Απεξάρτηση από ψυχοφάρμακα

Από

30 Ιουλίου 2025

817

Απεξάρτηση από ψυχοφάρμακα. Τα ψυχοφάρμακα όταν διακόπτονται προκαλούν σύνδρομα στέρησης, γι΄αυτό απαιτείται προσοχή

Απεξάρτηση από ψυχοφάρμακα

Οι μελέτες δείχνουν ότι τα περισσότερα συμπτώματα στέρησης ξεκινούν εντός 4 εβδομάδων μετά τη διακοπή των αντιψυχωσικών συμπτωμάτων και υποχωρούν σε έως και 4 εβδομάδες, παρόλο που ορισμένα συμπτώματα, όπως η υπερκινησία μπορεί να διαρκέσουν για μήνες.

Οι ανεπιθύμητες παρενέργειες της διακοπής της θεραπείας με ψυχοτρόπα φάρμακα περιλαμβάνουν πρώιμα, αλλά ενδεχομένως επίμονα, σύνδρομα στέρησης, καθώς και συνήθως, αυξημένο μεταγενέστερο κίνδυνο υποτροπής ή επανεμφάνισης μιας θεραπευμένης ασθένειας, μερικές φορές, με αυξημένο κίνδυνο αυτοκτονίας εκτός από την αυξημένη ψυχιατρική νοσηρότητα.

Αποφασίστε να διακόψετε τη λήψη αντιψυχωσικών, σωστά, αλλά πρέπει να προσέχετε τα εξής:

Είναι ασφαλέστερο να τα διακόψετε αργά και σταδιακά. Θα πρέπει να το κάνετε αυτό μειώνοντας την ημερήσια δόση σε μια περίοδο εβδομάδων ή μηνών. Αποφύγετε την απότομη διακοπή, εάν είναι δυνατόν. Ζητήστε υποστήριξη από άτομα που εμπιστεύεστε.
Η ακριβής διάρκεια της στέρησης επηρεάζεται από την ουσία που χρησιμοποιούσε κάποιος, καθώς και από το μέγεθος της εξάρτησής του από την ουσία. Μπορεί να χρειαστούν ημέρες, εβδομάδες και σε ορισμένες περιπτώσεις και μήνες για να επιτευχθεί πλήρης υποχώρηση όλων των συμπτωμάτων στέρησης, ανάλογα με διάφορους παράγοντες και ιδιοσυγκρασιακές διαφορές.

Η κλοζαπίνη, η ολανζαπίνη, η κουετιαπίνη και η τριφλουοπεραζίνη είναι οι πιο δύσκολες στη σταδιακή μείωση. Άλλες, όπως η περφαιναζίνη, η φλουπενθιξόλη και η σουλπιρίδη κόβονται ευλοκότερα.

Εάν σταματήσετε να παίρνετε τα αντιψυχωσικά, τα αρχικά συμπτώματα του υποκείμενου ψυχιατρικού νοσήματος μπορεί να επιστρέψουν. Αυτό μπορεί να συμβεί γρήγορα, αλλά μπορεί να χρειαστούν έως και 6 μήνες μετά τη διακοπή της λήψης των αντιψυχωσικών για να φύγουν, εντελώς τα στερητικά συμπτώματα.

Μετά τη διακοπή των αντικαταθλιπτικών, ο εγκέφαλος μπορεί να προσαρμοστεί σταδιακά στην κατάσταση πριν από τη φαρμακευτική αγωγή, αλλά αυτή η διαδικασία και τα αποτελέσματά της μπορεί να διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των ατόμων. Μερικοί άνθρωποι μπορεί να επιστρέψουν στην προηγούμενη ψυχική τους κατάσταση, ενώ άλλοι μπορεί να βιώσουν διαρκείς αλλαγές ή βελτιώσεις.

Διεγερτικά όπως η κοκαΐνη, οι μεθαμφεταμίνες και τα φάρμακα για τη ΔΕΠΥ/διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας είναι ανιχνεύσιμα για περίπου 2 ή 3 ημέρες. Οι βενζοδιαζεπίνες και το MDMA-3,4-Methylenedioxymethamphetamine-3,4-Μεθυλενοδιοξυμεθαμφεταμίνη γενικά επισημαίνονται σε εξέταση ούρων για έως και 4 ημέρες μετά την τελευταία δόση. Η μαριχουάνα παραμένει στον οργανισμό λίγο περισσότερο, με ποσότητες ανιχνεύσιμες για 1 έως 7 ημέρες μετά την τελευταία χρήση.

Ωστόσο, ορισμένοι ασθενείς είναι σε θέση να διατηρήσουν μια ζωή χωρίς ψύχωση μετά τη διακοπή των αντιψυχωσικών. Αρκετές μελέτες δείχνουν ότι το 20%–50% των ασθενών με σχιζοφρένεια που σταμάτησαν να λαμβάνουν αντιψυχωσικά φάρμακα παρουσίασαν υποτροπή των συμπτωμάτων τους πρώτους 6 έως 10 μήνες μετά τη διακοπή της λήψης τους.

Εάν δε θέλετε να παίρντε αντιψυχωσικά, υπάρχουν αρκετές εναλλακτικές θεραπείες που μπορείτε να δοκιμάσετε. Μπορεί να διαπιστώσετε ότι είναι δυνατό να διαχειριστείτε τα συμπτώματά σας ή να αναρρώσετε πλήρως, χωρίς, χημική φαρμακευτική αγωγή. Η μακροχρόνια χρήση αντιψυχωσικών φαρμάκων, ιδιαίτερα σε υψηλότερες δόσεις, έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο αιφνίδιου καρδιακού θανάτου, ειδικά σε ηλικιωμένους ενήλικες και σε άτομα με προϋπάρχουσες καρδιοαγγειακές παθήσεις.

Με τα περισσότερα φάρμακα, τα συμπτώματα στέρησης είναι πιο έντονα περίπου μία ημέρα αφότου ένα άτομο σταματήσει να τα χρησιμοποιεί. Ωστόσο, τα ψυχιατρικά φάρμακα παρατεταμένης αποδέσμευσης και τα οπιοειδή μακράς δράσης μπορεί να έχουν μια μεταγενέστερη κορύφωση, περίπου 30-72 ώρες αφότου ένα άτομο σταματήσει να τα χρησιμοποιεί. Σε αυτό το στάδιο κορύφωσης, ένα άτομο μπορεί να αισθάνεται πολύ άρρωστο.

Το τρομώδες παραλήρημα είναι μια σοβαρή, απειλητική για τη ζωή μορφή στέρησης που μπορεί να συμβεί όταν ένα άτομο με εξάρτηση από το αλκοόλ σταματήσει ξαφνικά να πίνει. Η μείωση της πρόσληψης αλκοόλ ή η πλήρης διακοπή του αλκοόλ είναι ένα σημαντικό βήμα προς τη βελτίωση της υγείας σας εάν έχετε εξάρτηση από το αλκοόλ.

Τα πιο συχνά ψυχιατρικά συμπτώματα στέρησης μετά τη διακοπή των αντιψυχωσικών είναι η αϋπνία, το άγχος και η κατάθλιψη. Ο τρόμος, ο πονοκέφαλος και η ζάλη είναι μεταξύ των πιο συχνά αναφερόμενων νευρολογικών συμπτωμάτων στέρησης. Οι νευρολογικές παρενέργειες, γνωστές ως εξωπυραμιδικά συμπτώματα, είναι έντονες με τα αντιψυχωσικά φάρμακα και ο κίνδυνος ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των διαφόρων αντιψυχωσικών, με τα φάρμακα υψηλής ισχύος, όπως η αλοπεριδόλη να φέρουν το μεγαλύτερο κίνδυνο.

Είναι δυνατό οι υποδοχείς ντοπαμίνης να ανακάμψουν από τον εθισμό. Ενώ μπορεί να χρειαστεί χρόνος, με τη βοήθεια του γιατρού, την υποστήριξη από φίλους και οικογένεια, επαγγελματίες ψυχικής υγείας, υπομονή και συνέπεια, είναι σίγουρα δυνατό να ανακάμψει η ντοπαμίνη μετά από εθισμό.

Η CBD ή Cannabidiol ή κανναβιδιόλη μπορεί να λειτουργήσει ως φυσικό αντιψυχωσικό με λιγότερες παρενέργειες από τα χημικά φαρμακευτικά προϊόντα.

Οι πιο εθιστικές ουσίες είναι: Αλκοόλ, Κοκαΐνη, Ηρωίνη, Μεθαμφεταμίνες και Νικοτίνη.

Απεξάρτηση από τα Ψυχιατρικά Φάρμακα: Οδηγός για Ολοκληρωμένη Απεξάρτηση από τα Ψυχιατρικά Φάρμακα

1. Τι σημαίνει απεξάρτηση;

Τα ψυχιατρικά φάρμακα, συχνά, προκαλούν φαρμακοδυναμική εξάρτηση: στον εγκέφαλο συμβαίνουν προσαρμογές (π.χ. υπο- ή υπερεκφρασμένοι υποδοχείς, αλλαγές σε νευροδιαβιβαστές).
Η ξαφνική διακοπή οδηγεί σε σύνδρομα απόσυρσης, αλλά και σε υποτροπή της ψυχικής νόσου, λόγω φαινομένων rebound.
Δε χρησιμοποιούμε τον όρο «εθισμός», αλλά υπεύθυνη διαχείριση και καθοδηγούμενη μείωση των ψυχιατρικών φαρμάκων με σκοπό τη διατήρηση της ευημερίας του ασθενούς.

2. Βασικά βήματα στην απεξάρτηση των ψυχιατρικών φαρμάκων

Εξατομικευμένη αξιολόγηση από ψυχίατρο
- Λήψη πληροφοριών για: φάρμακα, διάρκεια χρήσης, αιτίες χρήσης, ψυχική σταθερότητα και κινδύνος υποτροπής.
Καθορισμός χρονικού διαστήματος απεξάρτησης
- Ανάλογα με τη νόσο: για ένα επεισόδιο κατάθλιψης, απαιτούνται 4‑6 μήνες για την ύφεση.
- Αντίστοιχα, υπάρχουν κατευθυντήριες οδηγίες απεξάρτησης από τα ψυχιατρικά φάρμακα.
- Βενζοδιαζεπίνες: 5–10 % μείωση ανά 2–4 εβδομάδες και συχνή παρακολούθηση.
  Μετατροπή σε μακράς δράσης, αν χρειαστεί.
- Αντικαταθλιπτικά (SSRIs-Selective serotonin reuptake inhibitors-Επιλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης/SNRIs-Serotonin-Norepinephrine Reuptake Inhibitors-Αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης-νορεπινεφρίνης): σταδιακή μείωση και παρακολούθηση για ζάλη και άγχος.
- Αντιψυχωσικά: επίσης, σταδιακή μείωση, με προειδοποίηση για ακαθόριστο σύνδρομο στέρησης.
Παρακολούθηση & Υποστήριξη
- Συνεχής κλινική παρακολούθηση, αξιολόγηση συμπτωμάτων απόσυρσης και τυχόν επανεμφάνιση νοσήματος.
- Παράλληλη υποστήριξη: γνωσιακή ή συμπεριφορική θεραπεία, ασφάλεια ύπνου, διαχείριση στρες.
Αναπληρωματικές ή υποστηρικτικές θεραπείες
- Βενζοδιαζεπίνες και αντιψυχωσικά: εναλλακτικές χημικές θεραπείες ψυχιατρικών φαρμάκων, όπως γκαμπαπεντίνη, καρβαμαζεπίνη, τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά, μαζί με ψυχοθεραπεία.
- Αντικαταθλιπτικά: επιπλέον ψυχοθεραπεία ή θεραπεία με άσκηση και ειδική διατροφή.

3. Συμπτώματα Στέρησης & Προληπτική Διαχείριση

Βενζοδιαζεπίνες: άγχος, αϋπνία, υπερερεθιστικότητα, σπασμοί κ.ά
SSRIs/SNRIs: ζάλη, άγχος κ.ά
Αντιψυχωσικά: ναυτία, αϋπνία, νευρολογικά συμπτώματα, υπερευαισθησία και σπάνια ψύχωση.

Η σταθεροποίηση ή αύξηση της δόσης βοηθά στη μείωση των συμπτωμάτων, με σταδιακή συνέχεια της μείωσης όταν γίνεται ανεκτή.

4. Πόσο διαρκεί η διαδικασία;

Βενζοδιαζεπίνες: 4 εβδομάδες έως και 2 χρόνια.
Αντικαταθλιπτικά: απόσυρση στις πρώτες εβδομάδες, αλλά η διάρκεια του «συνδρόμου απόσυρσης» μπορεί να φτάσει μέχρι το 1 έτος.
Αντιψυχωσικά & σταθεροποιητές: απαιτείται μέχρι 6–12 μήνες σταδιακή μείωση.

5. Φόβοι & λάθη

Απότομη διακοπή ψυχιατρικών φαρμάκων σε όσους τα παίρνουν για διάστημα μεγαλύτερο από 2–4 εβδομάδες.
Υποεκτίμηση των συμπτωμάτων στέρησης αφήνει τον ασθενή απροετοίμαστο.
Παρερμηνεία της υποτροπής ως ψύχωση ή σοβαρή επιδείνωση νοσήματος.

6. Κλινικές Κατευθυντήριες & Εργαλεία

Πατήστε, εδώ, για τις κατευθυντήριες οδηγίες απεξάρτησης Maudsley Deprescribing Guidelines (2024): ολοκληρωτικές, επιστημονικά τεκμηριωμένες οδηγίες για την απεξάρτηση από όλα τα ψυχιατρικά φάρμακα.

Συνιστάται η χρήση φαρμακευτικών φυτών για ηρεμία που καταπραΰνουν τα συμπτώματα στέρησης (π.χ. κανναβιδιόλη, βαλεριάνα, μανόλια κ.τ.λ.)

Συμπέρασμα

Η διακοπή των ψυχιατρικών φαρμάκων απαιτεί:

Παρακολούθηση από ψυχίατρο
Αργή και εξατομικευμένη μείωση
Ιατρική & ψυχολογική υποστήριξη
Χρόνος και υπομονή μέχρι τη σταθεροποίηση του ασθενούς.

Με πρόγραμμα σταδιακής μείωσης, σωστής καθοδήγησης και εναλλακτικές παρεμβάσεις, η απεξάρτηση είναι ασφαλής και εφικτή, μειώνοντας τις παρενέργειες και τον κίνδυνο υποτροπής.

Μπορείτε να σταματήσετε τα ψυχιατρικά φάρμακα

Βιβλιογραφία

Baldessarini, R. J., Tondo, L., & Viguera, A. C. (2019). Discontinuing psychotropic medication: A systematic review. Harvard Review of Psychiatry, 27(5), 268–280.

Fava, G. A., Gatti, A., Belaise, C., Guidi, J., & Offidani, E. (2015). Withdrawal symptoms after selective serotonin reuptake inhibitor discontinuation: A systematic review. Psychotherapy and Psychosomatics, 84(2), 72–81.

Horowitz, M. A., & Taylor, D. (2022). Maudsley Deprescribing Guidelines: Antidepressants, Benzodiazepines, Gabapentinoids, and Z-Drugs. Wiley-Blackwell. ISBN: 978-1119833067

Lader, M. (2011). Benzodiazepines revisited—Will we ever learn? Addiction, 106(12), 2086–2109.

Davies, J., & Read, J. (2019). A systematic review into the incidence, severity and duration of antidepressant withdrawal effects: Are guidelines evidence-based? Addictive Behaviors, 97, 111–121.

Gøtzsche, P. C. (2018). Deadly psychiatry and organised denial. People’s Press. ISBN: 9788771594044

Cosci, F., & Chouinard, G. (2020). Acute and persistent withdrawal syndromes following discontinuation of psychotropic medications. Psychotherapy and Psychosomatics, 89(5), 283–306.

Pétursson, H. (1994). The benzodiazepine withdrawal syndrome. Addiction, 89(11), 1455–1459.

Katz, C., & Stotland, N. (2020). Psychiatric drug withdrawal: Avoiding iatrogenic harm through slow tapering. Psychiatric Times, 37(8), 21–25.

Malhi, G. S., et al. (2021). Clinical practice recommendations for discontinuation of antidepressants. Australian & New Zealand Journal of Psychiatry, 55(8), 741–756.

Τα κατάλληλα προϊόντα για την απεξάρτηση από τα ψυχιατρικά φάρμακα

Πατήστε, εδώ, για να παραγγείλετε τα κατάλληλα προϊόντα για την απεξάρτηση από τα ψυχιατρικά φάρμακα