Σάββατο, 2 Ιουλίου, 2022

Υποκαλιαιμία

Print Friendly, PDF & Email

Χρήσιμες πληροφορίες για την υποκαλιαιμία

Ως υποκαλιαιμία ορίζεται η κατάσταση κατά την οποία η συγκέντρωση του καλίου στον ορό είναι μικρότερη από τα φυσιολογικά όρια (3,5-5,0 mEq/L). Μπορεί να είναι αποτέλεσμα εξάντλησης του αποθηκευμένου στον οργανισμό καλίου, όταν σχετίζεται με μειωμένη πρόσληψη, ή μεγάλης απώλειας από το γαστρεντερικό ή τους νεφρούς. Παρ’ όλα αυτά, μόνο το 2% του ολικού Κ είναι εξωκυττάριο. Επομένως, υποκαλιαιμία μπορεί να συμβεί όταν το ολικό Κ του σώματος είναι φυσιολογικό και υπάρχουν καταστάσεις που ευνοούν τη μετακίνηση του Κ από τον εξωκυττάριο στον ενδοκυττάριο χώρο

Επηρεαζόμενα συστήματα: Ενδοκρινείς/Μεταβολισμός, Νευρικό, Μυοσκελετικό, Νεφροί/Ουροποιητικό

Γενετική: Υπάρχουν οικογενείς διαταραχές που αποτελούν σπάνια αίτια υποκαλιαιμίας

  • Οικογενής υποκαλιαιμική περιοδική παράλυση
  • Συγγενή επινεφριδιογεννητικά σύνδρομα
  • Σύνδρομο Liddle (Το σύνδρομο Liddle είναι μια γενετική διαταραχή που κληρονομείται με αυτοσωμικό κυρίαρχο τρόπο που χαρακτηρίζεται από πρώιμη και συχνά σοβαρή, υψηλή αρτηριακή πίεση που σχετίζεται με χαμηλή δραστηριότητα ρενίνης στο πλάσμα, μεταβολική αλκάλωση, χαμηλό κάλιο στο αίμα και χαμηλά επίπεδα αλδοστερόνης.
  • Οικογενής διάμεση νεφρίτιδα

Επικρατέστερο φύλο: Άνδρες = Γυναίκες

ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΥΠΟΚΑΛΙΑΙΜΙΑΣ

  • Νευρομυϊκά – μυϊκή αδυναμία (ποικίλει από ελαφρά αδυναμία μέχρι πλήρη παράλυση, συμπεριλαμβανομένων και των αναπνευστικών μυών): σε βαριές περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει σε ραβδομυόλυση. Η συμμετοχή των λείων μυϊκών ινών μπορεί να οδηγήσει σε υποκινητικότητα του γαστρεντερικού, προκαλώντας ειλεό και δυσκοιλιότητα
  • Καρδιαγγειακά – κοιλιακές αρρυθμίες, υπόταση, καρδιακή ανακοπή
  • Νεφρικά – πολυουρία, νυκτουρία λόγω επιδείνωσης της ικανότητας συμπύκνωσης των ούρων
  • Μεταβολικά – υπεργλυκαιμία

ΑΙΤΙΑ ΥΠΟΚΑΛΙΑΙΜΙΑΣ

Γενικά αίτια:

  • Ελαττωμένη πρόσληψη (ασύνηθες) – ψυχογενής ανορεξία, ελλιπής δίαιτα σε αλκοολικούς
  • Απώλεια Κ από το γαστρεντερικό – έμετοι, διάρροια, κατάχρηση καθαρτικών, συρίγγια λαχνωτό αδένωμα, ουρητηροσιγμοειδοστομία
  • Ενδοκυττάρια μετατόπιση του Κ – μεταβολική αλκάλωση, περίσσεια ινσουλίνης, β-αδρενεργική περίσσεια κατεχολαμινών (οξύ στρες, πρόσληψη β2-αγωνιστών), υποκαλιαιμική περιοδική παράλυση, δηλητηριάσεις (θεοφυλλίνη, βάριο, τολουένιο)

Νεφρική απώλεια:

  • Φάρμακα – διουρητικά, πενικιλλινούχα αντιβιοτικά, αμινογλυκοσίδες
  • Καταστάσεις περίσσειας αλατοκορτικοειδών – πρωτοπαθής υπεραλδοστερονισμός, δευτεροπαθής υπεραλδοστερονισμός (συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, κίρρωση, νεφρωσικό σύνδρομο, κακοήθης υπέρταση, όγκοι που παράγουν ρενίνη), σύνδρομο Bartter (Σαν σύνδρομο Bartter ορίζεται η υπερπλασία των παρασπειραματικών κυττάρων του νεφρού, η οποία συνοδεύεται από ελάττωση του καλίου του αίματος (υποκαλιαιμία) αλκάλωση, και αύξηση της αλδοστερόνης, χωρίς αύξηση της αρτηριακής πίεσης), συγγενή επινεφριδιογεννητικά σύνδρομα, εξωγενής χορήγηση αλατοκορτικοειδών (γλυκυριζικό οξύ από γλυκόριζα, καρβενοξολόνη, στεροειδή σε ρινικό εκνέφωμα), σύνδρομο Liddle
  • Καταστάσεις περίσσειας γλυκοκορτικοειδών, Σύνδρομο Cushing, εξωγενής χορήγηση στεροειδών, έκτοπος παραγωγή ACTH
  • Νεφρική σωληναριακή οξέωση (ΝΣΟ)
  • Λευχαιμία
  • Έλλειψη μαγνησίου

hypokaliaimia 3

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΟΚΑΛΙΑΙΜΙΑΣ

Κάθε κατάσταση ή φαρμακευτική αγωγή που χρήζει συμπληρώματος σε Κ

ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΥΠΟΚΑΛΙΑΙΜΙΑΣ

ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 

Ψευδής υποκαλιαιμία που συμβαίνει όταν αίμα με μεγάλο αριθμό λευκών αιμοσφαιρίων (> 100.000/mm3) αφεθεί σε θερμοκρασία δωματίου (τα λευκοκύτταρα προσροφούν το Κ του πλάσματος)

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

Κάλιο ορού < 3,5 mEq/L

Διαταραχές που μπορεί να μεταβάλλουν τα ευρήματα: Λευχαιμία και άλλες διαταραχές με υψηλό αριθμό λευκοκυττάρων

ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

  • Κενοτοπιώδης εκφύλιση των κυττάρων των εγγύς και των άπω νεφρικών σωληναρίων
  • Σε βαριά υποκαλιαιμία, νέκρωση γραμμωτών μυών και του καρδιακού μυός

ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ

  • ΗΚΓ (ηλεκτροκαρδιογράφημα) – επιπέδωση ή αναστροφή των Τ κυμάτων, επίταση των U κυμάτων, πτώση του ST διαστήματος, κοιλιακή εκτοπία
  • Διερεύνηση της αιτιολογίας – υπερβολική απώλεια Κ από τους νεφρούς υπάρχει όταν το Κ των ούρων είναι υψηλότερο από 20 mEq/ημέρα, παρά την παρουσία υποκαλιαιμίας. Στους ασθενείς με αυξημένη νεφρική απέκκριση Κ και υπέρταση θα πρέπει να καθορίζονται τα επίπεδα ρενίνης και αλδοστερόνης του πλάσματος, ώστε να γίνει διαφοροδιάγνωση μεταξύ επινεφριδιακών και μη επινεφριδιακών αιτίων υπεραλδοστερονισμού. Αν δεν υπάρχει υπέρταση και ο ασθενής έχει οξέωση, θα πρέπει να πιθανολογείται η ύπαρξη νεφρικής σωληναριακής οξέωσης. Αν δεν υπάρχει υπέρταση και το pH του ορού είναι φυσιολογικό, προς αλκαλικό θα πρέπει να μετρώνται τα επίπεδα των χλωριούχων στα ούρα, αν είναι υψηλά (> 10 mEq/ημέρα) υποδηλώνουν δευτεροπαθή υποκαλιαιμία από σύνδρομο Bartter ή από χρήση διουρητικών, ενώ αν είναι χαμηλά (< 10 mEq/ημέρα) υπάρχει η υποψία ότι η υποκαλιαιμία οφείλεται σε εμετούς

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ

Αν υπάρχουν ενδείξεις περίσσειας αλατοκορτικοειδών να γίνεται αξονική τομογραφία των επινεφριδίων ή καλύτερα μαγνητική τομογραφία

hypokaliaimia 5

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΥΠΟΚΑΛΙΑΙΜΙΑΣ

ΕΝΔΕΙΚΝΥΟΜΕΝΗ ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ

  • Η υποκαλιαιμία, συνήθως, δεν είναι επείγουσα κατάσταση. Για τους ασυμπτωματικούς ασθενείς που αντιμετωπίζονται με συμπλήρωμα Κ από του στόματος, αρκεί η πρακολούθηση τους ως εξωτερικοί ασθενείς
  • Οι ασθενείς που έχουν καρδιακά συμπτώματα χρειάζονται ενδοφλέβια αγωγή και συνεχή παρακολούθηση σε μονάδα εντατικής θεραπείας

ΓΕΝΙΚΑ ΜΕΤΡΑ

  • Αντιμετώπιση της υποκείμενης αιτίας σε ήπια υποκαλιαιμία
  • Όταν η υποκαλιαιμία είναι βαριά, προέχει η αποκατάσταση του Κ

ΔΙΑΙΤΑ

Σε ήπια υποκαλιαιμία (Κ = 3,0 -3,5 mEq/ημέρα) που δεν οφείλεται σε απώλειες από το γαστρεντερικό, η διαιτητική αναπλήρωση του Κ μπορεί να επαρκέσει. Τρόφιμα πλούσια, σε Κ είναι τα πορτοκάλια, οι μπανάνες, τα δαμάσκηνα, οι σταφίδες, τα ξερά φασόλια, τα ξερά βερίκοκα και τα κολοκυθάκια

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ

  • Διαιτητικές οδηγίες
  • Αν χρειάζεται συμπλήρωμα καλίου, τονίστε την ανάγκη συνεργασίας του ασθενούς

ΦΑΡΜΑΚΑ ΥΠΟΚΑΛΙΑΙΜΙΑΣ

ΦΑΡΜΑΚΑ ΕΚΛΟΓΗΣ

Η θεραπεία περιλαμβάνει την αντιμετώπιση της αιτίας, όπως βελτίωση της διατροφής, θεραπεία της διάρροιας ή τη διακοπή ενός υπεύθυνου φαρμάκου.

Άτομα χωρίς σημαντική πηγή απώλειας καλίου και που δεν εμφανίζουν συμπτώματα υποκαλιαιμίας μπορεί να μη χρειάζονται θεραπεία. Η χορήγηση 10 mEq καλίου, συνήθως, αναμένεται να αυξήσει το κάλιο στον ορό κατά 0,1 mEq / L αμέσως μετά τη χορήγηση. Ωστόσο, για όσους έχουν χρόνια υποκαλιαιμία, η αύξηση παίρνει χρόνο λόγω της ανακατανομής του καλίου στους ιστούς. Για παράδειγμα, η διόρθωση κατά 1 mEq / L μπορεί να απαιτήσει περισσότερα από 1000 mEq καλίου για πολλές ημέρες.

  • Συμπλήρωμα καλίου: Η ήπια υποκαλιαιμία (> 3,0 mEq / l) μπορεί να αντιμετωπιστεί τρώγοντας τρόφιμα που περιέχουν κάλιο ή λαμβάνοντας συμπληρώματα χλωριούχου καλίου σε μορφή δισκίων ή σιροπιού (συμπληρώματα στόματος). Τρόφιμα πλούσια σε κάλιο περιλαμβάνουν τα αποξηραμένα φρούτα (ιδιαίτερα αποξηραμένα σύκα), τους ξηρούς καρπούς, τα δημητριακά πίτουρου, τα  φύτρα σίτου και τα φασόλια. Επίσης, κάλιο παρέχουν και η μελάσα, τα φυλλώδη πράσινα λαχανικά, το μπρόκολο, τα παντζάρια, τα καρότα, το κουνουπίδι, οι πατάτες, το αβοκάντο, η ντομάτα, το νερό καρύδας, τα εσπεριδοειδή (ιδιαίτερα τα πορτοκάλια), το πεπόνι, τα ακτινίδια, το μάνγκο, οι μπανάνες και τα κόκκινα κρέατα. Η κατανάλωση τροφών πλούσιων σε κάλιο μπορεί να μην επαρκεί για τη διόρθωση του χαμηλού καλίου. Μπορεί να συνιστώνται και συμπληρώματα καλίου. Το κάλιο που περιέχεται σε τρόφιμα συνδυάζεται σχεδόν εξ ολοκλήρου με φωσφορικό άλας και ως εκ τούτου είναι αναποτελεσματικό στη διόρθωση της υποκαλιαιμίας που σχετίζεται με την υποχλωριαιμία που μπορεί να συμβεί λόγω έμετου, διουρητικών ή ρινογαστρικής παροχέτευσης. Επιπλέον, η αντικατάσταση καλίου αποκλειστικά μέσω διατροφής μπορεί οδηγήσει σε αύξηση βάρους λόγω πιθανώς μεγάλων ποσοτήτων τροφής που απαιτούνται. Πρέπει, επίσης, να καταβληθεί προσπάθεια για τον περιορισμό της διατροφικής πρόσληψης νατρίου λόγω μιας αντίστροφης σχέσης με το κάλιο του ορού. Η αύξηση της πρόσληψης μαγνησίου μπορεί, επίσης, να είναι ευεργετική για παρόμοιους λόγους. Τα συμπληρώματα χλωριούχου καλίου από το στόμα έχουν το πλεονέκτημα ότι περιέχουν ακριβείς ποσότητες καλίου, αλλά τα μειονεκτήματα είναι η δυσάρεστη γεύση και η πιθανότητα παρενεργειών, όπως ναυτία και κοιλιακή δυσφορία. Το όξινο ανθρακικό κάλιο προτιμάται κατά τη διόρθωση της υποκαλιαιμίας που σχετίζεται με τη μεταβολική οξέωση.
  • Ενδοφλέβια αντικατάσταση καλίου: Η σοβαρή υποκαλιαιμία (<3,0 mEq / l) μπορεί να απαιτεί ενδοφλέβια χορήγηση καλίου. Συνήθως, χρησιμοποιείται αλατούχο διάλυμα, με 20–40 meq / l KCl ανά λίτρο για 3-4 ώρες. Η χορήγηση IV καλίου με ταχύτερους ρυθμούς (20-25 meq / hr) μπορεί να εκθέσει ακούσια την καρδιά σε μια ξαφνική αύξηση του καλίου, προκαλώντας δυνητικά επικίνδυνους μη φυσιολογικούς καρδιακούς ρυθμούς όπως καρδιακό αποκλεισμό ή ασυστολία. Επομένως, οι ταχύτεροι ρυθμοί έγχυσης εκτελούνται γενικά μόνο σε σημεία, όπου ο καρδιακός ρυθμός μπορεί να παρακολουθείται συνεχώς, όπως σε μια μονάδα αυξημένης φροντίδας. Κατά την αντικατάσταση του καλίου ενδοφλεβίως, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούνται υψηλότερες συγκεντρώσεις καλίου, ενθαρρύνεται η έγχυση από μια κεντρική γραμμή για να αποφευχθεί η εμφάνιση αίσθησης καψίματος στο σημείο της έγχυσης ή η σπάνια εμφάνιση βλάβης στη φλέβα. Όταν είναι απαραίτητες περιφερειακές εγχύσεις, ο καύσος μπορεί να μειωθεί αραιώνοντας το κάλιο σε μεγαλύτερες ποσότητες υγρού ή προσθέτοντας μια μικρή δόση λιδοκαΐνης στο ενδοφλέβιο υγρό, αν και η προσθήκη λιδοκαΐνης μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα ιατρικών σφαλμάτων. Ακόμη και σε σοβαρή υποκαλιαιμία, προτιμάται η από του στόματος χορήγηση συμπληρωμάτων διατροφής, δεδομένου του προφίλ ασφάλειας. Τα σκευάσματα παρατεταμένης απελευθέρωσης πρέπει να αποφεύγονται σε οξείες συνθήκες.
  • Διουρητικά καλίου: Η υποκαλιαιμία που είναι υποτροπιάζουσα ή ανθεκτική στη θεραπεία μπορεί να απαιτήσει ένα διουρητικό που δεν απεκκρίνει το κάλιο (καλιοσυντηρητικά διουρητικά), όπως αμιλορίδη, τριαμτερένιο, σπιρονολακτόνη ή επλερενόνη. Η ταυτόχρονη υπομαγνησιαιμία θα αναστέλλει την αντικατάσταση καλίου, καθώς το μαγνήσιο είναι συμπαράγοντας για την πρόσληψη καλίου.

Προφυλάξεις:

  • Κάθε τρόπος χορήγησης Κ εμπεριέχει τον κίνδυνο πρόκλησης υπερκαλιαιμίας
  • Το κάλιο του ορού θα πρέπει να ελέγχεται συχνότερα στις ομάδες υψηλού κινδύνου: ηλικιωμένους, διαβητικούς και ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια
  • Οι ασθενείς που λαμβάνουν δακτυλίτιδα, καθώς και αυτοί με διαβητική κετοξέωση, στους οποίους αναμένεται ενδοκυττάρια μετατόπιση καλίου μετά την έναρξη θεραπείας με ινσουλίνη, θα πρέπει να αντιμετωπίζονται πιο επιθετικά

Σημαντικές πιθανές αλληλεπιδράσεις: Σύγχρονη χορήγηση καλιοσυντηρητικών διουρητικών (σπιρονολακτόνη, τριαμτερένη, αμιλορίδη) επιτείνει τον κίνδυνο υπερκαλιαιμίας

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ

  • Στους ασθενείς που λαμβάνουν ενδοφλέβια αγωγή θα πρέπει να ελέγχεται συχνά το επίπεδο του καλίου στον ορό (κάθε 4-6 ώρες)
  • Στους ασθενείς που πρέπει να λαμβάνουν συμπληρώματα καλίου, το κάλιο του ορού θα πρέπει να ελέγχεται από τακτά χρονικά διαστήματα, που καθορίζονται από τη συμμόρφωση του ασθενούς

hypokaliaimia 4

ΠΡΟΛΗΨΗ/ΑΠΟΦΥΓΗ

Οι ασθενείς που ξεκινούν αγωγή με διουρητικά θα πρέπει να συμβουλεύονται να αυξήσουν τη διαιτητική πρόσληψη καλίου

ΠΙΘΑΝΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ

Υπερκαλιαιμία

ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΗ ΠΟΡΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ 

Η πορεία της διόρθωσης της υποκαλιαιμίας και η ανάγκη παρατεταμένης αγωγής εξαρτώνται άμεσα από την πρωτοπαθή αιτία. Αν αυτή αντιμετωπιστεί (π.χ. υποστροφή της διάρροιας, διακοπή των διουρητικών, αφαίρεση όγκου των επινεφριδίων) αναμένεται υποστροφή της υποκαλιαιμίας χωρίς περαιτέρω θεραπευτική αντιμετώπιση

ΔΙΑΦΟΡΑ

ΗΛΙΚΙΑΚΑ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

Παιδιατρικό: Ασυνήθης σε αυτή την ηλικία, μπορεί να εμφανιστεί λόγω χρόνιας απώλειας από το γαστρεντερικό ή δευτεροπαθώς, λόγω υπεραλδοστερονισμού

Γηριατρικό:

  • Η θεραπεία με διουρητικά, η διάρροια και η χρόνια κατάχρηση υπακτικών είναι τα πιο συχνά αίτια υποκαλιαιμίας σε αυτή την ηλικιακή ομάδα
  • Μπορεί να χρειαστεί διόρθωση της ένδειας μαγνησίου

ΚΥΗΣΗ

Η αγωγή είναι η ίδια

Τα κατάλληλα συμπληρώματα διατροφής για την υποκαλιαιμία

Πατήστε, εδώ, για να παραγγείλετε τα κατάλληλα συμπληρώματα διατροφής για την υποκαλιαιμία

hypokaliaimia 2

Η καθοδήγηση για την επιλογή των ποιων συμπληρωμάτων διατροφής, από τα ανωτέρω, είναι κατάλληλα για την ασθένειά σας θα γίνει σε συνεννόηση με το θεράποντα ιατρό.

Διαβάστε, επίσης,

Υπερασβεστιαιμία

Υποκαλιαιμική περιοδική παράλυση

Νόσος και σύνδρομο Cushing

Τοξικότητα δακτυλίτιδας

Σύνδρομο Dumping

Νεφρωσικό σύνδρομο

Κοιλιακή ταχυκαρδία

Σπιρονολακτόνη

Νεφρωνόφθιση

Ανορεξία και καχεξία στον καρκίνο

Χρήσιμες πληροφορίες για τα διουρητικά

Αν έχετε συχνά ταχυκαρδία

Συρίγγια γαστρεντερικού συστήματος

Κολπική μαρμαρυγή

Αλδοστερόνη

Mεταβολική αλκάλωση

Σύνδρομο ανεπάρκειας μαγνησίου

Διαβητική κετοξέωση

www.emedi.gr

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΡΘΡΑ

Ομίχλη εγκεφάλου

Η ομίχλη εγκεφάλου ή ο χήμειο-εγκέφαλος περιγράφεται ως μια ομιχλώδη σκέψη, που χαρακτηρίζεται από έλλειψη εστίασης και αδυναμία συγκέντρωσης. Γράφει η  Δρ Σάββη Μάλλιου Κριαρά  Ειδικός Παθολόγος-Ογκολόγος, MD,...

ΔΗΜΟΦΙΛΗ