Το σύνδρομο Rett

Από

21 Ιουνίου 2014

768

Το σύνδρομο Rett. Αλλιώς εγκεφαλοατροφική υπεραμμωνιαιμία είναι μία νευροαναπτυξιακή διαταραχή της φαίας ουσίας του εγκεφάλου.

Σύνδρομο Rett

Το σύνδρομο Rett, ICD-10 F84.2 ή η εγκεφαλοατροφική υπεραμμωνιαιμία είναι μία νευροαναπτυξιακή διαταραχή της φαιάς ουσίας του εγκεφάλου.

Αποτελεί μία περίπλοκη γενετική νευρολογική διαταραχή, φυλοσχετιζόμενη με τα θήλεα (εμφανίζεται μόνο σε κορίτσια). Επηρεάζει την επικοινωνία και τις κινήσεις του σώματος. Συνηθέστερα, συνδέεται με βαριά νοητική υστέρηση και κινητική αναπηρία.

Γενετικά, το σύνδρομο Rett προκαλείται από μεταλλάξεις στο γονίδιο MECP2/methyl-CpG binding protein 2, που βρίσκεται στο χρωμόσωμα Χ, αλλά μπορεί να προκύψει, είτε από σποραδικές είτε από βλαστικές μεταλλάξεις.

Τα εγκεφαλικά επίπεδα της νορεπινεφρίνης είναι χαμηλότερα στα άτομα με σύνδρομο Rett.

Είναι μία νευροαναπτυξιακή διαταραχή της φαιάς ουσίας του εγκεφάλου που επηρεάζει σχεδόν αποκλειστικά τα θήλεα, αλλά έχει, επίσης, βρεθεί και σε άνδρες ασθενείς.

Έχει, επίσης, υποστηριχθεί, ότι το σύνδρομο Rett είναι στην πραγματικότητα μία νευροεκφυλιστική πάθηση.

Περιγράφηκε για πρώτη φορά από τον αυστριακό παιδίατρο Ανδρέα Rett το 1966.

Το σύνδρομο Rett έχει γενετική καταγωγή. Πιθανότατα, είναι η πιο συχνή γενετική αιτία βαρύτατης νοητικής και σωματικής αναπηρίας στα κορίτσια, με επιπολασμό 1:10.000 θήλεα.

Η ανάπτυξη, φαίνεται να είναι φυσιολογική μέχρι 6-18 μηνών. Τα κλινικά χαρακτηριστικά περιλαμβάνουν μικρά χέρια και πόδια, μία επιβράδυνση του ρυθμού αύξησης της κεφαλής (μικροκεφαλία), στερεότυπες επαναλαμβανόμενες κινήσεις των χεριών, διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος έως και το 80% των ασθενών έχουν επιληπτικές κρίσεις. Δεν έχουν, συνήθως, καμία λεκτική δεξιότητα και περίπου το 50% των ατόμων που πλήττονται δεν είναι περιπατητικοί. Η σκολίωση, τα προβλήματα ανάπτυξης και η δυσκοιλιότητα είναι πολύ συχνά.

Διαφοροδιάγνωση συνδρόμου Rett

Τα συμπτώματα αυτής της διαταραχής, πιο εύκολα, συγχέονται με αυτά του συνδρόμου Angelman, της εγκεφαλικής παράλυσης και του αυτισμού.

Συμπτώματα συνδρόμου Rett

Απώλεια λειτουργικής κίνησης και χρήσης των χεριών (να αρπάζουν αντικείμενα, να φτάνουν αντικείμενα και να αγγίζουν αντικείμενα).
Απώλεια λόγου, ομιλίας και επικοινωνίας.
Δυσκολίες στο συντονισμό και στην ισορροπία.
Στερεότυπες κινήσεις των χεριών.
Προβλήματα στην αναπνοή, όπως άπνοιες, κράτημα αναπνοής, όταν είναι σε εγρήγορση και υπεροξυγόνωση.
Ανησυχία και προβλήματα στη συμπεριφορά.
Δυσκολίες στην ανάπτυξη.
Επιληπτικές κρίσεις.
Δυσκοιλιότητα και γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.
Καρδιακά προβλήματα.
Δυσφαγία δυσκολίες στη μάσηση, κατάποση και πόση).
Διαταραγμένος ύπνος.

Οι ειδικές εργαστηριακές διαταραχές του συνδρόμου Rett

Ανωμαλίες του ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος από 2 ετών.
Άτυπα γλυκολιπίδια εγκεφάλου.
Αυξημένα επίπεδα βήτα-ενδορφινών και γλουταμικού οξέος.
μείωση της ουσίας Ρ.
Μειωμένα επίπεδα παραγόντων ανάπτυξης των νεύρων στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό.

Θεραπεία-Αποκατάσταση συνδρόμου Rett

Φυσικοθεραπείες (βοηθούν στο να βελτιωθεί και να διατηρηθεί η κινητικότητα και η ισορροπία, όπως και να μειωθούν οι παραμορφώσεις της μέσης και των άκρων).
Εργοθεραπείες (βοηθούν στη βελτίωση και στη διατήρηση της λειτουργίας των χεριών, καθώς, και στην αυτοεξυπηρέτηση).
Λογοθεραπείες (βοηθούν στην ανάπτυξη της μη λεκτικής επικοινωνίας, με τη χρήση χειρονομιών, εναλλακτικών προγραμμάτων ομιλίας, στη διατήρηση και στη βελτίωση της ομιλίας και του λόγου, στην αντίληψη και στη βελτίωση της κοινωνικής αλληλεπίδρασης).
Θεραπεία σίτισης (βοηθούν στη βελτίωση και διατήρηση στοματοκινητικών και αισθητηριακών λειτουργιών, που αφορούν τη μάσηση, την κατάποση και την πόση υγρών, καθώς και στο συντονισμό, που απαιτείται για την διαχείριση τροφής και υγρών).
Σήμερα, δεν υπάρχει θεραπεία για το σύνδρομο Rett, αλλά οι μελέτες έχουν δείξει, ότι η αποκατάσταση της λειτουργίας του MECP2 μπορεί να οδηγήσει σε μία θεραπεία.

Ένα πεδίο έρευνας είναι η χρήση του IGF-1/Insulin-like Growth Factor 1/Ινσουλινόμορφος αυξητικός παράγοντας 1, η οποία έχει αποδειχθεί να αναστρέφει, εν μέρει, τις μεταλλάξεις στο MECP2.

Ένας άλλος, πολλά υποσχόμενος τομέας της θεραπευτικής παρέμβασης είναι να αντιμετωπίσει την τοξική επίδραση ενός νευροδιαβιβαστή, που ονομάζεται γλουταμικό οξύ και τους αυξημένους υποδοχείς NMDA/N-methyl-D-aspartate/Ν-μεθυλο-D-ασπαρτικό στον εγκέφαλο των κοριτσιών με Rett, με τη χρήση της δεξτρομεθορφάνης, που είναι ένας ανταγωνιστής των υποδοχέων, σε ηλικία κάτω των 10 ετών.

Επίσης, χορηγείται φαρμακευτική αγωγή, για την αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας, της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης και των καρδιακών προβλημάτων, καθώς επίσης και χειρουργική αντιμετώπιση, για τη σπονδυλική στήλη και τα προβλήματα καρδιάς. Επιπλέον, χορηγούνται αντιεπιληπτικές φαρμακευτικές αγωγές, για να αντιμετωπιστούν, δραστικά, οι επιληψίες.

Απαραίτητοι στη διάγνωση και στην αποκατάσταση του συνδρόμου RETT είναι οι ενδοκρινολόγοι, οι παιδίατροι, οι χειρουργοί, οι ορθοπεδικοί, οι γαστρεντερολόγοι, οι πνευμονολόγοι, οι καρδιολόγοι, οι νευρολόγοι, οι ειδικοί παιδαγωγοί και οι νοσηλευτές.

Ειδικότερα η θεραπεία του συνδρόμου Rett περιλαμβάνει:

Διαχείριση των προβλημάτων του γαστρεντερικού (δυσκοιλιότητα) και θρέψης.
Παρακολούθηση της σκολίωσης και του συνδρόμου μακρού QT.
Αύξηση των δεξιοτήτων επικοινωνίας του ασθενούς.
Συμβουλευτική γονέων.
Βοηθήματα ύπνου.
Εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRIs/Selective Serotonin Reuptake Inhibitors).
Αντιψυχωσικά.
β-αποκλειστές για το σύνδρομο μακρού QT.
Εργοθεραπεία, λογοθεραπεία και φυσικοθεραπεία.

Παραλλαγές του συνδρόμου Rett

Υπάρχει συσχετισμός της νόσου με το νευροτροφικό παράγοντα εγκεφάλου (BDNF/Brain-derived neurotrophic factor) του εγκεφάλου.

Εκτός από την κλασική μορφή του συνδρόμου Rett, υπάρχουν και «άτυπες μορφές»

-Συγγενής παραλλαγή (παραλλαγή Rolando): η ανάπτυξη των ασθενών και η περίμετρος της κεφαλής τους είναι ανώμαλες από τη γέννηση. Το τυπικό βλέμμα των ασθενών με σύνδρομο Rett είναι, συνήθως, απόν.

-Παραλλαγή Zappella του συνδρόμου Rett ή παραλλαγή με διατήρηση της ομιλίας: σε αυτόν τον υπότυπο, του συνδρόμου Rett, οι ασθενείς αποκτούν κάποιες χειρωνακτικές δεξιότητες και ομιλία ανακάμπτει, εν μέρει, γύρω από την ηλικία των 5 ετών (δηλαδή μετά τη φάση παλινδρόμησης). Το ύψος, το βάρος και η περίμετρος κεφαλής είναι, συχνά, φυσιολογικά και μία καλή κινητική λειτουργία μπορεί να διατηρηθεί. Η παραλλαγή Zappella είναι μία ηπιότερη μορφή του συνδρόμου Rett.

–Παραλλαγή Hanefeld ή παραλλαγή με πρώιμη επιληψία. Σε αυτή τη μορφή του συνδρόμου Rett, οι ασθενείς πάσχουν από επιληψία από ηλικία 5 μηνών.

Τα αρσενικά, με παθογόνες μεταλλάξεις MECP2, συνήθως, πεθαίνουν μέσα στα πρώτα 2 χρόνια από σοβαρή εγκεφαλοπάθεια, εκτός και αν έχουν ένα επιπλέον χρωμόσωμα Χ (που, συχνά, περιγράφεται ως σύνδρομο Klinefelter) ή έχουν σωματικό μωσαϊκισμό.

Τα θηλυκά μπορούν να ζήσουν μέχρι και 40 χρόνια ή και περισσότερο.

Ο θάνατος στα άτομα με σύνδρομο Rett μπορεί να προέλθει από: