Κυναρίνη

Από

Γιάννης Κριαράς

11 Ιουλίου 2026

Κυναρίνη. Η κυναρίνη είναι ένα φυσικό αντιοξειδωτικό συστατικό που συναντάται, κυρίως, στα φύλλα της αγκινάρας

Γράφει ο

Ιωάννης Κριαράς

Γεωπόνος, Βιοτεχνολόγος, με εξειδίκευση στα φαρμακευτικά φυτά

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Η Κυναρίνη αποτελεί μία από τις σημαντικότερες φαινολικές ενώσεις της Αγκινάρας (Cynara scolymus L.) και ανήκει στην κατηγορία των dicaffeoylquinic acids/οξέα του δι-καφεϋλοϋπενικού οξέος. Χημικά πρόκειται για εστέρα του κινικού οξέος με δύο μόρια καφεϊκού οξέος και χαρακτηρίζεται από υψηλή αντιοξειδωτική, ηπατοπροστατευτική, χολερετική, υπολιπιδαιμική και αντιφλεγμονώδη δραστικότητα. Η Κυναρίνη θεωρείται ο βασικός φυτοχημικός δείκτης τυποποίησης των θεραπευτικών εκχυλισμάτων Αγκινάρας και η συγκέντρωσή της χρησιμοποιείται διεθνώς ως κριτήριο φαρμακευτικής ποιότητας. Σύγχρονες πειραματικές και κλινικές μελέτες αποδεικνύουν ότι η Κυναρίνη συμβάλλει καθοριστικά στη διέγερση της χολικής έκκρισης, στην προστασία των ηπατοκυττάρων από οξειδωτική βλάβη, στη μείωση της χοληστερόλης και στην υποστήριξη του συνολικού μεταβολικού προφίλ. Για τον λόγο αυτό η Κυναρίνη κατέχει κεντρική θέση στη σύγχρονη φαρμακογνωσία ως μία από τις πλέον τεκμηριωμένες φυσικές ηπατοχολικές πολυφαινόλες.

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η Κυναρίνη απομονώθηκε για πρώτη φορά από τα φύλλα της Αγκινάρας κατά τον 20 αιώνα και έκτοτε αναγνωρίστηκε ως το κύριο υπεύθυνο μόριο για τις κλασικές χολαγωγές και ηπατοπροστατευτικές ιδιότητες του φυτού. Η ονομασία της προέρχεται από το γένος Cynara, στο οποίο ανήκει η Αγκινάρα. Από φαρμακογνωστική άποψη, η Κυναρίνη θεωρείται χημειοταξινομικός και θεραπευτικός δείκτης της δρόγης Cynarae folium.

Η σημασία της Κυναρίνης έχει αυξηθεί ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, καθώς, η σύγχρονη φυτοφαρμακευτική δεν αντιμετωπίζει πλέον την Αγκινάρα μόνο ως παραδοσιακό χολαγωγό βότανο, αλλά, ως πηγή εξειδικευμένων πολυφαινολών με στοχευμένη επίδραση στον ηπατικό μεταβολισμό, στη λιπιδαιμική ομοιόσταση και στη ρύθμιση του οξειδωτικού στρες.

2. ΧΗΜΙΚΗ ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΚΥΝΑΡΙΝΗΣ

Η Κυναρίνη είναι γνωστή χημικά ως:

1,3-dicaffeoylquinic acid ή 1,5-dicaffeoylquinic acid
(ανάλογα με τη στερεοχημική περιγραφή των ισομερών της στη βιβλιογραφία).

Αποτελεί:

παράγωγο του υδροξυκινναμωμικού οξέος,
πολυφαινολικό εστέρα,
μέλος των caffeoylquinic acids.

Η χημική δομή της Κυναρίνης χαρακτηρίζεται από:

δύο αρωματικούς δακτυλίους καφεϊκού οξέος,
πολλαπλές υδροξυλομάδες,
υψηλή ικανότητα δέσμευσης ελευθέρων ριζών,
ισχυρή χηλική δράση έναντι μεταλλικών ιόντων.

Η συγκεκριμένη δομή εξηγεί τη μεγάλη αντιοξειδωτική δυναμικότητα της Κυναρίνης και την ευκολία με την οποία συμμετέχει σε αντιδράσεις εξουδετέρωσης ROS/Reactive oxygen species/Αντιδραστικά είδη οξυγόνου και RNS/responsive neurostimulation/ανταποκρινόμενη νευροδιέγερση.

3. ΦΥΣΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΟΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ

Η Κυναρίνη απαντά κυρίως:

στα φύλλα της Αγκινάρας,
στις ανθοκεφαλές της Αγκινάρας,
σε μικρότερες ποσότητες σε συγγενή είδη του γένους Cynara.

Στα φαρμακευτικά εκχυλίσματα η περιεκτικότητα σε Κυναρίνη χρησιμοποιείται ως επίσημος δείκτης τυποποίησης και πολλά φυτοθεραπευτικά σκευάσματα αναγράφουν συγκεκριμένο ποσοστό Κυναρίνης (π.χ. 2%, 5%).

Η παρουσία της Κυναρίνης συσχετίζεται άμεσα με:

τη θεραπευτική ισχύ των εκχυλισμάτων,
τη σταθερότητα της αντιοξειδωτικής δράσης,
τη χολερετική απόδοση του τελικού προϊόντος.

4. ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΚΥΝΑΡΙΝΗΣ

4.1 Ηπατοπροστατευτική δράση της Κυναρίνης

Η Κυναρίνη προστατεύει τα ηπατοκύτταρα μέσω πολλαπλών μηχανισμών:

αναστολή της λιπιδικής υπεροξείδωσης,
μείωση του σχηματισμού αντιδραστικών μορφών οξυγόνου,
σταθεροποίηση των φωσφολιπιδικών μεμβρανών,
αύξηση της γλουταθειόνης,
ενίσχυση των ενζύμων υπεροξειδικής δισμουτάσης και καταλάσης.

Με τον τρόπο αυτό η Κυναρίνη μειώνει την κυτταρική νέκρωση που προκαλείται από τοξίνες, φάρμακα, αλκοόλη και μεταβολικό στρες.

4.2 Χολερετική και χολαγωγός δράση της Κυναρίνης

Η σημαντικότερη κλασική ιδιότητα της Κυναρίνης είναι η διέγερση:

της σύνθεσης χολικών οξέων,
της ηπατικής έκκρισης χολής,
της εκκένωσης της χοληδόχου κύστεως.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα:

καλύτερη πέψη λιπών,
αποσυμφόρηση του ήπατος,
βελτίωση της δυσπεψίας,
υποβοήθηση της αποτοξινωτικής λειτουργίας.

Η δράση αυτή είναι τόσο χαρακτηριστική ώστε η Κυναρίνη θεωρείται η κύρια χολερετική ουσία της Αγκινάρας.

4.3 Υπολιπιδαιμική και υποχοληστερολαιμική δράση της Κυναρίνης

Η Κυναρίνη επιδρά στον μεταβολισμό των λιπιδίων:

αναστέλλοντας μερικώς τη βιοσύνθεση χοληστερόλης στο ήπαρ,
αυξάνοντας την απέκκριση χολικών οξέων,
μειώνοντας την κυκλοφορούσα LDL/ low-density lipoprotein/λιποπρωτεΐνη χαμηλής πυκνότητας,
περιορίζοντας τα τριγλυκερίδια.

Η ιδιότητα αυτή καθιστά την Κυναρίνη σημαντική φυσική ένωση στην υποστήριξη της δυσλιπιδαιμίας και της λιπώδους ηπατοπάθειας.

4.4 Αντιοξειδωτική δράση της Κυναρίνης

Η Κυναρίνη είναι εξαιρετικά ισχυρός δότης ηλεκτρονίων και εμφανίζει:

υψηλή ικανότητα εξουδετέρωσης υπεροξειδικών ριζών,
προστασία πρωτεϊνών και DNA/deoxyribonucleic acidδεοξυριβονουκλεϊκό οξύ,
μείωση οξειδωτικής φλεγμονής.

Η πολυφαινολική της φύση την κατατάσσει μεταξύ των ισχυρότερων φυσικών εξουδετερικών των ελευθέρων ριζών.

4.5 Αποτοξινωτική δράση της Κυναρίνης

Δεδομένα δείχνουν ότι η Κυναρίνη:

αναστέλλει TNF-α/Tumor Necrosis Factor-alpha/Παράγοντας Νέκρωσης Όγκου-άλφα, IL-6/Interleukin-6/Ιντερλευκίνη-6,
μειώνει την ηπατική φλεγμονή,
βελτιώνει την αντίσταση στην ινσουλίνη,
συμβάλλει στη ρύθμιση του μεταβολικού συνδρόμου.

5. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΤΗΣ ΚΥΝΑΡΙΝΗΣ

Η Κυναρίνη χρησιμοποιείται ή περιλαμβάνεται θεραπευτικά σε:

λιπώδη διήθηση ήπατος,
ηπατική συμφόρηση,
δυσκινησία χοληδόχου κύστεως,
χολόσταση ή μειωμένη χολική ροή,
δυσπεψία από λιπαρά γεύματα,
υπερχοληστερολαιμία,
υπερτριγλυκεριδαιμία,
μεταβολικό σύνδρομο,
ανάγκη αντιοξειδωτικής αποτοξίνωσης.

6. ΑΝΤΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΦΥΛΑΞΕΙΣ ΤΗΣ ΚΥΝΑΡΙΝΗΣ

Η Κυναρίνη εμφανίζει γενικά πολύ καλό προφίλ ασφάλειας, ωστόσο απαιτείται προσοχή σε:

Αντενδείξεις

πλήρη απόφραξη χοληφόρων,
ενεργή χολολιθίαση,
υπερευαισθησία σε εκχυλίσματα Αγκινάρας.

Πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες

ήπια κοιλιακή δυσφορία,
διάρροια λόγω αυξημένης χολικής ροής,
σπάνιες αλλεργικές αντιδράσεις.

7. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η Κυναρίνη αποτελεί την κυρίαρχη βιοδραστική πολυφαινόλη της Αγκινάρας και ένα από τα σημαντικότερα φυσικά ηπατοχολικά μόρια της σύγχρονης φυτοθεραπείας. Η χημική της δομή ως dicaffeoylquinic acid της προσδίδει ισχυρή αντιοξειδωτική και μεμβρανοπροστατευτική ικανότητα, ενώ η στοχευμένη επίδρασή της στη χολική έκκριση και στον ηπατικό μεταβολισμό εξηγεί τη μακρόχρονη θεραπευτική της χρήση. Η Κυναρίνη δεν αποτελεί απλώς φυτοχημικό δείκτη της Αγκινάρας αλλά αυτόνομη θεραπευτικά σημαντική ένωση με αποδεδειγμένη συμβολή στην ηπατοπροστασία, στη ρύθμιση της χοληστερόλης και στην αποτοξινωτική λειτουργία του οργανισμού.

8. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Panizzi L., Scarpati M.L. Constitution of Cynarine, the Active Principle of the Artichoke. Nature.
Ιατρική Online. Φαρμακογνωστική ανάλυση Αγγινάρας και Κυναρίνης.
A.Vogel Cynara – Φαρμακολογικά δεδομένα κυναρίνης σε ηπατοχολική χρήση.
Medverita Artichoke standardized to 5% Cynarine – στοιχεία τυποποίησης.
MyVita Silver Artichoke Extract with Cynarine – στοιχεία περιεκτικότητας.