4% και ειδικότητα 95% στην εκτίμηση κινδύνου για επιθηλιακό καρκίνο ωοθηκών σε προεμμηνοπαυσιακές και μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με πυελική μάζα (αλγόριθμος ROMA/Risk of Ovarian Malignancy Algorithm/Αλγόριθμος Κινδύνου Κακοήθειας των Ωοθηκών).

Επί του παρόντος, λιγότερο από το 20% των περιπτώσεων διαγιγνώσκονται σε πρώιμο στάδιο, και το ποσοστό 5ετούς επιβίωσης είναι 20% έως 30% όταν η διάγνωση γίνεται στο στάδιο III ή IV. Όταν όμως διαγνωσθεί στα αρχικά στάδια οι πιθανότητες για θεραπεία είναι 90% έως 95%.

Το νέο εργαλείο διαστρωμάτωσης του κινδύνου CA125 + HE4 χρησιμοποιείται για τις γυναίκες που παρουσιάζουν πυελική μάζα.

Ο καρκίνος των ωοθηκών είναι η έκτη πιο συχνή γυναικολογική κακοήθεια που χαρακτηρίζεται από ένα ποσοστό επίπτωσης που αυξάνει με την ηλικία και σε μεταεμμηνοπαυσιακή κατάσταση.

Το αντιγόνο 125 (CA-125/Cancer Antigen 125/Αντιγόνο καρκίνου 125) είναι ο καθιερωμένος βιοδείκτης για την ανίχνευση υποτροπής και την παρακολούθηση της θεραπευτικής ανταπόκρισης. Επιπλέον, οι πρόσφατες κατευθυντήριες οδηγίες συνιστούν τη μέτρησή του σε γυναίκες με συμπτώματα ή υψηλό κίνδυνο σε συνδυασμό με το υπερηχογράφημα πυέλου. Αξίζει να σημειωθεί ότι το CA-125 σταθερά εκφράζεται σε ορώδη και ενδομητριοειδή καρκίνο των ωοθηκών, ενώ οι όγκοι που ανιχνεύονται σε πρώιμο στάδιο είναι μη ορώδη καρκινώματα. Συνολικά, το CA-125 έχει χαμηλή διαγνωστική ειδικότητα. Στην πραγματικότητα, αυτή η γλυκοπρωτεΐνη είναι ευρέως κατανεμημένη επί της επιφανείας των κυττάρων μεσοθηλιακής προέλευσης σε διάφορες καλοήθεις και κακοήθεις παθήσεις.

Ο βιοδείκτης HE4 είναι αναμφίβολα πιο ελπιδοφόρος. Η μέτρησή του βελτιώνει τη διαγνωστική ειδικότητα του CA-125, έχει ομολογία με κάποιους εκκρινόμενους αναστολείς πρωτεάσης της σερίνης και η έκφρασή του είναι χαμηλότερη σε φυσιολογικό ωοθηκικό ιστό, σε καλοήθεις νόσους και σε όγκους με χαμηλή κακοήθεια.

Οι γυναίκες με γυναικολογικές παθήσεις και αυξημένες συγκεντρώσεις HE4 και CA-125 έχουν υψηλότερο κίνδυνο για κακοήθεια.

Ειδικότερα, ο κίνδυνος για καρκίνο των ωοθηκών είναι σημαντικά αυξημένος σε ασθενείς με HE4 θετικά αποτελέσματα.

Η ικανότητα HE4 να εντοπίσει τον καρκίνο ωοθήκης σε πρώιμο στάδιο σε μεταεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με πυελική μάζα.

ROMA ™ (Αλγόριθμος εκτίμησης κινδύνου για καρκίνο των ωοθηκών)

Risk of Ovarian Malignancy Algorithm (ROMA)

Κλινική χρήση

Αξιολόγηση της πιθανότητας ότι μια μάζα των ωοθηκών είναι κακοήθης σε γυναίκες τις οποίες η αξιολόγηση πριν από το χειρουργείο δεν έδειξε κακοήθεια
Αξιολόγηση της ανάγκης να παραπεμφθεί η ασθενής σε ογκολόγο για θεραπεία

ΠΡΟΣΟΧΗ: Το ROMA (HE4 + CA 125) δεν πρέπει να χρησιμοποιείται χωρίς κλινική και απεικονιστική αξιολόγηση και δεν είναι μια δοκιμασία διαλογής ή για να διαπιστωθεί αν ο ασθενής θα πρέπει να προχωρήσει σε χειρουργική επέμβαση. Η λανθασμένη χρήση του RΟΜΑ τεστ ενέχει τον κίνδυνο περιττών εξετάσεων, άσκοπης χειρουργικής επέμβασης και/ή καθυστερημένης διάγνωσης.

Κλινικό Ιστορικό

Η αξιολόγηση θα πρέπει να περιλαμβάνει την εμμηνοπαυσιακή κατάσταση, τη φυσική εξέταση, το διακολπικό υπερηχογράφημα, τις τιμές του CA 125 και το οικογενειακό ιστορικό για καρκίνο του μαστού ή ωοθηκών σε έναν πρώτου βαθμού συγγενή.

Αυτές οι παράμετροι μπορούν να βοηθήσουν το γιατρό πρωτοβάθμιας φροντίδας ή το γυναικολόγο να καθορίζει την πιθανότητα του καρκίνου και κατά πόσον πρέπει ή όχι να παραπέμψει τον ασθενή σε ένα ογκολόγο.

Ο αλγόριθμος (ROMA) μπορεί να χρησιμοποιηθεί συμπληρωματικά στην αξιολόγηση για να εκτιμηθεί περαιτέρω η πιθανότητα κακοήθειας πριν την επέμβαση.

Η δοκιμή ROMA προορίζεται για χρήση σε γυναίκες που πληρούν τα ακόλουθα κριτήρια: