Η σχιστοσωμίαση. Η σχιστοσωμίαση ή βιλαρζίωση ή πυρετός των σαλιγκαριών είναι πολύ συχνή αιτία καρκίνου ουροδόχου κύστεως
Ειδικός Παθολόγος-Ογκολόγος, MD, PhD
Σχιστοσωμίαση
Η σχιστοσωμίαση, ICD-10 B65 ή βιλαρζίωση ή πυρετός των σαλιγκαριών είναι μια ασθένεια που προκαλείται από παρασιτικά σκουλήκια τα σχιστοσώματα. Μπορεί να μολύνουν το ουροποιητικό σύστημα ή το έντερο. Τα συμπτώματα είναι κοιλιακό άλγος, διάρροια, αιματηρά κόπρανα, αίμα στα ούρα. Σε εκείνους οι οποίοι έχουν μολυνθεί από πολύ καιρό, ηπατική βλάβη, νεφρική ανεπάρκεια, στειρότητα ή καρκίνος της ουροδόχου κύστης είναι οι επιπλοκές. Στα παιδιά μπορεί να προκαλέσει κακή ανάπτυξη και μαθησιακές δυσκολίες.
Η ασθένεια είναι συχνή στις τροπικές χώρες στην Αφρική, την Καραϊβική, την Ανατολική και Νότια Αμερική, τη Νοτιοανατολική Ασία και στη Μέση Ανατολή. Σε αυτές τις περιοχές από το 2010 η νόσος έχει προσβάλλει περίπου 238 εκατομμύρια ανθρώπους, 85% των οποίων ζει στην Αφρική. Υπολογίζεται ότι περίπου 600 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο βρίσκονται σε κίνδυνο από την ασθένεια. Παγκοσμίως εκτιμάται ότι 12.000 έως 200.000 άνθρωποι πεθαίνουν από τη σχιστοσωμίαση, ετησίως.
20 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν σοβαρές συνέπειες από τη νόσο. Σε πολλές περιοχές, η σχιστοσωμίαση μολύνει ένα μεγάλο ποσοστό των παιδιών κάτω των 14 ετών.
Η ασθένεια μεταδίδεται με την επαφή με το νερό που περιέχει τα παράσιτα. Αυτά τα παράσιτα απελευθερώνονται από σαλιγκάρια του γλυκού νερού που έχουν μολυνθεί. Η ασθένεια είναι ιδιαίτερα συχνή μεταξύ των παιδιών στις αναπτυσσόμενες χώρες, δεδομένου ότι είναι πιο πιθανό να παίζουν σε μολυσμένα νερά. Άλλες ομάδες υψηλού κινδύνου περιλαμβάνουν τους αγρότες, τους ψαράδες και τους ανθρώπους που χρησιμοποιούν μολυσμένο νερό για τις καθημερινές τους δουλειές.
Η διάγνωση γίνεται με εύρεση των αυγών του παρασίτου στα ούρα ή τα κόπρανα ενός ατόμου. Μπορεί, επίσης, να επιβεβαιωθεί με την εύρεση αντισωμάτων έναντι της νόσου στο αίμα.
Μέθοδοι για την πρόληψη της νόσου περιλαμβάνουν την πρόσβαση σε καθαρό νερό και τη μείωση του αριθμού των σαλιγκαριών. Σε περιοχές όπου η ασθένεια είναι συχνή ολόκληρες ομάδες μπορούν να αντιμετωπίζονται μονομιάς και ετησίως με την πραζικουαντέλη. Αυτό γίνεται για να μειωθεί ο αριθμός των ατόμων που έχουν μολυνθεί και ως εκ τούτου να μειωθεί η εξάπλωση της ασθένειας. Η πραζικουαντέλη είναι, επίσης, η θεραπεία που συνιστάται για εκείνους που είναι γνωστό ότι έχουν μολυνθεί.
Η νόσος είναι συχνή στην Αφρική, καθώς και την Ασία και τη Νότια Αμερική.
Η σχιστοσωμίαση προκαλείται από διάφορους τύπους σχιστοσωμάτων:
- Schistosoma mansoni (ICD-10 B65.1) και Schistosoma intercalatum (B65.8) που προκαλούν εντερική σχιστοσωμίαση
- Schistosoma haematobium (B65.0) που προκαλεί σχιστοσωμίαση του ουροποιητικού συστήματος
- Schistosoma japonicum (B65.2) και Schistosoma mekongi (B65.8) που προκαλούν εντερική σχιστοσωμίαση στην Ασία
Είδη σχιστοσωμάτων που μπορούν να μολύνουν άλλα ζώα:
- S. bovis – συνήθως, προσβάλλει τα βοοειδή, τα πρόβατα και τις αίγες στην Αφρική, σε περιοχές της Νότιας Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής
- S. mattheei – προσβάλλει, συνήθως, τα βοοειδή, τα πρόβατα και τις κατσίκες στην Κεντρική και Νότια Αφρική
- S. margrebowiei – προσβάλλει, συνήθως, αντιλόπες και βουβάλια στη Νότια και Κεντρική Αφρική
- S. curassoni – προσβάλλει, συνήθως, οικόσιτα μηρυκαστικά στη Δυτική Αφρική
- S. rodhaini – συνήθως, μολύνει τα τρωκτικά και τα σαρκοφάγα ζώα σε περιοχές της Κεντρικής Αφρικής
Σημεία και συμπτώματα σχιστοσωμίασης
Η σχιστοσωμίαση είναι μια χρόνια νόσος.
Πολλές λοιμώξεις είναι υποκλινικές ή συμπτωματικές, με ήπια αναιμία και υποσιτισμό σε ενδημικές περιοχές. Η οξεία σχιστοσωμίαση (πυρετός Katayama) μπορεί να συμβεί εβδομάδες μετά την αρχική μόλυνση, ειδικά από το S. mansoni και το S. japonicum.
Οι εκδηλώσεις περιλαμβάνουν:
Κοιλιακό πόνο
Βήχα
Διάρροια
Ηωσινοφιλία – εξαιρετικά υψηλός αριθμός ηωσινοφίλων
Πυρετός
Κόπωση
Ηπατοσπληνομεγαλία – διεύρυνση του ήπατος και του σπλήνα
Ηπατική σχιστοσωμίαση είναι η δεύτερη πιο συχνή αιτία των κιρσών οισοφάγου σε όλο τον κόσμο
Ηπατική σχιστοσωμίαση – βλάβες που αυξάνουν την ευπάθεια στη μόλυνση από τον ιό HIV/Human immunodeficiency virus/Ιός ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας. Η έγκαιρη θεραπεία, ειδικά στα παιδιά αποτρέπει από το σχηματισμό των πληγών
Συμπτώματα του δέρματος: Κατά την έναρξη της λοίμωξης, ήπια φαγούρα και βλατιδώδης δερματίτιδα στα πόδια και άλλα μέρη μετά το κολύμπι σε μολυσμένα ρέματα
Βλάβες του κεντρικού νευρικού συστήματος: εγκεφαλική κοκκιωματώδης νόσος μπορεί να προκαλείται από αυγά του S. japonicum στον εγκέφαλο και κοκκιωματώδεις βλάβες στο νωτιαίο μυελό από τον S. mansoni και τον S. haematobium που μπορεί να οδηγήσουν σε εγκάρσια μυελίτιδα με χαλαρή παραπληγία
Αργότερα η μόλυνση μπορεί να προκαλέσει κοκκιωματώδεις αντιδράσεις και ίνωση στα πληγέντα όργανα:
- Πολυποδίαση εντέρου με αιματηρή διάρροια (Schistosoma mansoni)
- Πυλαία υπέρταση με αιματέμεση και σπληνομεγαλία (S. mansoni, S. japonicum)
- Κυστίτιδα και ουρηθρίτιδα (S. haematobium) με αιματουρία, που μπορεί να εξελιχθούν σε καρκίνο της ουροδόχου κύστης
- Πνευμονική υπέρταση (S. mansoni, S. japonicum, σπανιότερα S. haematobium)
- Σπειραματονεφρίτιδα
- Βλάβες του κεντρικού νευρικού συστήματος.
- Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστεως είναι συχνός στη σχιστοσωμίαση
Παθοφυσιολογία της σχιστοσωμίασης
Οι κύκλοι ζωής των πέντε ανθρώπινων σχιστοσωμάτων είναι σε γενικές γραμμές παρόμοιοι:
Τα αυγά από τα παράσιτα που απελευθερώνονται στο περιβάλλον από μολυσμένα άτομα, όταν έρθουν σε επαφή με το γλυκό νερό απελευθερώνουν τα μιρακίδια που μολύνουν τα σαλιγκάρια του γλυκού νερού. Μετά τη μόλυνση το μιρακίδιο μεταμορφώνεται σε σποροκύστη και θα αρχίσει η διαίρεση για την παραγωγή σποροκύστεων που μεταναστεύουν στο ήπαρ και το πάγκρεας. Οι σποροκύστεις αρχίζουν να διαιρούνται και πάλι και παράγονται χιλιάδες νέα παράσιτα, που είναι γνωστά ως κερκάρια τα οποία είναι οι προνύμφες που μολύνουν τα θηλαστικά.
Τα κερκάρια αναδύονται καθημερινά από τον ξενιστή σαλιγκάρι με κιρκαδικό ρυθμό, που εξαρτάται από τη θερμοκρασία περιβάλλοντος και το φως. Η δραστηριότητα των κερκαρίων διεγείρεται από την αναταραχή του νερού και από χημικές ουσίες που υπάρχουν στο ανθρώπινο δέρμα.
Ο πιο συνηθισμένος τρόπος για τη μόλυνση με σχιστοσωμίαση στις αναπτυσσόμενες χώρες είναι από κολύμπι σε λίμνες που έχουν μολυνθεί με τα σαλιγκάρια (Biomphalaria, Bulinus ή Oncomelania).
Η διείσδυση στο ανθρώπινο δέρμα γίνεται με ένζυμα που εκκρίνουν τα κερκάρια που διασπούν τις πρωτεΐνες του δέρματος. Καθώς, τα κερκάρια διαπερνούν την επιδερμίδα μεταμορφώνονται σε σχιστοσώματα που μπορεί να παραμείνουν στο δέρμα για δύο ημέρες. Μετά ταξιδεύουν στους πνεύμονες όπου υφίσταται περαιτέρω αναπτυξιακές αλλαγές που είναι απαραίτητες για την μετέπειτα μετανάστευση στο ήπαρ. Οκτώ έως δέκα ημέρες μετά τη διείσδυση του δέρματος, το παράσιτο μεταναστεύει στα ηπατικά κολποειδή. Ο S. japonicum μεταναστεύει πιο γρήγορα από τον S. mansoni και φτάνει συνήθως το συκώτι μέσα σε οκτώ ημέρες από τη διείσδυση. Μετά το παράσιτο αρχίζει να τρέφεται με τα ερυθρά αιμοσφαίρια. Το S. mansoni και S. japonicum μπορεί να μετεγκατασταθούν στο μεσεντέριο ή στις φλέβες ορθού. Το σχιστόσωμα S. haematobium τελικά μεταναστεύει από το ήπαρ προς στο φλεβικό πλέγμα της ουροδόχου κύστης, τους ουρητήρες και τα νεφρά μέσα από το αιμορροϊδικό πλέγμα.
Όταν τα παράσιτα φθάσουν σε ώριμη ηλικία σε έξι έως οκτώ εβδομάδες, αρχίζουν να παράγουν ωάρια. Το S. mansoni που κατοικεί στα μεσεντέρια αγγεία μπορεί να παράγει έως και 300 αυγά ανά ημέρα κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής του ζωής. Τι S. japonicum μπορεί να παράγει μέχρι και 3.000 αυγά την ημέρα. Πολλά από τα αυγά περνούν μέσω των τοιχωμάτων των αιμοφόρων αγγείων και μέσω του εντερικού τοιχώματος και αποβάλλονται με τα κόπρανα. Τα ωάρια του S. haematobium διέρχονται μέσω του ουρητήρα ή της ουροδόχου κύστης και στα ούρα. Μόνο ώριμα ωάρια είναι ικανά για διέλευση εντός του πεπτικού σωλήνα, πιθανώς μέσω της ελευθέρωσης πρωτεολυτικών ενζύμων, αλλά, επίσης, σαν αποτέλεσμα της ανοσοαπόκρισης του ξενιστή, γεγονός που ενισχύει την τοπική εξέλκωση του ιστού. Έως το ήμισυ των ωαρίων που απελευθερώνονται παγιδεύονται στις μεσεντερικές φλέβες ή μεταναστεύουν πίσω στο ήπαρ. Τα παράσιτα μπορούν να ζουν μέσα στο σώμα κατά μέσο όρο τέσσερα έτη και έξι μήνες, αλλά μπορεί να παραμείνουν έως και είκοσι χρόνια.
Τα παγιδευμένα ωάρια μπορεί να εκκρίνουν αντιγόνα που προκαλούν μια έντονη ανοσολογική απόκριση. Τα ίδια τα ωάρια δε βλάπτουν το σώμα. Μάλλον είναι η κυτταρική διείσδυση που προκύπτει από την ανοσοαπόκριση που προκαλεί την παθολογία στην σχιστοσωμίαση.
Διάγνωση σχιστοσωμίασης
Η σύγχρονη διάγνωση περιλαμβάνει την ανίχνευση των παρασιτικών αντιγόνων με ELISA/Enzyme-Linked Immunosorbent Assay/Δοκιμασία Ανοσοπροσρόφησης Συνδεδεμένης με Ένζυμο, και το μόνο που απαιτείται από τον ασθενή είναι ένα δείγμα αίματος. Αυτή η μέθοδος διαλογής είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική. Η μικροσκοπική ταυτοποίηση των ωαρίων στα κόπρανα ή λιγότερο συχνά, στα ούρα είναι ένας άλλος τρόπος για να καταλήξουμε σε μια θετική διάγνωση. Εξέταση κοπράνων πρέπει να πραγματοποιείται όταν υπάρχει υποψία μόλυνσης με S. mansoni ή S. japonicum και η εξέταση ούρων θα πρέπει να γίνει εάν υπάρχει υποψία μόλυνσης με S. haematobium.
Τα ωάρια μπορεί να είναι παρόντα στα κόπρανα σε μολύνσεις με όλα τα είδη σχιστοσωμάτων. Η εξέταση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε ένα απλό επίχρισμα (1 έως 2 mg κοπράνων).
Τα ωάρια μπορούν να βρεθούν στα ούρα σε λοιμώξεις με S. japonicum και με S. intercalatum (προτεινόμενος χρόνος για τη συλλογή: από το μεσημέρι έως 3 μ.μ.) Η ανίχνευση θα ενισχυθεί με τη φυγοκέντριση και εξέταση του ιζήματος. Σε μόλυνση από S. haematobium πρέπει, επίσης, να γίνεται ακτινογραφία πυέλου που δείχνει ασβεστοποίηση του τοιχώματος της ουροδόχου κύστης που είναι ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της χρόνιας λοίμωξης.
Η ανίχνευση αντισωμάτων μπορεί να είναι χρήσιμη.
Πρόληψη σχιστοσωμίασης
Η πρόληψη επιτυγχάνεται καλύτερα με την εξάλειψη των σαλιγκαριών που είναι η φυσική πηγή της ασθένειας. Η ακρολεΐνη, ο θειικός χαλκός, και το νικλοζαμίδιο μπορούν να χρησιμοποιηθούν για το σκοπό αυτό.
Σήμερα δεν υπάρχει διαθέσιμο εμβόλιο για τη σχιστοσωμίαση γι ‘αυτό είναι σημαντικό να λαμβάνετε προφυλάξεις όταν ταξιδεύετε σε μέρη του κόσμου όπου η μόλυνση είναι πολύ διαδεδομένη.
Θεραπεία σχιστοσωμίασης
Η σχιστοσωμίαση εύκολα καταπολεμείται χρησιμοποιώντας μια εφάπαξ από του στόματος δόση του φάρμακο πραζικουαντέλη ετησίως.
Οι κατευθυντήριες γραμμές για τη θεραπεία εντός της κοινότητας της σχιστοσωμίαση με βάση την επίπτωση της νόσου για τα παιδιά σε ενδημικές χωριά:
Όταν ένα χωριό αναφέρει περισσότερα από 50 τοις εκατό των παιδιών να έχουν αίμα στα ούρα τους, ο καθένας στο χωριό λαμβάνει θεραπεία.
Όταν 20 έως 50 τοις εκατό των παιδιών έχουν αίμα στα ούρα, μόνο τα παιδιά σχολικής ηλικίας αντιμετωπίζονται.
Όταν λιγότερα από το 20 τοις εκατό των παιδιών έχουν συμπτώματα, θεραπεία των υπολοίπων δε γίνεται.
Το αντιμόνιο έχει χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν για τη θεραπεία της νόσου. Σε χαμηλές δόσεις, σκοτώνει τα παράσιτα χωρίς να βλάπτει τον ξενιστή.
Ένα φάρμακο κατασκευασμένο από μύρο, είναι, επίσης, αποτελεσματικό για τη σχιστοσωμίαση.
Ένας άλλος παράγοντας, η μεφλοκίνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συνδυασμό με πραζικουαντέλη ή αρτεμισινίνη.
Σχιστοσωμίαση η αιματόβιος
Παρασιτική νόσος που προκαλείται από αιματικούς τρηματώδεις σκώληκες του γένους Schistosoma hematobium. Το σχιστόσωμα το αιματόβιο προκαλεί συμπτώματα από το ουρογεννητικό σύστημα ή από το κατώτερο παχύ έντερο και το ορθό. Ενδημεί στην Αφρική, την Ινδία, τη Μέση Ανατολή, τα νησιά του Ινδικού.
Η συνήθης πορεία είναι οξεία, χρόνια, διαλείπουσα και προϊούσα.
Η Σχιστοσωμίαση η αιματόβιος ή ενδημική αιματουρία ή ουρογεννητική σχιστοσωμίαση προκαλείται από το τρηματώδες σχιστόσωμα το αιματόβιο που αποθηκεύεται στα σαλιγκάρια των τρεχούμενων υδάτων.
Θεραπεύεται με πραζικουαντέλη, μετρονιδαζόλη και νιριδαζόλη.
Η χρόνια σχιστοσωμίαση του ήπατος
Είναι παρασιτική νόσος που προκαλείται από αιματικούς τρηματώδεις σκώληκες του γένους Schistosoma οι οποίοι διεισδύουν από το δέρμα και αναπτύσσονται στο ήπαρ, προκαλώντας πυρετό, ηωσινοφιλία, ουρτικάρια, ηπατοσπληνομεγαλία, λεμφαδενοπάθεια, ασκίτη, κιρσούς του οισοφάγου. Ενδημικές περιοχές είναι η Αφρική, η Ασία, η Νότιος Αμερική και τα νησιά της Καραϊβικής.
Η χρόνια σχιστοσωμίαση του ήπατος ή βιλαρζίαση προκαλείται από το Schistosoma mansoni, το Schistosoma japonicum από τα σαλιγκάρια των τρεχούμενων υδάτων.
Θεραπεύεται με πραζικουαντέλη, νιριδαζόλη, Oxamniquine και χειρουργική σπληνονεφρική αναστόμωση
Η σχιστοσωμίαση η δερματική
Είναι παρασιτική νόσος που οφείλεται σε αιματώδεις τρηματώδεις σκώληκες του γένους Schistosoma. Ενδιάμεσοι ξενιστές είναι μαλάκια των γλυκών και αλμυρών υδάτων.
Χαρακτηριστικά προκαλείται έντονος κνησμός, νυγμός, κηλίδες, βλατίδες και φυσαλίδες. Ενδημικές περιοχές είναι η Χαβάη, η Φλώριντα και η περιοχή των Μεγάλων Λιμνών. Η πορεία είναι οξεία, διαλείπουσα και υποτροπιάζουσα.
Η σχιστοσωμίαση η δερματική ή κνησμός του κολυμβητή ή κνησμός του εκτροφέα μυδιών προκαλείται από τα κερκάρια μη ειδικών σχιστοσωμάτων που αποθηκεύονται στα σαλιγκάρια, διεισδύουν στο δέρμα και προκαλούν ανώμαλη αντίδραση ξενιστή και ξένου σώματος.
Για τη θεραπεία δίνονται φάρμακα κατά του κνησμού και αντιβιοτικά για δευτεροπαθείς βακτηριακές λοιμώξεις.
Σχιστοσωμίαση η ιαπωνική
Είναι παρασιτική νόσος που προκαλείται από αιματικούς τρηματώδεις σκώληκες του γένους Schistosoma japonicum και η οποία δημιουργεί διαταραχές στο λεπτό έντερο, στο κόλον και το ορθό. Χαρακτηριστικά μπορεί να είναι ασυμπτωματική, να συμβεί μέλαινα κένωση, διάρροια και ηπατοσπληνομεγαλία. Οι ενδημικές περιοχές είναι η Αφρική, η Ινδία, η Μέση Ανατολή, τα νησιά του Ινδικού Ωκεανού. Η πορεία είναι οξεία, χρόνια, διαλείπουσα και προϊούσα.
Η ιαπωνική σχιστοσωμίαση ή ανατολική σχιστοσωμίαση ή νόσος Katayama ή νόσος του ποταμού Γιανγκ-τσε οφείλεται στο τρηματώδες σχιστόσωμα το ιαπωνικό που αποθηκεύεται στα σαλιγκάρια των τρεχούμενων υδάτων.
Θεραπεύεται με πραζικουαντέλη, με νιριδαζόλη ή στιβοκαπτάτη.
Σχιστοσωμίαση η μανσόνειος
Είναι παρασιτική νόσος που προκαλείται από αιματικούς τρηματώδεις σκώληκες του γένους Schistosoma mansoni και η οποία δημιουργεί διαταραχές από το λεπτό έντερο, το κόλο και το ορθό. Χαρακτηριστικά είναι η διάρροια, η απώλεια βάρους, η ανορεξία, η μέλαινα, ο ίκτερος και η ηπατοσληνομεγαλία. Ενδημικές περιοχές είναι η Αφρική, η Νότιος Αμερική, η Καραϊβική και η Μέση Ανατολή. Συνήθως, πορεία οξεία, χρόνια, διαλείπουσα ή προϊούσα.
Η μανσόνειος σχιστοσωμίαση ή εντερική βιλαρζίαση ή σχιστοσωμιακή δυσεντερία ή πυρετός Katayama ή σχιστοσωμίαση του Manson ή λοίμωξη από Schistosoma mansoni ή εντερική σχιστοσωμίαση προκαλείται από το τρηματώδες σχιστόσωμα mansoni που αποθηκεύεται στα σαλιγκάρια των τρεχούμενων υδάτων.
Θεραπεύεται με πραζικουαντέλη ή Oxamniquine
Η έρευνα υποδηλώνει συνδέσεις μεταξύ των προϊόντων cranberry και της διαχείρισης των συμπτωμάτων που σχετίζονται με παρασιτικές λοιμώξεις, όπως η σχιστοσωμίαση. Τα εκχυλίσματα cranberry είναι γνωστό ότι έχουν αντιφλεγμονώδεις, αντιοξειδωτικές και αντιπροσκολλητικές ιδιότητες, οι οποίες χρησιμοποιούνται για τις λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος. Το cranberry στη σχιστοσωμίαση προσφέρει υποστηρικτική και θεραπευτική φροντίδα για τη φλεγμονή της ουροδόχου κύστης που προκαλείται από τη σχιστοσωμίαση.
Γράφει η
Δρ Σάββη Μάλλιου Κριαρά
Ειδικός Παθολόγος- Ογκολόγος, MD, PhD
Διαβάστε περισσότερα για την Σάββη Μάλλιου Κριαρά
Βιβλιογραφία
Colley DG, Bustinduy AL, Secor WE, King CH. Human schistosomiasis. Lancet. 2014 Jun 28;383(9936):2253-64.
Υψηλής Ποιότητας Συμπλήρωμα Διατροφής για τη σχιστοσωμίαση
Πατήστε, εδώ, για να παραγγείλετε το Υψηλής Ποιότητας Συμπλήρωμα Διατροφής για τη σχιστοσωμίαση
Τα κατάλληλα συμπληρώματα διατροφής για τον καρκίνο της ουροδόχου κύστεως
Τα καλύτερα συμπληρώματα διατροφής για τις λοιμώξεις
Πατήστε, εδώ, για να παραγγείλετε τα κατάλληλα συμπληρώματα διατροφής για τις λοιμώξεις
Η καθοδήγηση για την επιλογή των ποιων συμπληρωμάτων διατροφής, από τα ανωτέρω, είναι κατάλληλα για την ασθένειά σας θα γίνει σε συνεννόηση με το θεράποντα ιατρό.
Διαβάστε, επίσης,
Μεμβρανώδης σπειραματονεφρίτιδα
Γνωστοί παράγοντες που προκαλούν καρκίνο
Φυτό της Κρήτης που θεραπεύει τον καρκίνο σε 12 ώρες
