Πανώλη. Η πανώλη είναι μια οξεία μολυσματική ασθένεια που προκαλείται από το βακτήριο Yersinia pestis και υπάρχουν 3 μορφές
Η πανώλη είναι οξεία λοίμωξη
Η πανώλη είναι μια μολυσματική ασθένεια που προκαλείται από το βακτήριο Yersinia pestis. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν πυρετό, αδυναμία και πονοκέφαλο που, συνήθως, ξεκινούν μία έως επτά ημέρες μετά την έκθεση.
Υπάρχουν τρεις μορφές πανώλης, καθεμία από τις οποίες επηρεάζει ένα διαφορετικό μέρος του σώματος και προκαλεί σχετικά συμπτώματα:
-Η πνευμονική πανώλη προσβάλλει τους πνεύμονες, προκαλώντας δύσπνοια, βήχα και πόνο στο στήθος.
-Η βουβωνική πανώλη επηρεάζει τους λεμφαδένες, κάνοντάς τους να διογκώνονται.
-Η σηψαιμική πανώλη μολύνει το αίμα και μπορεί να προκαλέσει βάβη σε ιστούς και θάνατο.
Η βουβωνική και η σηψαιμική μορφή μεταδίδονται γενικά με δαγκώματα ψύλλων ή με το χειρισμό ενός μολυσμένου ζώου, ενώ η πνευμονική πανώλη γενικά εξαπλώνεται μεταξύ των ανθρώπων μέσω του αέρα μέσω μολυσματικών σταγονιδίων.
Η διάγνωση γίνεται, συνήθως, με την εύρεση του βακτηρίου σε υγρό από λεμφαδένα, αίμα ή πτύελα.
Όσοι διατρέχουν υψηλό κίνδυνο μπορούν να εμβολιαστούν. Το εμβόλιο πανώλης είναι ένα εμβόλιο που χρησιμοποιείται κατά της Yersinia pestis για την πρόληψη της πανώλης. Τα αδρανοποιημένα βακτηριακά εμβόλια χρησιμοποιούνται από το 1890, αλλά είναι λιγότερο αποτελεσματικά κατά της πνευμονικής πανώλης, επομένως έχουν αναπτυχθεί ζωντανά, εξασθενημένα εμβόλια και εμβόλια ανασυνδυασμένης πρωτεΐνης για την πρόληψη της νόσου. Ένα εμβόλιο πανώλης χρησιμοποιείται για την επαγωγή ενεργού ειδικής ανοσίας σε έναν οργανισμό επιρρεπή στην πανώλη μέσω της χορήγησης ενός αντιγονικού υλικού (εμβόλιο) μέσω ποικίλων οδών σε άτομα που κινδυνεύουν να προσβληθούν από οποιαδήποτε κλινική μορφή πανώλης. Αυτή η μέθοδος είναι γνωστή ως ανοσοποίηση κατά της πανώλης. Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις για την αποτελεσματικότητα της χορήγησης ορισμένων εμβολίων κατά της πανώλης στην πρόληψη ή τη βελτίωση των επιπτώσεων μιας ποικιλίας κλινικών μορφών μόλυνσης από την Yersinia pestis. Η ανοσοποίηση κατά της πανώλης περιλαμβάνει, επίσης, την εμφάνιση μιας κατάστασης παθητικής ειδικής ανοσίας έναντι της πανώλης σε έναν ευαίσθητο οργανισμό μετά τη χορήγηση ορού πανώλης ή ανοσολογικής πανώλης σε άτομα με άμεσο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου. Δεν είναι γνωστη η αποτελεσματικότητα των σύγχρονων εμβολίων και οι παρενέργειες από αυτά.
Όσοι εκτίθενται σε περίπτωση πνευμονικής πανώλης μπορούν να αντιμετωπιστούν με προληπτική φαρμακευτική αγωγή.
Για όσους μολύνονται, η θεραπεία γίνεται με αντιβιοτικά και υποστηρικτική φροντίδα. Τυπικά τα αντιβιοτικά περιλαμβάνουν συνδυασμό γενταμυκίνης και φθοριοκινολόνες. Ο κίνδυνος θανάτου με θεραπεία είναι περίπου 10% ενώ χωρίς αυτήν είναι περίπου 70%.
Διαβάστε, πατώντας, εδώ, για τη γενταμυκίνη και τις παρενέργειές της
Διαβάστε, πατώντας, εδώ, για τις φθοριοκινολόνες και τις παρενέργειές τους
Σε παγκόσμιο επίπεδο, αναφέρονται περίπου 600 περιπτώσεις το χρόνο. Το 2017, οι χώρες με τα περισσότερα κρούσματα ήταν η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η Μαδαγασκάρη και το Περού. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι μολύνσεις εμφανίζονται περιστασιακά σε αγροτικές περιοχές, όπου τα βακτήρια πιστεύεται ότι κυκλοφορούν μεταξύ των τρωκτικών. Ιστορικά ο Μαύρος Θάνατος τον 14ο αιώνα, είχε ως αποτέλεσμα περισσότερους από 50 εκατομμύρια θανάτους στην Ευρώπη.
Η πανώλη είναι σποραδική σε παγκόσμια κλίμακα, ειδικά σε έθνη του Τρίτου Κόσμου. Οι επιδημίες σχετίζονται με τον πόλεμο, την πείνα και την καταστροφή. Είναι νόσος από αρουραίους και άλλα μικρά σπονδυλωτά. Μεταδίδεται στους ανθρώπους από τους ψύλλους των αρουραίων. Γίνεται τυχαία μετάδοση σε ανθρώπους που χειρίζονται μολυσμένους ιστούς και τυχαία μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο, από εκκρίσεις ψύλλων που δαγκώνουν ανθρώπους
Επικρατέστερο φύλο: Άνδρες = Γυναίκες
ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΠΑΝΩΛΗΣ
Βουβωνική πανώλη:
- Οξεία έναρξη μετά από επώαση 2-8 ημερών
- Πυρετός
- Ρίγη
- Αδυναμία
- Πονοκέφαλος
- “Βουβώνας” – επώδυνος, πολύ ευαίσθητη διόγκωση των επιχώριων λεμφαδένων, που παροχετεύουν τη θέση ενοφθαλμισμού. Υπερκείμενο οίδημα. Τυπικά απουσία υπερκείμενης δερματικής βλάβης, απαγωγός λεμφαγγειΐτιδα
- Δερματικές βλάβες – φλύκταινες, φυσαλίδες, εσχάρες στην περιοχή του(των) δήγματος(ων) του ψύλλου
Πορφυρική σηψαιμική πανώλη:
- Στοιχεία βουβωνικής πανώλης
- Τυχαία εμφάνιση χωρίς συμπτώματα από το βουβώνα
- Υπόταση
- Ηπατοσπληνομεγαλία
- Παραλήρημα
- Σπασμοί σε παιδιά
- Shock
Δευτεροπαθής πνευμονική πανώλη:
- Στοιχεία βουβωνικής και σηψαιμικής πανώλης
- Βήχας
- Πόνος στο στήθος
- Δύσπνοια
- Αιμόπτυση
Πρωτοπαθής πνευμονική πανώλη:
- Οξεία έναρξη ώρες έως μία ημέρα μετά την εισπνοή των βακτηριδίων
- Πυρετός
- Ρίγη
- Βήχας
- Πόνος στο στήθος
- Δύσπνοια
- Αιμόπτυση
- Λήθαργος
- Υπόταση
- Καταπληξία
ΑΙΤΙΑ ΠΑΝΩΛΗΣ
- Yersinia pestis μεταδιδόμενη με δήγμα ψύλλου από μολυσμένο τρωκτικό
- Μη θεραπευμένη βουβωνική πανώλης μπορεί να εξελιχθεί σε δευτεροπαθή πνευμονικό τύπο, που μπορεί να μεταδοθεί με μολυσμένα σταγονίδια του αναπνευστικού
ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΠΑΝΩΛΗΣ
- Περιβαλλοντική έκθεση σε αρουραίους και ψύλλους
- Στενή επαφή με ασθενή με πνευμονική πανώλη
- Βάκιλος της πανώλης σε εργαστήριο
- Κυνηγοί που γδέρνουν άγρια ζώα
ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΠΑΝΩΛΗΣ
ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΠΑΝΩΛΗΣ
Άλλα αίτια κεραυνοβόλου βακτηριαιμίας, πνευμονιοκοκκικής πνευμονίας, λεμφαγγειίτιδας
ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΠΑΝΩΛΗΣ
- Αυξημένος αριθμός λευκών αιμοσφαιρίων, κυρίως, ώριμα και ανώριμα ουδετερόφιλα. Λευχαιμοειδής αντίδραση μερικές φορές
- Χρώση επιχρίσματος υλικού παρακέντησης από το βουβώνα, πτυέλων, περιφερικού αίματος, αποκαλύπτει Gram (-) κοκκοβακτηρίδια με διπολική χρώση, εμφάνιση “παραμάνας”
- Καλλιέργειες υλικού παρακέντησης, αίματος, πτυέλων (έγχυση ζωμού βόειου κρέατος, αίματος και άγαρ του MacConkey) αναπτύσσουν τυπικά βακτήρια. Οι αρχές δημόσιας υγείας οργανώνουν οριστική ταυτοποίηση και ορολογική παρακολούθηση
- Αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης ή PCR-polymerase chain reaction
ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΠΑΝΩΛΗΣ
Στην οξεία φλεγμονή κυριαρχούν τα ουδετερόφιλα, η νέκρωση, μάζες βακίλλων της πανώλης, οροπυώδης περικαρδίτιδα
ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΠΑΝΩΛΗΣ
Χαμηλός αριθμός αιμοπεταλίων, απόδειξη ότι μπορεί να συμβεί διάχυτη ενδοαγγειακή πήξη
ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΣΕ ΠΑΝΩΛΗ
Ακτινογραφία θώρακος ή αξονική τομογραφία θώρακος – πνευμονική πύκνωση, τμηματική ή συρρέουσα στην πνευμονική πανώλη
ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΝΩΛΗΣ
ΕΝΔΕΙΚΝΥΟΜΕΝΗ ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ
Εισαγωγή στο νοσοκομείο. Για υποψιαζόμενη πνευμονική πανώλη, αναπνευστική απομόνωση μέχρι 48 ώρες μετά την αρχική αποτελεσματική θεραπεία ή αφού τα πτύελα βγουν αρνητικά
ΓΕΝΙΚΑ ΜΕΤΡΑ
- Μη δημιουργείτε αερόλυμα
- Λάβετε αίμα και υλικό από το βουβώνα φορώντας γάντια
- Ειδοποιήστε στο εργαστήριο για να παρθούν προφυλάξεις
- Ενδοφλέβια υγρά, όπως χρειάζεται
- Καυτά, υγρά επιθέματα για τους βουβώνες
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ
Κλινήρης μέχρι να αναρρώσει
ΔΙΑΙΤΑ
Όσο είναι ανεκτή κατά τη διάρκεια της ανάρρωσης
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ
- Αποφύγετε την επαφή με άγρια ζώα
- Ελαττώστε τους πληθυσμούς αρουραίων και ψύλλων στο περιβάλλον
ΦΑΡΜΑΚΑ ΠΑΝΩΛΗΣ
ΦΑΡΜΑΚΑ ΕΚΛΟΓΗΣ
- Στρεπτομυκίνη – 30 mg/Kg ενδομυικά σε δύο διηρημένες δόσεις ημερησίως για 10 ημέρες. Αν η στρεπτομυκίνη δεν είναι διαθέσιμη, γενταμυκίνη
Διαβάστε, πατώντας, εδώ, για τη στρεπτομυκίνη και τις παρενέργειές της
- Αν η στρεπτομυκίνη αντενδείκνυται ή η κατάσταση επιτρέπει φαρμακευτική αγωγή από το στόμα – τετρακυκλίνη 25-50 mg/Kg ημερησίως, χωρισμένη ισότιμα κάθε 6 ώρες για 10 ημέρες
Διαβάστε, πατώντας, εδώ, για τη στρεπτομυκίνη και τις παρενέργειές της
- Για μηνιγγίτιδα – χλωραμφενικόλη 25 mg/Kg ακολουθούμενα από 60 mg/Kg σε 4 ισότιμα μοιρασμένες δόσεις, ημερησίως, για 10 ημέρες
Διαβάστε, πατώντας, εδώ, για τη χλωραμφενικόλη και τις παρενέργειές της
Προφυλάξεις:
- Σε νεφρική ανεπάρκεια, μειώστε τη δόση της στρεπτομυκίνης, 20 mg/Kg ημερησίως αν είναι ήπια και 8 mg/kg κέθε 3 ημέρες αν είναι προχωρημένη
- Σε έγκυες γυναίκες και σε αυτούς με διαταραχές ακοής, μειώστε τη στρεπτομυκίνη σε 3 ημέρες, αφού είναι απύρετος
- Η χλωραμφενικόλη σχετίζεται με τοξικότητα στο αίμα
ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ
Απαραίτητη σε κλινικό επίπεδο
ΠΡΟΛΗΨΗ/ΑΠΟΦΥΓΗ
- Αποφύγετε την επαφή με φορείς, μολυσμένο ιστό ή αερόλυμα, π.χ. σε περίπτωση πνευμονικής πανώλης
- Απονεκρωθέν εμβόλιο σε άτομα υψηλού κινδύνου για τη μείωση του κινδύνου και/ή τη σοβαρότητα, προφύλαξη τετρακυκλίνης.
ΠΙΘΑΝΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ
- Εξέλιξη της βουβωνικής μορφής σε σηψαιμική και πνευμονική μορφή
- Νέκρωση του βουβώνα μπορεί να απαιτεί παρακέντηση ή σχάση και παροχέτευση
- Περικαρδίτιδα
- Σύνδρομο αναπνευστικής δυσχέρειας ενηλίκων
- Μηνιγγίτιδα
ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΗ ΠΟΡΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ
- Θνησιμότητα μη θεραπεύσιμης πανώλης > 50%, 100% σε πρώιμη πνευμονική πανώλη
- Η πανώλη μπορεί να είναι κεραυνοβόλος, π.χ. έκθεση πρώτα συμπτώματα και θάνατος σε μία ημέρα σε πρωτοπαθή πνευμονική πανώλη. Δεν πρέπει να καθυστερεί η θεραπεία σε υποψιαζόμενες περιπτώσεις μέχρι να επιβεβαιωθεί η διάγνωση από το εργαστήριο. Καθυστέρηση της αρχικής θεραπείας περισσότερο από 24 ώρες μετά την έναρξη της πρωτοπαθούς πνευμονικής πανώλης, συνήθως ακολουθείται από θάνατο
Η ΠΑΝΩΛΗ ΩΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΟΠΛΟ
Η πανώλη έχει μακρά ιστορία ως βιολογικό όπλο. Ιστορικές αναφορές από την αρχαία Κίνα και τη μεσαιωνική Ευρώπη περιγράφουν λεπτομερώς τη χρήση μολυσμένων πτωμάτων ζώων, όπως αγελάδων ή αλόγων και πτωμάτων ανθρώπων, από τους Xiongnu/Ούννους, τους Μογγόλους, τους Τούρκους και άλλες ομάδες, για να μολύνουν τα αποθέματα νερού του εχθρού. Ο στρατηγός της δυναστείας των Χαν, Huo Qubing, έχει καταγραφεί ότι πέθανε από τέτοια μόλυνση ενώ συμμετείχε σε πόλεμο εναντίον των Xiongnu. Τα θύματα της πανώλης αναφέρθηκαν, επίσης, ότι πετάχτηκαν με καταπέλτη σε πόλεις υπό πολιορκία.
Το 1347, η γενουατική κατοχή της Caffa, μιας μεγάλης εμπορικής εμπορικής συνθήκης στη χερσόνησο της Κριμαίας, τέθηκε υπό πολιορκία από έναν στρατό Μογγόλων πολεμιστών της Χρυσής Ορδής υπό τη διοίκηση του Jani Beg. Μετά από μια παρατεταμένη πολιορκία κατά την οποία ο μογγολικός στρατός μαράζωνε από την ασθένεια, αποφάσισαν να χρησιμοποιήσουν τα μολυσμένα πτώματα ως βιολογικό όπλο. Τα πτώματα καταπέλτησαν πάνω από τα τείχη της πόλης, μολύνοντας τους κατοίκους. Αυτό το γεγονός μπορεί να οδήγησε στη μεταφορά του Μαύρου Θανάτου μέσω των πλοίων τους στη νότια Ευρώπη, εξηγώντας πιθανώς την ταχεία εξάπλωσή του.
Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο ιαπωνικός στρατός ανέπτυξε οπλισμένη πανούκλα, βασισμένη στην αναπαραγωγή και την απελευθέρωση μεγάλου αριθμού ψύλλων. Κατά τη διάρκεια της ιαπωνικής κατοχής της Μαντζουρίας, η Μονάδα 731 μόλυνε σκόπιμα Κινέζους, Κορεάτες και Μαντζουριανούς πολίτες και αιχμαλώτους πολέμου με το βακτήριο της πανώλης. Μέλη της μονάδας, όπως ο Shiro Ishii, αθωώθηκαν από το δικαστήριο του Τόκιο από τον Douglas MacArthur, αλλά 12 από αυτούς διώχτηκαν στις Δίκες Εγκλημάτων Πολέμου του Khabarovsk το 1949, κατά τη διάρκεια των οποίων ορισμένοι παραδέχτηκαν ότι είχαν διαδώσει βουβωνική πανώλη σε ακτίνα 36 χιλιομέτρων (22 μίλια) στην πόλη Changde.
Ο Ishii έφτιαξε βόμβες που περιείχαν ζωντανά ποντίκια και ψύλλους, με πολύ μικρά εκρηκτικά φορτία, για να παραδώσει τα οπλισμένα μικρόβια, ξεπερνώντας το πρόβλημα του εκρηκτικού να σκοτώνει το μολυσμένο ζώο και έντομο με τη χρήση κεραμικού και όχι μεταλλικού περιβλήματος για την κεφαλή. Αν και δεν υπάρχουν αρχεία για την πραγματική χρήση των κεραμικών κελυφών, υπάρχουν πρωτότυπα και πιστεύεται ότι χρησιμοποιήθηκαν σε πειράματα κατά τη διάρκεια του Β ‘Παγκοσμίου Πολέμου.
Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και η Σοβιετική Ένωση ανέπτυξαν μέσα για να εξοπλίσουν την πνευμονική πανώλη. Τα πειράματα περιελάμβαναν διάφορες μεθόδους χορήγησης, ξήρανση υπό κενό, προσδιορισμό του μεγέθους του βακτηρίου, ανάπτυξη στελεχών ανθεκτικών στα αντιβιοτικά, συνδυασμό του βακτηρίου με άλλες ασθένειες (όπως η διφθερίτιδα) και γενετική μηχανική. Επιστήμονες που εργάστηκαν σε προγράμματα βιοόπλων της ΕΣΣΔ/Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών δήλωσαν ότι η σοβιετική προσπάθεια ήταν τρομερή και ότι παρήχθησαν μεγάλα αποθέματα οπλισμένων βακτηρίων πανώλης. Πληροφορίες για πολλά από τα σοβιετικά και αμερικανικά έργα δεν είναι σε μεγάλο βαθμό διαθέσιμες. Η πνευμονική πανώλη με αεροζόλ παραμένει η πιο σημαντική απειλή.
Η πανώλη μπορεί εύκολα να αντιμετωπιστεί με αντιβιοτικά. Ορισμένες χώρες, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, διαθέτουν μεγάλες προμήθειες σε περίπτωση που συμβεί μια τέτοια επίθεση, καθιστώντας την απειλή λιγότερο σοβαρή.
Βιβλιογραφία
How Do Plague Stories End?
In the literature of contagion, when society is finally free of disease, it’s up to humanity to decide how to begin again.
By Jill Lepore
March 24, 2021
Υψηλής Ποιότητας Συμπλήρωμα δια τροφής για την πανώλη
Πατήστε, εδώ, για να παραγγείλετε το υψηλής ποιότητας συμπλήρωμα διατροφής για την πανώλη
Τα κατάλληλα συμπληρώματα διατροφής για τις λοιμώξεις
Πατήστε, εδώ, για να παραγγείλετε τα κατάλληλα προϊόντα για τις λοιμώξεις
Η καθοδήγηση για την επιλογή των ποιων συμπληρωμάτων διατροφής, από τα ανωτέρω, είναι κατάλληλα για την ασθένειά σας θα γίνει σε συνεννόηση με το θεράποντα ιατρό.
Διαβάστε, επίσης,
Όλα όσα πρέπει να ξέρετε για τα βακτήρια
Χρήσιμες πληροφορίες για την τετρακυκλίνη
