Βασιλικός

Από

25 Ιουνίου 2025

539

Βασιλικός. Χρησιμοποιείται ως φυσικό αντιβιοτικό, αντιφλεγμονώδες, αναλγητικό και διουρητικό και όλοι πρέπει να τον έχουν στο μπαλκόνι

**ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ ή Ocimum basilicum L. ή Ώκιμον το Βασιλικόν**

Παραδοσιακή χρήση – Αρχαιότητα & λαϊκή ιατρική | Σύγχρονες φαρμακολογικές ιδιότητες βασιλικού

1. Ταυτότητα & Ιστορικό Πλαίσιο Βασιλικού

Ο βασιλικός είναι μονοετές αρωματικό φυτό της οικογένειας Lamiaceae ή Χειλανθή.
Στην Αρχαία Ελλάδα ονομαζόταν βασιλικόν ή ώκιμον το βασιλικόν.
Συνδέεται με την ιερότητα, τον καθαρμό, τη βασιλική ενέργεια και τις τελετουργίες.

2. Παραδοσιακή χρήση του βασιλικού στην αρχαιότητα (Διοσκουρίδης – Λαϊκή Ιατρική)

? Διοσκουρίδης (Περί ύλης Ιατρικής, 1ος αι. μ.Χ.)

Περιγράφει τον βασιλικό ως θερμό και ξηρό στην 3η βαθμίδα.

Το συνέστηνε για:
- Δυσπεψία και στομαχικούς πόνους
- Πονοκεφάλους– ημικρανίες
- Καθαρμό εγκεφάλου μέσω της οσμής
- Ξεμάτιασμα (βασκαμένος)
- Δυσουρία

Λαϊκή Ιατρική (Ελλάδα – Μεσόγειος)

Χρήση	Μορφή – Μέθοδος
Πονοκέφαλοι	Εντριβή με αιθέριο έλαιο βασιλικού στους κροτάφους, εισπνοή φρέσκων φύλλων
Ναυτία/Έμετος	Έγχυμα με βασιλικό και δυόσμο
Νευρικότητα/Άγχος	Σταγόνες αιθέριου ελαίου σε πανί ή λουτρό
Ρινική συμφόρηση	Εισπνοή φρέσκων φύλλων ή αιθέριου ελαίου
Κατά της βασκανίας/μαγγανείας	Γλάστρα με βασιλικό πίσω από την πόρτα ή το εικονοστάσι
Τελετουργική κάθαρση	Κάψιμο ξερών φύλλων, ραντίσματα με αγιασμό με το βασιλικό

3. Πτητικά έλαια – Χημικά Συστατικά

Κύρια δραστικά συστατικά του αιθέριου ελαίου βασιλικού:

Συστατικό	Κατηγορία	Δράση
Linalool ή λιναλοόλη	Μονοτερπενική αλκοόλη	Αντικαταθλιπτική, ηρεμιστική, σπασμολυτική
Eugenol ή ευγενόλη	Φαινολική ένωση	Αντισηπτικό, ήπιο αναλγητικό
Estragole ή εσπαραγόλη (Methyl chavicol ή Μεθυλοχαβικόλη)	Αρωματικό αιθέριο έλαιο	Τονωτικό, αντιεμετικό
Cineole ή κινεόλη (Eucalyptol ή ευκαλυπτόλη)	Οξυγονούχο τερπένιο	Αποσυμφορητικό, αντιφλεγμονώδες
Βήτα Καρυοφυλλένιο	Σεσκιτερπένιο	Αντιφλεγμονώδες, αναλγητικό

4. Σύγχρονες Φαρμακολογικές Ιδιότητες Βασιλικού (τεκμηριωμένες)

Επίδραση	Τεκμηρίωση
Αναλγητική	Ανακούφιση πονοκεφάλου μέσω linalool και eugenol [(Dorman & Deans, 2000)]
Αντιεμετική	Μελέτες δείχνουν δράση ενάντια στη ναυτία μέσω estragole [(Prakash & Gupta, 2005)]
Αντιφλεγμονώδης	Μείωση οιδημάτων, αναστολή κυτοκινών [(Kintzios, 2002)]
Αντικαταθλιπτική/αγχολυτική	Μείωση κορτιζόλης, ηρεμία [(Renu & Jain, 2020)]
Αντιμικροβιακή	Ισχυρή δράση έναντι Gram(+) και Gram(–) βακτηρίων [(Dorman & Deans, 2000)]

5. Συσχέτιση Παραδοσιακής και Σύγχρονης Χρήσης Βασιλικού

Παράδοση (λαϊκή/αρχαία)	Σύγχρονη τεκμηρίωση
Πονοκέφαλοι, ημικρανίες	Linalool – αγχολυτικό, μυοχαλαρωτικό
Ναυτία, δυσπεψία	Estragole – πεπτική ανακούφιση
Καθαρισμός σκέψης/νεύρων	Ενεργοποίηση GABA/Gamma-aminobutyric acid/Γάμμα-αμινοβουτυρικό οξύ μέσω linalool
Ψυχική ηρεμία	Μείωση άγχους – αντιστρές δράση
Ρινικά προβλήματα	Cineole – αποσυμφορητική ιδιότητα

Ευρύτατα χρησιμοποιείται στην αρωματοθεραπεία.

6. Προειδοποιήσεις

Estragole σε μεγάλες δόσεις πιθανώς ηπατοτοξικό – να αποφεύγεται σε υπερβολικά μεγάλες ποσότητες.
Όχι σε εγκυμοσύνη, επιληψία ή παιδιά χωρίς ιατρική καθοδήγηση.

7. Συμπέρασμα

Τα πολτοποιημένα φύλλα βασιλικού χρησιμοποιούνται για τα τσιμπήματα της σφήκας, του κουνουπιού και του σκορπιού. Το αφέψημα βασιλικού είναι χωνευτικό και καταπραΰνει το σπασμό του εντέρου. Το εκχύλισμα του βασιλικού ανακουφίζει από τις στοματίτιδες και τις άφθες, επίσης, από τις ημικρανίες, τους πονοκεφάλους, την ταξιδιωτική ναυτία και τη ναυτία εγκυμοσύνης. Οι λεχώνες μασούν φύλλα βασιλικού για να έχουν άφθονο γάλα. Τα ξερά τριμμένα φύλλα του συνιστώνται σε χρόνια ιγμορίτιδα και ρινίτιδα.

Βιβλιογραφία

Dioscorides, P. (2000). De materiοa medica (L. Y. Beck, Trans.). Olms-Weidmann.
Grieve, M. (1931). A Modern Herbal. Dover Publications (1984).
Prakash, P., & Gupta, N. (2005). Therapeutic uses of Ocimum sanctum Linn (Tulsi) with a note on eugenol and its pharmacological actions. Indian Journal of Physiology and Pharmacology, 49(2), 125–131.
Kintzios, S. E. (2002). Ocimum basilicum: Botanical, pharmaceutical and agricultural aspects. Journal of Herbs, Spices & Medicinal Plants, 9(2–3), 1–32.
Dorman, H. J. D., & Deans, S. G. (2000). Antimicrobial agents from plants: antibacterial activity of plant volatile oils. Journal of Applied Microbiology, 88(2), 308–316.
Renu, N., & Jain, P. (2020). A review on therapeutic properties of basil (Ocimum basilicum L.). Plant Archives, 20(2), 3457–3460.